اطلاعات کلی خبر
عنوان خبر : تپه تیموران (تیمارون) شناسنامه تمدنی ایران باستان
کد خبر : ۱۷۵۷۵
تعداد بازدید : ۳۴۴
متن کامل خبر

نگاهی گذرابه ارسنجان و پیشینه تاریخی آن تپه تیموران (تیمارون) شناسنامه تمدنی ایران باستان شیرازنوین- سید محی الدین حسینی ارسنجانی Arsanjani.moiin@gmail.com مقدمه شهرستان ارسنجان در ۱۱۰کیلومتری شمال شرقی شیراز از جمله شهرها و مناطق تاریخی در استان فارس است که سابقه دیرینه تمدنی و باستانی در آن دیده شده است.این دیار در داشتن آثار باستانی از هزاره‌های پیش از میلاد مسیح و عهد نوسنگی مشهور است. آثاری در شهر و حومه آن و در مناطقی از توابع این شهرستان به ویژه دهستان‌های علی‌آباد ملک، شوراب و خبریز و منطقه زیبای گمبان که مجموعه آبادی‌هایی است تاریخی و باستانی و نیازمند معرفی و تحقیقات باستان‌شناسانه. اما از اینها که بگذریم، در دل کوه‌ها و جنگل‌های ارسنجان نیز نشانه‌هایی از تاریخ و تمدن کهن ایرانی و اسلامی به چشم می‌خورد. از یک طرف بندبست و از طرفی غارهای ضحاک و گوهردان و سیدخاتون و... که قدمتی چندده هزارساله و بیشتر دارند و ازسویی وجود تل‌ها و تپه‌هایی ارزشمند که نشانگر فرهنگ و تمدنی دیرینه در این دیار است. وجود افزون بر۲۰۰اثر باستانی از هزاران سال قبل از میلاد مسیح تا عصر پهلوی، مؤید این گفته است که این شهرستان همچون مناطق مهمی از ایران هزاران سال پیش از میلاد مسیح صاحب تمدن بوده است. اما در میان همه آثار تاریخی موجود در این شهرستان که بسیاری از آنان به ثبت ملی هم رسیده‌اند، تل تاریخی تیمارون یا تیموران در جوار روستای کوشک از توابع ارسنجان درزمره مهم‌ترین آثار تاریخی ایران است که هم‌ردیف و بلکه از جهاتی مهم‌تر و ارشمندتر از تپه‌های باستانی نام‌آشنا و بزرگی همچون سیلک، حسنلو و مارلیک است. این اثر تاریخی که به جرأت می‌توان گفت به نوعی شناسنامه تاریخ و فرهنگ و تمدن ارسنجان و حتی فارس محسوب می‌گردد، نیازمند پژوهش‌های عمیق باستان‌شناسانه است؛ گرچه ده‌ها سال پیش نیز گروه‌های باستان‌شناسی از ایران و بسیاری ممالک جهان برای بررسی این تل یا تپه تاریخی به این دیار سفر کرده و حاصل پژوهش‌ها و کشفیاتشان را در کتب و مجلات مختلف به چاپ رسانده‌اند. در این مقاله ضمن معرفی مختصر تل تاریخی تیموران توابع ارسنجان، به معرفی اجمالی سایر آثار مهم باستانی از این منطقه می‌پردازم. پیش از آن لازم می‌دانم از کارشناسان میراث فرهنگی فارس به جهت در اختیار نهادن برخی منابع نوشتاری برای تهیه این مقاله تشکر و قدردانی نمایم. لازم به یادآوری است که در شماره‌های آتی روزنامه شیرازنوین پس از چند مرحله معرفی تل تاریخی تیمارون، به معرفی سایر تل‌ها و تپه‌های عهد باستان و دیگر آثار تاریخی و بناهای به یادگار مانده از قرون اولیه اسلام تا دوران‌ صفوی، قاجاری و پهلوی خواهم پرداخت. ارسنجان علاوه بر تل و تپه تاریخی تیموران (تیمارون)، تپه‌هایی از عهد باستان دارد که عبارتند از: تپه کاووسی جمال‌آباد، تل امامزاده قلات جیرو، تل بزرگ کفر، تل پیرچراغ، تل چخماقی، تل حیدرآباد، تل سرخ، تل کاکلی، تل کوچک کفر و... مهم‌ترین تپه‌های ایران باستان در ارسنجان تیمارون: تپه تیموران (تیمارون) مربوط به هزاره ۴ و ۳ قبل از میلاد است و در شهرستان ارسنجان، روستای کوشک واقع شده است. این اثر در تاریخ ۲۸تیر ۱۳۵۵ با شمارهٔ ثبت ۱۲۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه کاووسی: تپه کاووسی جمال‌آباد مربوط به دوران‌ تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ارسنجان، بخش مرکزی، روستای جمال‌آباد واقع شده است. این اثر در تاریخ ۲۲مرداد ۱۳۸۴ با شمارهٔ ثبت ۱۳۲۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تل بزرگ کفر: تل بزرگ کفر مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان ارسنجان، بخش مرکزی، دهستان شوراب، ۵۰۰متری جنوب روستای کفر واقع شده است. این اثر در تاریخ ۱مرداد ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۱۹۳۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تل چخماقی: تل چخماقی مربوط به هزاره سوم و ۴ قبل از میلاد است و در شهرستان ارسنجان، بخش مرکزی، دهستان شوراب، ۳۰۰متری جنوب غربی روستای کوهنجان واقع شده است. این اثر در تاریخ ۳۰بهمن ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۲۰۸۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تل پیرچراغ: تل پیر چراغ مربوط به سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ارسنجان، بخش مرکزی، دهستان خبریز، شمال قبرستان روستای خبریز واقع شده است. این اثر در تاریخ ۲۸شهریور ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۱۹۷۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تل سرخ: تل سرخ مربوط به سده‌های میانه دوران‌‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ارسنجان، بخش مرکزی، دهستان خبریز، ۳۰۰متری شرق روستای حسین‌آباد واقع شده است. این اثر در تاریخ ۲۸شهریور ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۱۹۷۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تل کاکی: تل کاکلی مربوط به عصر مس در دوره ساسانیان است و در شهرستان ارسنجان، بخش مرکزی، دهستان شورآب، ۳۰۰متری غرب روستای کوشک واقع شده است. این اثر در تاریخ ۳۰بهمن ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۲۰۹۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تل کوچک کفر: تل کوچک کفر مربوط به قورن میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ارسنجان، بخش مرکزی، دهستان شوراب، ۶۵۰متری جنوب روستای کفر واقع شده است. این اثر در تاریخ ۲۸شهریور ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۱۹۷۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مهم‌ترین آثار تاریخی ارسنجان و توابع آن در ارسنجان فارس افزون بر ۲۰۰اثر تاریخی مهم و قابل توجه وجود دارد که بیشتر این آثار مربوط به دوره‌های تاریخی پیش از میلاد مسیح و چندین هزار سال قبل از اسلام است. برخی از این آثار و ابنیه باستانی عبارتند از: قلعه افراسیاب خان (قاجاریه)، قلعه و قبر ستان قلات خواری (ساسانی ـ اسلامی)، تپه کاووسی جمال‌‌آباد (تاریخی ـ اسلامی)، قبرستان سیدسلطان‌علی (تاریخی ـ اسلامی)، تپه جعفرآباد A (هزاره ۵ و ۶ ق. م)، تپه جعفرآباد B (هزاره ۵ ق. م)، پناهگاه صخره‌ای آرامگاه چاشتخوار (پیش از تاریخ)، تپه جعفرآباد C (هزاره ۴ و ۵ ق. م)، تپه رحیم‌آباد (هزاره ۴ و ۵ ق م)، غار جلودر (پیش از تاریخ، احتمالاً فراپارینه سنگی)، پناهگاه صخره‌ای جنوب چهار قلات دو (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، غار گوهردان (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، خرفخانه‌های تل سیاه (دوره ساسانی)، اشکفت بالاخانه‌ای (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، خرفخانه‌های تل آقا بیگ (ساسانی)، اشکفت کمر پهنک (پیش از تاریخ)، تل قلعه قره جخون (اوایل اسلام)، تل کاظمی دو (قرون میانه اسلامی)، پناهگاه صخره‌ای شرق‌آباد سه (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، پناهگاه‌های صخره‌ای سه‌تایی چهار قلات (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، غار قلات زینل (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، پناهگاه صخره‌ای شرق‌آباد (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، غار چاه زرد (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، تل کاظمی یک (قرون میانه اسلامی)، غار شرق‌آباد یک (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، پناهگاه صخره‌ای قلات زینل دو (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، پناهگاه صخره‌ای تنگ سنگ شکن دو (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، اشکفت تلمبه مالکی یک (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، پناهگاه صخره‌ای شمال چهار قلات دو (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، اشکفت مش زینل دو (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، اشکفت تلمبه مالکی دو (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، تل خندقی صالح‌آباد (ساسانی ـ اسلامی)، اشکفت کوپو (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، اشکفت مش زینل یک (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، خرفخانه‌های بیکهدان جشنی (ساسانی)، تپه فیجان (ساسانی)، محوطه پوزه خاکی (ساسانی)، پناهگاه صخره‌ای شمال چهار قلات۱ (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، پناهگاه صخره‌ای کوپو (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، پناهگاه صخره‌ای قلات زینل یک (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، خرفخانه‌های فیجان (ساسانی)، پناهگاه صخره‌ای شرق‌آباد دو (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، در اشکفت (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، پناهگاه صخره‌ای تنگ سنگ شکن سه (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، پناهگاه صخره‌ای پوزه پیر غیب (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، پناهگاه صخره‌ای قلات زینل سه (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، خرفخانه‌های کوه سیاه (ساسانی)، قبرستان قدیمی اسلام‌آباد (قاجاریه)، تپه گچی چاشتخوار (هخامنشی)، غار شرق‌آباد دو (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، پناهگاه صخره‌ای شرق‌آباد یک (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، خرفخانه‌های صفرآباد (ساسانی)، بقایای بند بست (ساسانی)، تل کاخ (ساسانی ـ اسلامی)، پناهگاه صخره‌ای مخزن آب شرق‌آباد (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، پناهگاه صخره‌ای جنوب چهارقلات یک (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، اشکفت مش گرام (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، اشکفت سید خاتون (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، پناهگاه صخره‌ای تنگ سنگ شکن یک (پیش از تاریخ؛ احتمالاً فراپارینه سنگی)، تل شرابی (ساسانی)، قبرستان کهنه علی‌آباد ملک (اواخر قاجار ـ اوایل پهلوی)، محوطه پیرغیب (ساسانی)، خرفخانه‌های کوه کمر زرد (ساسانی)، خرفخانه‌های قلاتخوار و بکهدان (ساسانی)، بقایای قلعه قصر منوچهر (قرون اولیه اسلامی)، پناهگاه صخره‌ای پیر قوچ ۱ (نوسنگی)، اشکفت قصر جمال (نوسنگی)، پناهگاه صخره‌ای دره راه دهکی (ساسانی)، پناهگاه صخره‌ای کوه کوچولو (نوسنگی)، غار کشمشی (نوسنگی)، اشکفت امیر قلی (نوسنگی)، غار صفرآباد (نوسنگی)، پناهگاه صخره‌ای پیر قوچ دو (نوسنگی)، پناهگاه صخره‌ای قلاتخوار (نوسنگی)، اشکفت کوه کمر علی‌آباد ملک (نوسنگی)، پناهگاه صخره‌ای کمال‌ آباد (نوسنگی)، بقایای قلعه گود قلات (ساسانی)، مسجدجامع ارسنجان (صفویه)، تل بزرگ کفر (ساسانی)، اشکفت سیاه کوهنجان (نوسنگی، ساسانی)، پناهگاه صخره‌ای شاه نشین (نوسنگی ـ ساسانی)، تل تربیت بدنی (کالکولتیک ـ ساسانی)، تل سرخ (قرون میانه اسلامی)، تل پیرچراغ (قرون میانه اسلامی)، تل کوچک کفر (قرون میانه اسلامی)، تل حیدرآباد (قرون اولیه اسلامی)، تل امامزاده قلات جیرو (ساسانی)، تل چخماقی (هزاره ۳ و۴ ق‌.م‌)ژ، بقایای قلعه گچی (قرون اولیه اسلامی)، تل کاکلی (کالکولتیک ـ ساسانی)، مقبره نیمه تمام چاشت خوار (هخامنشی)، مدرسه سعیدیه ارسنجان (صفویه) و... بیشترین اثر ثبت‌شده در ارسنجان مربوط به پیش از تاریخ و نتیجه کاوش‌های مشترک باستان‌شناسان ایرانی و ژاپنی است و از مهم‌ترین آثار شناسایی‌ شده، سازه‌ای مربوط به دوره پارینه‌سنگی میانی است که در بستر طبیعی کوه و در اثر فرسایش ناشی از جریان آب ایجاد شده و اطراف آن به وسیله چیدن سنگ توسط انسان محدود شده است و قدمت احتمالی آن بیش از ۶۰ تا ۷۰هزار سال پیش است. مهم‌ترین محدوده کاوش شده پارینه‌سنگی غار سیدخاتون و در همان محدوده ۱۴۱غار دیگر شناسایی شده است. تل تیموران در كنار روستای کوشک از توابع ارسنجان، تپه‌‌ای به طول ۲۰۰متر و پهنای ۱۴۰متر قرار دارد و به نام تل تیموران خوانده می‌شود. ارتفاع بلندترین نقطه آن به ۶متر می‌رسد. گمانه‌زنی‌های علمی نشان می‌دهد از ۲۵۰۰سال پیش از میلاد مسیح تا ابتدای دوران اسلامی، مردگان در این محل دفن می‌شدند. برخی از یادمان‌های باستان ارزش بسیاری نزد کارشناسان و باستان‌شناسان داشته و گشایشی در تاریخ و مطالعات فرهنگ ایران دارد.تل تیموران توابع ارسنجان نمونه‌ای بکر و مهم از این دست به شمار می‌آید و از آن با نام فرهنگ وتمدن تیموران نام برده شده و می‌شود. ... تل‌های باستانی ارسنجان به ویژه تل تیموران، مهم‌ترین سرچشمه شناخت فرهنگ‌های عیلامی در پارس هستند ... تل تیموران از تپه‌های باستانی پیش از تاریخ است که هنوز نیازمند تحقیقات و مطالعات گسترده باستان‌شناسی است. این تپه در ارسنجان و در یک کیلومتری باختر (غرب) روستای کوشک جای گرفته است. در این تپه، گورهای وابسته به دوران پیش از تاریخ وجود داشته که بازمانده‌های مفرغی زیادی مانند انگشتر، گردنبند، سنجاق و تندیس‌‌‌های کوچک جانوران در آن دیده شده است. همچنین سفال‌هایی نقش شده به رنگ‌های خاکستری و سرخ که ارزش بسیاری نزد باستان‌شناسان دارد در این تل پیدا شده است. در سال ۱۳۳۱ تا ۳۹ به وسیله پرفسور لویی واندنبرگ پیدا و بررسی شد و در مردادماه ۱۳۵۵ با شماره ۱۲۵۷ در فهرست یادمان‌های ملی ایران به ثبت رسید … سفال‌های به دست آمده در تل تیموران همانند سفال‌های به دست آمده در تپه «کیان» و سفال‌های گورستان «الف تپه سیَلک» کاشان است. بسیاری از پژوهشگران، فرهنگ تیموران را مرتبط با ورود اقوام جدیدبه فارس می‌دانند که اموات خود را در قبرستان به خاک سپرده و به همراه وی، اشیای زینتی‌اش را نیز دفن می‌کردند. این مهاجران جدید در سراسر استان فارس پراکنده شدند و این زمان مقارن با ورود اقوام آریایی به سرزمین فارس و تشکیل نخستین حکومت محلی پارسیان بود. با حمله ویرانگرانه آشور بانیپال به سرزمین عیلام و برچیده شدن حکومت آنها، اقوام مهاجر پارسی جایگزین عیلامیان شده و تحت تأثیر فرهنگ آنان، حکومت پارسی تشکیل دادند. برای اولین‌بار لویی واندنبرگ یک تسلسل فرهنگی برای استان فارس مطرح می‌کند. این دوره‌‌های تمدنی بر پایه سفال است که وی در بررسی و جمع‌آوری سطحی و گمانه‌های آزمایشی در مناطق مختلف پیش از تاریخی در دشت مرودشت و ارسنجان به دست آورده است. تمدنی که او ذکر می‌کند عبارت است از: تل قلعه (۲۵۰۰ تا ۲۰۰۰ق.م)، تل شقا (۲۰۰ تا ۱۶۰۰ق.م)، تل تیموران الف (۱۶۰۰ تا ۱۲۰۰ ق .م)، تل تیموران ب (۱۲۰۰ تا ۱۰۰ ق.م) و تل جلال‌آباد (۱۰۰۰ تا ۷۰۰ ق.م). این گاه‌نگاری فرهنگی توسط آزمایش‌های سال‌یابی از جمله آزمایش کرین ۱۴ انجام نگرفته بوده است. بنابراین این تسلسل توسط باستان‌شناسان دیگر مورد بازنگری قرار گرفته و تاحدود زیادی دچار تغیراتی گردیده است. دوره‌‌های فرهنگی شقا و تیموران مقارن با دوران عیلامی بوده است. عیلامی‌ها مهم‌ترین قومی بودند که وقتی آریایی‌ها وارد ایران شدند، در ایران زندگی می‌کردند. عیلامی‌ها مجموعه اقوامی بودند که از هزاره سوم پیش از میلاد تا هزاره نخست پیش از میلاد (تمدن عیلام در ۶۴۵ پیش از میلاد منقرض شد)، در بخش بزرگی از مناطق جنوب غربی ایران زندگی و حکومت می‌کردند. بر اساس تقسیمات جغرافیایی امروز، عیلام باستان شامل سرزمین‌های خوزستان، فارس، ایلام و بخش‌هایی از استان‌های بوشهر، کرمان، لرستان و کردستان و کوه‌های بختیاری می‌شده است. از سفال‌های شاخص دوره عیلامی سفال مشهور دوره تیموران است که واندربرگ آن را شناسایی و نام‌گذاری کرده است. به اعتقاد باستان‌‌شناسان، فرهنگ تولید این سفال از اواسط هزاره دوم پیش از میلاد آغاز و تا ۹۰۰ یا ۸۰۰ پیش از میلاد ادامه داشته است. اما پس از این دوره، تولید سفال تیموران به یک‌باره متوقف می‌شود و تا دوران هخامنشی دیگر اثری از آن دیده نمی‌شود. طبق متون تاریخی، هخامنشیان بین سال‌های ۵۵۰ پیش از میلاد