[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۱۲۱۱
  • دوره جدید

آشنایی با مقاصد تورهای طبیعت‌گردی، روزنامه شیراز نوین

جزیره آشوراده
آشوراده، مرکز شبه جزیره میانکاله، در جنوب شرقی دریای خزر  در شهرستان بندر ترکمن از توابع استان گلستان واقع شده که در اثر بالا آمدن سطح آب دریاچه خزر از میانکاله جدا شده ‌است. ارتفاع این جزیره از سطح دریاهای آزاد برابر ۲۶ متر است و آب و هوایی معتدل و مرطوب دارد. در تابستان‌های مناطق ساحلی که هوا گرم و شرجی آن بیشتر است، وزیدن باد در این منطقه از مقدار رطوبت کاسته و هوای جزیره را متعادل می‌سازد. جزیره آشوراده در منتهی الیه شرقی شبه جزیره میانکاله در جنوب شرقی دریای خزر با وسعتی در حدود ۱۲۰۰ هکتار واقع شده است که شمال این جزیره را دریای خزر و جنوب آن را خلیج گرگان احاطه نموده و شرق آن به واسطه تنگه باریکی که خلیج گرگان را به دریای خزر مرتبط می‌سازد از خشکی جدا ساخته و غرب آن هم به وسیله کانالی از شبه جزیره میانکاله جدا گردیده است. آب و هوای این جزیره مشابه آب و هوای شمال کشور است. دارای زمستانی معتدل و تابستان‌هایی گرم و معتدل با رطوبت بالا. حداقل درجه حرارت در زمستان ۷ درجه سانتیگراد و در تابستان ۳۷درجه سانتیگراد و متوسط دمای سالیانه‌اش ۱۶ درجه سانتیگراد است.
سیر تاریخی جزیره آشوراده، مبین این واقعیت است که این جزیره در مقاطعی از گذشته مرکز مبادلات تجاری و فعالیت‌های مختلف اقتصادی بوده است. در سال ۱۲۱۵ هجری شمسی برابر با ۱۸۳۶ میلادی جزیره به اشغال روس‌ها درآمد و محل رقابت استعماری روسیه تزاری و بریتانیا بود و از این جهت موقعیت حساسی داشته است. در زمان ناصرالدین شاه، میرزا تقی خان امیرکبیر درصدد پس گرفتن آشوراده برآمد و سرانجام پس از سقوط تزاریسم به موجب عهدنامه مودت بین ایران و روسیه منعقده مورخ ۲۶ فوریه ۱۹۲۱ در مسکو چنین مقررگردید؛ به واسطه عدم تمایل دولت شوروی نسبت به استفاده از ثمره غاصبانه دولت تزاری از جزیره آشوراده و همچنین خرید فیروز آباد با اراضی آن، مطابق قرارداد ۲۸ می‌۱۸۹۲ از طرف ایران به روسیه انتقال داده شده بود به ایران مسترد گردید.
این جزیره به لحاظ تاریخی از اهمیت بسیاری برخوردار است و در برهه‌های زمانی مختلف نقش مهمی را در تاریخ ایران و منطقه بازی کرده است. هم اکنون این جزیره به عنوان یک جاذبه گردشگری مهم در شمال ایران مورد استفاده قرار می‌گیرد. برخی از تاریخ نویسان معتقدند این جزیره همان جزیره آبسکون است که محل مرگ سلطان محمد خوارزمشاه بوده است. آشورآده یا آشورآداسی یک واژه ترکی است، به معنای جزیره آشور. این جزیره تا پایان جنگ جهانی دوم در دست روس‌ها بوده است. روس‌ها در این جزیره چندین بیمارستان، ساختمان مسکونی، قلعه و یک کلیسای چوبی ساختند که اکنون از کلیسای چوبی اثری در دست نیست؛ اما یک قلعه مثلثی که در شمال این جزیره پابرجا مانده، به عنوان یادگار اشغال روس‌ها به ثبت میراث فرهنگی رسیده است.
تا قبل از وقوع سیل در اوایل دهه ۱۳۷۰ شمسی در این جزیره بالغ بر یک هزار نفر زندگی می‌کردند؛ اما با وقوع سیل ساکنان این جزیره به یک شهرک در شهر بندرترکمن کوچ کردند و اکنون تنها کارمندان شیلات و برخی فروشندگان در این جزیره زندگی می‌کنند.
شبه‎جزیره میانکاله که آشوراده در انتهای آن جای دارد، احتمالاً بر روی آبرفت‌های دلتایی رودخانه گوهرباران نکا پدید آمده است. جنس رسوب‌های این شبه‎جزیره بیشتر آهکی و ماسه‎ها ریزدانه و بدون خاک‌های رسی است و هرچه زمین به سوی انتهای شبه‎جزیره یعنی به آشوراده پیش می‎رود، ماسه‎ها کوچکتر می‎شود. چنین می‎نماید که وزش بادها، ذرّات ماسه‎ای ریز و آهکی را به سوی آشوراده رانده و دانه‎های درشت و کانی‌های سنگین را در غرب میانکاله به جای گذاشته است.
در نوشته‎ها و نقشه‎های جغرافیایی قدیم از چند جزیره در منتهی‎الیه شبه‎جزیره میانکاله سخن رفته که از نظر زمین‎شناسی ساختمانی همانند داشته است و با پایین رفتن تدریجی سطح آب دریای خزر، آن جزایر که آشوراده یکی از آنها بوده، به شبه‎جزیره میانکاله پیوسته است.
نام آشوراده به شکلی که اکنون در کتب تاریخی و جغرافیایی ضبط است، در متون تاریخی و جغرافیایی پیش از مغول نیامده، اما از رویدادهای سده‎های نخستین اسلامی برمی‌آید، طی حملاتی که روس‌ها به کرانه‎های دریای مازندران و جزایر آن کرده‎اند، آشوراده نیز که در آن زمان نام مشخصی نداشته (و ظاهراً جزئی از جزایر انجیله بوده که بعدها نام میانکاله گرفته)، آماج تاخت و تاز آنان گشته است. ظهیرالدین مرعشی، نخستین حمله روس‌ها را در ۲۸۷ق/۹۰۰م مقارن آخرین سال حکومت محمدبن‎زید‎علوی می‎داند و می‎نویسد: «در آن (زمان) جماعتی روسیان به کشتی نشسته بودند. از دریا بیرون آمدند و در طبرستان خرابی کردند. آل سامان به استیصال آنها سعی نمودند و به کلی آن قوم را برانداختند». 

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی