اطلاعات کلی خبر
عنوان خبر : منابع بودجه ۱۴۰۰ ناپایدار است
کد خبر : ۵۱۵۹۲
تعداد بازدید : ۲۹
متن کامل خبر

شیرازنوین- گروه خبر مسعود گودرزی نماینده سابق شهرستان‌های ممسنی و رستم در مجلس دهم دریک گفت‌وگوی اقتصادی با خبرنگار شیرازنوین گفت: بر اساس قانون محاسبات عمومی کشور بودجه، برنامه مالی دولت است که برای یک سال مالی تهیه می‌شود و حاوی پیش بینی درآمد‌ها و سایر منابع تأمین اعتبار و برآورد هزینه‌هاست برای انجام عملیاتی که منجر به تأمین اهداف قانونی می‌شود. مستنداً به ماده ۱۸۲ آیین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی، دولت موظف است لایحه بودجه سالانه کل کشور را حداکثر تا پانزدهم آذرماه هر سال به مجلس تسلیم نماید. بر همین اساس لایحه بودجه سال ۱۴۰۰ در موعد مقرر تقدیم مجلس شورای اسلامی گردید. ساختار بودجه متشکل از دو قسمت است: بودجه عمومی دولت و بودجه شرکت‌های دولتی، بانک‌ها و مؤسسات انتفاعی وابسته به دولت. البته باید گفت این دو بخش بودجه ماهیتاً متفاوت هستند و ضرورت دارد با تجدیدنظر در قوانین مربوطه اصلاح شکلی بودجه صورت پذیرد. بودجه عمومی که همان بودجه دستگاه‌های اجرایی است، نشان دهنده منابعی است که دستگاه موردنظر در سال از خزانه دولت دریافت و صرف خواهد کرد. نماینده سابق شهرستان‌های ممسنی و رستم در مجلس دهم افزود: برخلاف منابع و مصارف بودجه عمومی، منابع و مصارف بودجه شرکت‌های دولتی ناشی از عملیات خود شرکت است. بودجه شرکت دولتی به این معنا نیست که دولت A ریال به شرکت اختصاص خواهد داد؛ بلکه به این معناست که گردش مالی شرکت A ریال است. منابع شرکت‌های دولتی عبارت‌ند از: ۱. درآمدهای ناشی از فروش کالا یا خدمات تولیدی شرکت ۲. تسهیلات بانکی (داخلی یا خارجی) ۳. سود حاصل از سرمایه گذاری‌های شرکت چنانکه در بالا می‌بینیم، منابع فوق مستقل از خزانه دولت می‌باشد. مصارف شرکت‌های دولتی نیز عبارت‌اند از: ۱. هزینه‌های تولید کالا و خدمات ۲. بازپرداخت تسهیلات دریافتی ۳. سود سهام ۴. مالیات. هزینه‌های پرسنلی و رفاهیات این شرکت‌ها توسط دولت تأمین می‌شود و این شرکت‌ها سود سهام و مالیات به دولت پرداخت می‌نماید. مطابق قوانین، رقم بودجه کل کشور از جمع این دو حاصل می‌شود که اساساً تفاوت ماهوی دارند و پرداختن به آن در این مقال نمی‌گنجد. بودجه کل کشور در لایحه تقدیمی حدود دو میلیون و چهارصد و سی و پنج هزار میلیارد تومان می‌باشد. بودجه عمومی دولت متشکل از دو بخش، منابع عمومی دولت (درآمدها، واگذاری دارایی‌های سرمایه ای و واگذاری دارایی‌های مالی) و درآمدهای اختصاصی است که عمده آن منابع عمومی است و درآمد اختصاصی سهم ناچیزی دارد. وی خاطر نشان کرد: در لایحه بودجه منابع عمومی دولت حدود ۸۴۱ هزارمیلیارد تومان دیده شده است که اجزای منابع عمومی شامل درآمدها (مالیات و سایر درآمدها) به مبلغ ۳۱۷ هزار میلیارد تومان، واگذاری دارایی‌های سرمایه ای (فروش نفت و فرآورده‌های آن، اموال دولتی و...) به مبلغ ۲۲۶ هزار میلیارد تومان و واگذاری داریی‌های مالی ۲۹۸ هزار میلیارد تومان می‌باشد که از این میزان ۷۵ هزار میلیارد تومان اوراق نفت می‌باشد. مصارف عمومی نیز هم‌تراز مبلغ منابع عمومی است و شامل هزینه‌های جاری (حقوق و دستمزد) به مبلغ ۶۳۷ هزار میلیارد تومان، تملک دارایی‌های سرمایه ای (عمرانی) به مبلغ ۱۰۴ هزار میلیارد تومان و تملک دارایی‌های مالی (پرداخت اصل و سود اوراق سررسید شده) به مبلغ ۱۰۰ هزار میلیارد تومان می‌باشد. در سال‌های اخیر مثلث تحریم‌های بین المللی، رکود داخلی و سیاست‌های اشتباه بودجه ای باعث تورم و فشار اقتصادی و معیشتی بر توده مردم گردید که ضرورت داشت اصلاح ساختار بودجه برای کاهش اثر تحریم‌ها و کمک به رونق داخلی در دستور کار قرار گیرد. مسعود گودرزی یادآور شد: پس از خروج ایالات متحده از برجام در آذرماه ۱۳۹۷ مقام معظم رهبری مقرر فرمودند که دولت نقشه راه و برنامه اصلاح ساختار بودجه و کاهش کسری بودجه را تدوین نماید و بودجه سال‌های آتی در همین چارچوب تنظیم شود. متأسفانه ساختار بودجه به همان سیاق قبل به مجلس ارسال شد. اگر حذف بعضی از موضوعات همچون ارز ترجیحی در لایحه بودجه را در چارچوب برنامه اصلاحات ساختاری بدانیم، قطعاً برداشتی تقلیل گرایانه از مفهوم اصلاح ساختار تدبیر مقام معظم رهبری شده است. در اصلاحات ساختاری باید بتوانیم از طریق خلق درآمدهای غیر تورم زا با ابزارهای مالی که به کسری بودجه منجر نشود، منابع بودجه را تقویت نماییم و با حذف هزینه‌های غیر ضرور و مدیریت هزینه‌های اجتناب ناپذیر، مصرف را بهینه و بهره ور نماییم. منابع بودجه ۱۴۰۰ ناپایدار، تحقق ناپذیر و تثبیت کننده شرایط رکود تورمی است. برخلاف گفته مسئولان محترم و خصوصاً شخص رئیس جمهور وابستگی این بودجه به نفت در مقایسه با بودجه ۹۹ بیشتر است. در بخش منابع دولت قرار است صرفاً از مالیات ستانی ۲۴۷ هزار میلیارد تومان درآمد کسب نماید. عملکرد هفت ماهه بودجه ۹۹ در شرایط رکود ناشی از تحریم و کرونا که احتمال استمرار آن نیز وجود دارد، تحقق این بخش از بودجه را ناپایدار می‌نماید. به گفته وی، منابعی که دولت از محل فروش نفت و فرآورده‌های نفتی و اموال دولتی برای خود دیده، حدود ۳۰۰ هزار میلیارد تومان می‌باشد و رئیس جمهور در اظهاری عجیب اعلام داشت که در سال ۱۴۰۰ بیش از دو میلیون بشکه نفت در روز خواهیم فروخت. با عنایت به رقم منابع عمومی دولت (۸۴۱ هزار میلیارد تومان)، سهم نفت بیش از ۳۵ درصد است. این در حالی است که در بودجه سال ۱۳۹۹ که منابع عمومی ۵۷۱ هزار میلیارد تومان بود، سهم نفت ۱۰ درصد بود و این امر نشان می‌دهد که خلاف ادعای رئیس جمهور وابستگی به نفت بیشتر شده است. در لایحه میزان ۲۹۸ هزار میلیارد تومان اوراق مالی واگذار شده است که مغایر حکم قانونگذار در برنامه ششم توسعه می‌باشد؛ چرا که قانون حداکثرمجوز استفاده از ۵۰ هزار میلیارد تومان از درآمدهای حاصل از واگذاری اوراق بدهی را داده است. به نظر می‌رسد پیش بینی کسری بودجه، دولت را ترغیب به انتشار حجم گسترده اوراق مالی نموده است. با توجه به بیماری مزمن کسری بودجه در سال‌های اخیر، ضروری بود تا دولت با اصلاح ساختار واقعی بودجه و توزیع تأمین منابع کسری بودجه بر بخش‌های مختلف، تبعات اقتصادی کسری بودجه را به حداقل کاهش دهد. انتشار حجم وسیعی از اوراق مالی ضمن اینکه انتقاداتی درباره قواعد و رویه‌های حاکم بر انتشار اوراق دولتی را در پی داشته، باعث کاهش قیمت اوراق مالی دولت در بازار شده و در روال عادی هزینه استقراضی دولت را افزایش خواهد داد. حدود ۷۵ هزار میلیارد تومان از این اوراق مربوط به نفت می‌باشد که اگر قواعد و رویه‌های حاکم بر انتشار آن متفاوت از سایر اوراق باشد، ضمن تشدید آشفتگی در بازار عرضه اوراق بر جذابیت سایر دارایی‌ها تأثیر می‌گذارد. متأسفانه در سال‌های اخیر دولت تمام کسری بودجه خود را از محل انتشار اوراق تأمین نموده که عرضه تمام این اوراق در بازار می‌تواند به افزایش نرخ تنزیل آنها منجر شود. برای جلوگیری از افزایش مصرف بی رویه دولت، پایبندی به سقف مجاز انتشار اوراق برای تأمین کسری بودجه و به عنوان قاعده مالی و تعیین سقف بدهی‌های دولت به عنوان قاعده مالی مکمل ضروری است. این نماینده سابق مجلس دهم گفت: محدودیت انتشار اوراق ایجاب می‌کند که برای تأمین کسری بودجه، درآمدهای پایدار در سایر منابع ایجاد نماییم. سامان‌دهی معافیت‌های مالیاتی نقش بسزایی در افزایش درآمدها دارد. درحال حاضر ۶۰ درصد اقتصاد کشور از معافیت یا شبه معافیت برخوردارند. متوسط فرار مالیاتی در جهان ۱۵ درصد اما در ایران حدود ۳۰ درصد است که رقم آن ۴۰ هزار میلیارد تومان می‌باشد. عدم توجه به توسعه درآمدهای مالیاتی در کشور به ویژه در شرایط کنونی که با کاهش شدید درآمدهای نفتی روبه‌رو هستیم، باعث شده تا دولت منابع لازم برای مصارف خود را از مسیرهای دیگری که به ضرر طبقات متوسط و ضعیف جامعه است، به دست آورد. دولت‌ها عمدتاً بنا به ملاحظات سیاسی و اجتماعی روش استقراض از بانک مرکزی را برمی‌گزینند که موجب افزایش پایه پولی، نقدینگی و متعاقب آن تورم می‌شود که فشار زیادی را بر طبقات پایین جامعه وارد می‌آورد و نارضایتی آنها را در پی خواهد داشت که هرازگاهی شاهد تجلی و تبلور این اعتراضات هستیم. در ایران سهم ثروتمندان در پرداخت مالیات نسبت به سایر اقشار درآمدی بسیار کم است. بر همین اساس ضروری است با وضع برخی پایه‌های مالیاتی که تنها به افراد ثروتمند اصابت می‌کند و با سامان‌دهی و حذف برخی معافیت‌های مالیاتی که بیشتر به نفع اقشار مرفه و دهک‌های بالای درآمدی می‌باشد، ضمن افزایش درآمدهای مالیاتی، نظام مالیات‌ستانی کشور را به سمت عادلانه تر شدن هدایت کنیم. علاوه بر اصلاحات ساختاری صدرالاشاره در حوزه منابع، در بخش مصرف نیز نیازمند اصلاحات جدی هستیم. ایران جزو پنج قدرت موشکی جهان است. واقعیت تلخ این است که جزو پنج کشور اول در واردات روغن نباتی هم هستیم. آیا کشوری که توانایی ساخت موشک‌های پیشرفته را دارد باید سالانه میلیاردها دلار ارز جهت واردات روغن نباتی صادر کند؟ او افزود: حدود ۷۰ درصد خوراک دامی کشور از خارج وارد می‌شود. در هفت ماه اول سال ۱۳۹۹، یک میلیارد و چهارصد میلیون دلار ارز به واردات خوراک دام اختصاص داده شده است. این محصولات را می‌توان در داخل تولید کرد و ضمن صرفه جویی ارزی درآمدزایی هم داشته باشیم. بخش دیگری از اصلاح ساختار مصرف مربوط به یارانه‌هاست. تاکنون ۱۱۷ دوره یارانه به حساب سرپرستان خانوار واریز شده است. از زمان اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها تاکنون بیش از ۴۵۰ هزار میلیارد تومان صرفا یارانه نقدی پرداخت شده است. قانون هدفمند کردن یارانه‌ها مصوب ۱۵/۱۰/۱۳۸۸ در مسیر اهداف مصرح در قانون طی طریق ننمود و ضمن اینکه اصابت مؤثری به جامعه هدف نداشت مشکلات ناشی از تورم بر درد و آلام این جامعه نیز افزوده شد. متأسفانه با توجه به تعدد نهادهای حمایتی و نبود آمار دقیق از جامعه هدف باعث شده تا افرادی ثروتمندی با سوء استفاده مورد حمایت قرار گیرند یا اینکه افرادی خدمات حمایتی اضافه بر سرانه دریافت نمایند. برای پرداخت یارانه چند معیار را باید در نظر بگیریم: ۱. هدف از پرداخت یارانه باید مشخص باشد. ۲. جامعه هدف باید دقیقاً مشخص شود. ۳. دوره پرداخت یارانه باید محدود و مشخص باشد. وی در پایان خاطرنشان کرد: مطالب مطروحه فوق و موارد دیگری که مجال پرداختن به آن نیست، بیانگر این موضوع است که بودجه ۱۴۰۰ نیز بر همان سیاق قبلی ارائه شده و علی رغم اظهارات کارشناسان و تأکیدات مقام معظم رهبری مبنی بر اصلاح ساختار بودجه این مهم رعایت نشده است و ماحصل آن، کسری شدید بودجه و نهایتاً اجبار دولت به استقراض از بانک مرکزی است که نتیجه آن افزایش پایه پولی، نقدینگی و تورم خواهد بود.