در محدوده فارس قدرت می‌گیرند، اما شواهدی از چگونگی قدرت گرفتن آنها وجود ندارد. ما نمی‌دانیم بین سال‌های ۸۰۰ تا ۵۵۰ پیش از میلاد چه اتفاقی در منطقه افتاده است که به یک‌باره فرهنگ تولید سفال شاخص دوره عیلامی متوقف می‌شود و بدون هیچ نشانه‌ای، وقفه‌ای تاریخی تا قدرت گرفتن هخامنشیان در منطقه به وجود می‌آید. واندربرگ سفال تیموران را بر اساس حفاری باستان‌شناسی شناسایی کرده و آن را به دو دوره «تیموران الف» و «تیموران ب» تقسیم می‌کند. تیموران الف سفال شاخص دوره عیلامی است و تیموران ب شباهت زیادی به سفال‌‌های فلات مرکزی و محوطه‌هایی مثل گودین تپه و حسن‌لو دارد. علاوه بر واندنبرگ، ولیام سامنر بین سال‌های ۴۷ و ۴۸ و لیندا یاکوبس سال‌های ۵۵ و ۵۶ از تل تیموران بازدید و مواد سطحی را جمع‌آوری کرده‌اند. موارد مهم کاوشگری به شرح زیر است: یاکوبس مساحت تل را ۸هکتار و ارتفاع تل را ۸متر بیان کرده است؛ اما واندربرگ می‌گوید به علت خاک‌برداری کشاورزان، ارتفاع تل به ۶متر رسیده است. یاکوبس از وجود محوطه‌ای محصور به ابعاد ۶۰ در ۶۵متر بر فراز تپه خبر داده که احتمالاً بقایای یک دژ از دوران اسلامی بوده است. فقط مقداری از گزارش‌ها و عکس‌ها به اداره باستان‌شناسی تحویل شده است. این گزارش‌ها در موزه ملی ایران به شماره‌های ۲۲۸۰ و ۲۹۵۱ نگهداری می‌شوند. بقیه گزارش‌ها در موزه‌های سلطنتی تاریخ و هنر بروکسل نگهداری می‌شوند. اشیای به دست آمده بین ایران و گروه حفاری تقسیم شده، سهم ایران در موزه ایران باستان و تخت‌جمشید و سهم گروه خارجی در موزه‌های سلطنتی تاریخ و هنر بروکسل است. بعضی از اشیا نیز نزد مجموعه‌داران شخصی است. اشیای به دست آمده شامل ظروف سفالی، گردن‌بند، انگشتر، آویز اسب و... است. چند اسکلت در حفاری‌ها به دست آمده است. شخصی به نام اریک اسمنکز از دانشگاه گنت تصویر مجموعه‌های خصوصی و همچنین اشیای موزه‌های سلطنتی تاریخ و هنر بروکسل را ترسیم کرده است. تصاویر و عکس‌‌های سهم ایرانی تاکنون منتشر نشده است. بعد از کاوش واندربرگ نام تیموران به عنوان یک واژه باستان‌شناسی رایج شد. باستان‌شناسان گاهی از واژه شغا به جای شقا استفاده می‌کنند. سخن پایانی نظیر چنین تپه‌ها و تل‌های باستانی ارزشمند در استان فارس و کشور عزیزمان ایران بسیار است که باید علاوه بر آنکه حفظ و حراست بشوند، مورد تحقیق و پژوهش نیز قرار گیرند تا مبادا تاریخ و فرهنگ و تمدن کهن ایران و فارس و شهر و دیاری مثل ارسنجان به بوته فراموشی سپرده شوند. در این میان، نقش و جایگاه سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در این خصوص بسیار است؛ اما تشکل‌های غیردولتی و دوستداران میراث فرهنگی و همچنین شورای شهر، شهرداری، بخشداری، فرمانداری و استانداری‌ها می‌توانند با نظرات اعضای شورای فرهنگ عمومی و همفکری صاحبان نظر و علاقه‌مندان به تاریخ، به ویژه فارغ‌التحصیلان رشته‌های باستان‌شناسی، نقش گسترده و ارزشمندی در حفظ و احیای مواریث فرهنگی و تمدنی استان ایفا نمایند؛ چراکه تپه‌ای باستانی نظیر «تیمارون» می‌تواند اطلاعات ارزشمندی از دوره‌های بسیار دور به ما بدهد که ما بر اساس آن بتوانیم تاریخ و فرهنگ تمدن کشورمان را به تمام دنیا عرضه کنیم.