[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۱۴۲۵
  • دوره جدید

آیا شما هم بیش از حد چاق هستید، روزنامه شیراز نوین

شیرازنوین- احسان فرازمند

farazmand68@yahoo.com

بر اساس مطالعه‌ای جدید، 90درصد مردان و 50درصد کودکان در کشورهای در حال توسعه بیش از حد چاق هستند. هشدارهای لازم در این خصوص باید به گوش اکثر مردم برسد. همچنین این حقیقت که اصطلاح «چاقی مفرط» به نظر می‌رسد که یک شبه ظهور و رواج یافته است. چه بر سر واژه‌هایی چون «اضافه وزن» و «چاقی» آمده است؟ آیا راه‌های مختلفی برای اندازه گیری میزان چربی بدن وجود دارد؟
برای تفکیک گروه چاق از کسانی که اضافه وزن دارند، عموماً از شاخص توده بدن (BMI) استفاده می شود. اما این شاخص محل اختلاف کارشناسان است؛ چرا که در محاسبات خود، میزان واقعی چربی های بدن فرد را در نظر نمی گیرد و فقط قد و وزن آن ها را لحاظ می‌کند. این یعنی، افراد کوتاه قدی که عضلاتی قوی ساخته اند، در گروه افراد چاق جای می گیرند. اگر به جای توده بدن، چربی های بدن اندازه گیری شود، تصور می شود که با چنین معیاری حدود 70درصد افراد «چاقی مفرط» داشته باشند یا چربی های اضافی آنان به حدی باشد که سلامت آنان را تهدید کند.
اگر چه بدن به چربی هم نیاز دارد؛ اما مقادیر مازاد آن خطر بیماری های گوناگون از جمله دیابت نوع 2، بیماری های قلبی و برخی انواع سرطان را در پی دارد. این یعنی اندازه گیری چربی بدن امری بسیار مهم و حیاتی است، چرا که به ما اجازه می دهد احتمال ابتلای فرد به هریک از این بیماری ها را بسنجیم.
نشان داده شده که شاخص توده بدن (BMI) در تشخیص چربی های اضافی نیمی از افراد اشتباه عمل می کند و این سبب شده عملکرد آن زیر سوال رود. این یعنی بسیاری از افرادی که BMI آن ها در محدوده 20 تا 24.9 قرار دارد ممکن است دچار چاقی مفرط بوده و از آن بی خبر باشند.
زمانی که چربی بدن را اندازه گیری می کنیم، چندین عامل را باید در نظر داشته باشیم و این عوامل روشی که انتخاب می کنیم را تحت تأثیر قرار می دهند. این عوامل عبارت‌اند از دقت، مخرب بودن، هزینه، در درسترس بودن و آسانی در به کارگیری.
آنچه سبب شده BMI همچنان توسط متخصصان مورد استفاده قرار گیرد، ارزانی، غیر مخرب بودن و فهم و توضیح آسان آن است. روش های دیگری هم وجود دارد که دقت بالاتری دارند اما این روش ها غیرعملی بوده یا پرهزینه هستند.
بهره گیری از فناوری های پیشرفته
بهترین راهی که برای ارزیابی میزان چربی بدن فرد وجود دارد، استفاده از روش های تصویربرداری از داخل بدن فرد است. این روش های تصویربرداری، تکنیک های معروفی نظیر ام آر آی و سیتی اسکن و همچنین روش های کمتر شناخته شده ای چون روش سنجش میزان جذب انرژی دوگانه پرتوهای ایکس موسوم به DEXA را شامل می شود.
تصاویر DEXA از اشعه ایکس استفاده می کند تا اندازه گیری هایی دقیق از میزان کل چربی‌های بدن حاصل شود که بافت های گوشتی و استخوانی را شامل می شود. این سطح از اطلاعات و دقت سبب می شود که این روش برای تخمین میزان چربی بدن برجسته تر باشد. اما نکته مهم این است که تعداد اندکی از این دستگاه در سراسر جهان وجود دارد و هزینه خرید یا استفاده از آن بسیار بالا است.
فناوری های پیشرفته دیگری وجود دارد که ارزان تر بوده و دسترسی به آن آسان تر است اما دقت را قربانی می کنند. تحلیل امپدانس بیوالکتریک (BIA) یک روش کم هزینه و غیرمخرب است که استفاده از آن برای اندازه گیری ترکیبات بدن روندی فزاینده دارد و می تواند تشخیص دهد چه درصدی از بدن شما را چربی ها تشکیل داده اند.
این روش از خاصیت طبیعی مقاومت الکتریکی چربی های بدن بهره می برد. در حالت کلی یک پالس الکتریکی چند فرکانسی از بدن و بین دو الکترود عبور می کند و با استفاده از الگوریتمی که مقاومت الکتریکی بدن را لحاظ می کند، درصد چربی موجود در بدن به دست می آید. متأسفانه این روش میزان چربی ها را کمتر از واقع نشان داده و با خوردن، آشامیدن و ورزش کردن دچار خطا می شود. پس به دلیل دقت پایین نمی توان این روش را استاندارد و معتبر دانست.
 ... و فناوری های سطح پایین
افزون بر روش های پیشرفته، روش های ساده ای هم وجود دارد که خطر بیماری های قلبی عروقی را به خوبی نشان می دهد. این روش ها بر پایه اندازه‌گیری دور کمر بنا شده اند. در این روش ها دور کمر اندازه گیری شده و با دور باسن یا بلندی قد مقایسه می شود.
نسبت دور کمر به دور باسن اگر بیش از 0.9 برای مردان و 0.85 برای زنان باشد، طبق پیشنهاد سازمان بهداشت جهانی، فرد چاق محسوب می شود. معیار دور کمر به دور باسن در پیش بینی بیماری های قلبی از BMI موفق تر بوده است. این روش آسان، ساده و ارزان است چرا که متر نواری در هر جایی پیدا می شود. 
هنگامی که تمام موارد فوق را در نظر می گیریم شاید بهترین معیار برای تخمین چربی های بدن نسبت دور کمر به قد باشد. معیاری که بر اساس آن 90درصد مردان در کشورهای در حال توسعه چاقی مفرط دارند. اندازه گیری به این روش مانند نسبت دورکمر به دور باسن است، فقط به جای دور باسن، طول قد فرد را جایگیزین می کنیم. نسبت سالم 0.5 است یعنی دور کمر شما باید نصف قدتان باشد.
اگرچه این روش مدتی مورد استفاده قرار گرفت؛ اما روشی جدید شکل گرفت که طی آن دور کمر به جذر (ریشه دوم) قد تقسیم می شد. این روش بهترین عملکرد در تشخیص بیماری‌های مرتبط با چربی های مازاد بدن را به خود اختصاص داده است. 
آنچه می توان نتیجه گرفت، این است که شاخص BMI تمام واقعیت را به ما نمی گوید و معیارهای بهتری هم وجود دارد که تعداد و دقت آن ها رو به افزایش است. 

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی