[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۱۰۱۷
  • دوره جدید

احتمالاً داوران شوخی کرده‌اند، روزنامه شیراز نوین

محمد عمرانی

دوشنبه شب در حالی که هنوز ساعتی از اعلام نامزدهای جشنواره سی‌وپنجم نگذشته بود، فضای مجازی پر شد از مطالب اعتراضی به انتخاب‌های عجیب این دوره و یک روز پس از اعلام نامزدها، دامنه اعتراضات به روزنامه‌ها هم کشیده شد.
اعلام نامزدهای جشنواره سی‌وپنجم فیلم فجر تقریباً همه را شوکه کرد. داوری‌ها چیزی در حد فاجعه و اشتباهات از حد نرمال و معمولی خیلی بیشتر است. به قول دوستی، این بار دیگر بحث سلیقه نمی‌تواند مطرح باشد، چون بسیاری از مسائل بدیهی نیز نادیده گرفته شده است. به تعبیر همان دوست روزنامه‌نگار، در این آخرین دوره جشنواره فیلم فجر در دولت یازدهم گویا داوران هم قصد شوخی داشته‌اند، اما این شوخی بی‌مزه را باید جدی گرفت. متهم اصلی این وضعیت، کسی جز دبیر جشنواره نیست. این ناداوری در جریان انتخاب فیلم‌ها به جشنواره هم اتفاق افتاد. تعدادی از فیلم‌های حاضر در جشنواره اساساً معلوم نیست با چه ملاکی به این فستیوال راه یافته‌اند. این شرایط نشان می‌دهد که جشنواره فجر نیاز به احیای اعتبار خودش دارد.
این انتخاب‌ها حیرت‌انگیزبود، برج میلاد دوشنبه شب اصلاً دیدنی نبود. همه گیج و سردرگم به دنبال دوربین مخفی می‌گشتند. خیلی‌ها می‌گفتند اشتباه شده و لیستی كه بنا نبوده سیمرغ بگیرد، ارائه شده و لیست كاندیداها بعداً اعلام می‌شود!
ماجرا فراتر از سلیقه و نظر و... است. حكایت توهین و نادیده گرفتن شعور مخاطب است. حكایت مرغ انجیرخواری است كه نوكش كج است (دیالوگ فرخ‌نژاد در گشت ٢) و حكایت از آخر نواختن سورناست.
همه ساله در موعد اعلام كاندیداهای دریافت سیمرغ‌های جشنواره فیلم فجر، عده‌ای راضی بودند و عده‌ای معترض. همیشه عده‌ای خارج لیست می‌ماندند و عده‌ای بی‌آنكه معلوم شود چطور، وارد لیست می‌شدند. همیشه می‌گفتند انتخاب فقط با نظر هیئت داوران صورت گرفته و هیچ فشار و سفارش و مصلحت‌اندیشی و توصیه و زد و ‌بندی در كار نبوده و همیشه هم گروهی بوده‌اند كه این ادعا را به سخره گرفته‌اند و می‌گفتند مگر می‌شود فشاری نباشد و توصیه‌ای نشود، مصلحت‌ها به كناری گذاشته شوند و هیئت داوران مستقل باشند. همه این حرف‌ها زده می‌شد؛ اما همه‌چیز در مرحله تقسیم و تقدیم جوایز به تعادل می‌رسید و به نحوی، اكثریت را راضی نگه می‌داشتند تا جماعت حداقلی بمانند و گلایه‌هایی كه به جایی نمی‌رسید و زیر توجیه «سلیقه داوران، محترم است» كم‌كم سكوت پیشه كنند و پرونده سیمرغ‌های توزیع شده بسته شود.
ماجرای دوره سی‌وپنجم اما حکایت غریبی است. دیگر خبری از اختلاف سلیقه و نظر کارشناسی و غیرکارشناسی نیست. ماجرا عمیق‌تر از این حرف‌هاست. اول اینكه احتمالاً داوران محترم نسخه‌های متفاوتی از فیلم‌ها را دیده‌اند، وگرنه نسخه‌هایی كه تماشاگران و خبرنگاران دیدند طور دیگری بود. دوم اینكه هیئت داوران بر مبنای قواعد و اصولی غیر از آنچه منتقدان از صنعت سینما می‌شناسند، نظر داده‌اند و سوم اینكه بین فیلم‌هایی كه ما دیده‌ایم با آنچه هیئت داوران دیده‌اند، صرفاً تشابه اسمی وجود دارد و...
هر چه هست این لیست برای منتقدان قابل فهم نیست، هر چه هست حیرت است و خنده‌های عصبی.
البته اگر بشود این لیست را اشتباه نامید. سال گذشته نیز این اجحاف درباره «سیانور» صورت گرفت و فیلم خوب بهروز شعیبی با موضوع تصفیه خونین سازمان منافقین، در وقت مرده جشنواره به نمایش درآمد و در عوض، فیلم ضعیف «امکان مینا» در 11رشته کاندیدا شد و دست آخر هم هیچ جایزه‌ای به آن تعلق نگرفت. فیلم خوب «بادیگارد» هم در بخش‌های اصلی اصلاً کاندیدا نشد، در حالی‌که قابلیت‌های کارگردانی حاتمی‌کیا انکارنشدنی بود.
امسال اما وضعیت داوری‌ها بغرنج‌تر است. فیلم زیر معمولی «تابستان داغ» که تقریباً نظر هیچ منتقد و کارشناس و سینمایی‌نویس را در هیچ رشته‌ای جلب نکرده بود، در 12رشته کاندیدا شده است؛ فیلمی که حتی برای موسیقی نداشته‌اش هم نامزد شده است، اما به فیلمی که ازسوی بسیاری از اهل نظر مورد نقد قرار گرفته، فقط 9رشته نامزدی تعلق گرفته است. «ماجرای نیمروز» ساخته مهدویان یک اتفاق بی‌نظیر در سینمای ایران است. این پدیده جشنواره که همه را حیرت‌زده کرده، هیئت داوران جشنواره را خیلی سر شوق نیاورده است. از هر طرف به فیلمنامه «ماجرای نیمروز» نگاه کنیم، نمی‌توانیم آن را نادیده بگیریم. در موسیقی، صدابرداری، صداگذاری و تدوین هم فیلم بی‌نظیر است. یک فیلم کامل که اصولاً انتظار می‌رفت در رشته‌های مختلفی نامزد شود و جوایز را درو کند، اما به نظر می‌رسد بی‌مهری به فیلم ادامه خواهد داشت.
با خلاقیتی که هیئت داوران جشنواره سی‌وپنجم از خود نشان داده است، بایکوت فیلم‌هایی چون «ویلایی‌ها» و «بیست‌ویک روز بعد» آن‌قدر نباید عجیب به نظر برسد. موارد عجیب و گاف‌های فراوان هیئت داوران این دوره جشنواره فیلم فجر به حدی است که مسعود فراستی از آن به «مورد عجیب بنجامین باتن» تعبیر کرده است.
 فراستی در برنامه هفت گفت: این جشنواره بسیار عجیب است و این عجیبی از شروع جشنواره است. واقعاً در 15سال اخیر جشنواره چنین بدی را به‌خاطر نمی‌آورم. جشنواره بد بدین معنا که فیلم‌هایی آن‌قدر بد دارد. در این جشنواره تعداد فیلم‌های بد، توهین‌آمیز، نابلد و مبتذل رکورددار است.
سینمای ایران کجای کار است؟ واقعاً در چنین وضعیت استیصال و اضمحلالی قرار دارد؟ منتقدی که همواره مخالف من بود نیز می‌گفت جشنواره قابل تحمل نیست. به اکران نیز فکر کنید که غیرقابل فروش هستند. 2فیلم قابل اعتنای «ویلایی‌ها» و «ماجرای نیمروز» محصول این جشنواره و این سیاست‌گذاری و اوضاع نیستند. هرکسی که من این روزها دیدم بر سر «ویلایی‌ها»، «ماجرای نیمروز» و یکی دو فیلم دیگر با هم اختلاف نظر داشتیم که در بخش کارگردانی و بهترین فیلم، غیرقابل چشم‌پوشی هستند، اما اینجا یکی هست یکی نیست.
بهروز افخمی هم در برنامه هفت درباره این داوری‌ها گفته است: داوری ضعیف، خیلی ضعیف‌تر از آنچه پیش‌بینی می‌شد، اتفاق افتاده است. به ‌نظرم این جشنواره اساساً خلاف جریان است. احساس جدی وجود دارد که بلایی که سال گذشته بر سر «سیانور» آمد و به شکل کلی کنار گذاشته شد، امسال نیز بر سر برخی فیلم‌ها خواهد آمد. چرا از ماجرای نیمروز تنفر دارند؟ داوران اشتباه بزرگی کردند؛ اعمال نظرها کاملاً سیاسی بود.
همچنین سعید قطبی‌زاده با تأسف‌بار خواندن داوری‌های این دوره از جشنواره می‌گوید: من اصلاً باور نمی‌کنم این نتایج را. گویا هیئت داوران بخشی از فیلم‌ها را ندیده است. من هرچقدر هم برخی فیلم‌ها را نپسندم، نمی‌توانم توانایی‌ها و نقاط مثبت فیلم در برخی حوزه‌ها را نادیده بگیرم. در 70درصد موارد نامزدها مرا شوکه کرد. مسئله مهم در داوری این است که معیار چیست؟ چرا نباید کارگردانی حمید نعمت‌الله در «رگ خواب» دیده شود؟
در شرایطی که به اذعان بسیاری از منتقدان، اهالی رسانه و مخاطبان در سینماهای مردمی، «ماجرای نیمروز» یکی از بهترین فیلم‌های جشنواره است؛ اما در بخش‌های قابل توجهی از جمله بهترین فیلمنامه، بهترین تدوین و همچنین بهترین چهره‌پردازی، با توجه به گریم‌های سخت مربوط به دهه 60، از قلم هیئت داوران افتاده است. تعجب برانگیزتر آنکه فیلم‌هایی در این بخش‌ها و بخش‌های دیگر کاندیدا شده‌اند که کیلومترها با حداقل‌های سینمایی در جشنواره فیلم فجر فاصله دارند.
بسیاری از فیلم‌هایی که در بخش‌های مختلف سودای سیمرغ کاندیدا شده‌اند، در حد و اندازه‌های جشنواره هم ظاهر نشده‌اند. نگاهی به کاندیداهای 3بخش اصلی از جمله بهترین فیلم، بهترین کارگردانی و بهترین فیلمنامه هم انتقادات فراوانی را برانگیخته است. «رگ خواب» حمید نعمت‌الله، «ماجرای نیمروز» محمدحسین مهدویان و «بیست‌ویک روز بعد» محمدرضا خردمندان، در حالی در بخش فیلمنامه نادیده گرفته شده‌اند که حضور برخی فیلم‌های دیگر به عنوان کاندیدا در این بخش سوال‌برانگیز است.
سایت کانال سینما در مطلبی با عنوان «وقتی داوران به فیلم‌های خودشان جایزه می‌دهند و فرزندانشان را نامزد می‌کنند» به موارد عجیب دیگری در داوری‌های امسال اشاره کرده است. در این مطلب آمده است: همه چیز از داوری بخش مواد تبلیغی جشنواره سی‌وپنجم آغاز شد. جایی که داوران در تعجب همگان، به مواد تبلیغی فیلم‌های خودشان جایزه دادند! همچنین در بخش پوستر کسی جایزه گرفت که در دبیرخانه جشنواره و کاتالوگ و کتاب جشنواره در حال فعالیت بود. این روند تا جایزه عکس هم ادامه پیدا کرد و یکی از اعضای هیئت داوران، دخترش را نامزد دریافت جایزه کرده است.
با اینکه این عکاس، هنرمند قابلی است؛ اما مسئولیت این اشتباهات برعهده دبیر جشنواره به علت بی‌تدبیری در انتخاب داوران است. این مطلب با اشاره به این موضوع که «2نامزد جلوه‌های بصری و میدانی اصلاً چنین بخشی در فیلم‌شان ندارند!» تأکید می‌کند: اگر از مسائل صنفی و برخی اعتراضات که نسبت به نامزدهای بخش جلوه‌های بصری صورت گرفته بگذریم، 2فیلم نامزد در بخش جلوه‌های بصری و میدانی اصلاً چنین چیزی را در تیتراژ و فیلم‌شان ندارند.
فیلم سینمایی «یک روز بخصوص» همایون اسعدیان، جلوه‌های ویژه میدانی ندارد و نامزد شده و فیلم «گشت۲» سعید سهیلی هم در حالی که جلوه‌های ویژه بصری ندارد، در این بخش نامزد دریافت جایزه شده است.
مورد عجیبی که موجی از انتقاد و البته کنایه‌های لطیفه‌وار به هیئت داوران را به همراه داشته، نامزدی موسیقی برای فیلمی بدون موسیقی است: فیلم «بدون تاریخ بدون امضا» در حالی نامزد دریافت جایزه موسیقی شده که اصلاً موسیقی متن ندارد! اتفاقی که تعجب کارگردان فیلم را هم به همراه داشته است.
جالب آنکه در بخش‌های فرعی جشنواره نیز انتخاب‌ها عجیب است. برای مثال داوران امسال گریم فیلم‌هایی مثل «اسرافیل» و «خوب، بد، جلف» که اساساً گریم در آنها موضوعیت ندارد را در لیست نامزدهای این رشته قرار داده‌اند؛ این در حالی است که هیئت داوران فیلم‌های «نگار» و «خفه‌گی» را اصلاً به حساب نیاورده‌اند. در بخش بازیگری هم این نابسامانی قابل مشاهده است و اصلی‌ترین متهم این وضعیت، حتماً دبیر جشنواره است. محمد حیدری باید درباره داوری دو دوره پیش و فعلی پاسخگو باشد.
روزنامه «قانون» در مطلبی با عنوان «آشوب در جشنواره» به بررسی نامزدهای سیمرغ سی‌وپنجمین جشنواره فیلم فجر پرداخته است.
این روزنامه در قالب گزارشی مطرح کرده است: «بحران در سی‌وپنجمین جشنواره به جایی رسیده که هیئت داوران برای رساندن کاندیداهای هر رشته به حدنصاب لازم، دست به دامن کاندیداسازی شده‌اند!»
روزنامه «ابتکار» نیز در گزارشی با عنوان «لیست پرانتقاد نامزدهای سیمرغ» این جشنواره را ارزیابی کرده است.
در گزارش «ابتکار» آمده است: «سی‌وپنجمین جشنواره یکی از ناکارآمدترین و محافظه‌کارانه‌ترین دوره‌هایش را گذراند، جشنواره‌ای که همه چیزش از اساس محل انتقاد و سوال بود!»
روزنامه اصلاح‌طلب «مردم‌سالاری» نیز در گزارشی با عنوان «شبه ناداوری» به اسامس نامزدهای سودای سیمرغ فیلم فجر سی‌وپنجم اشاره کرده است. این روزنامه در گزارش خود، سی‌وپنجمین جشنواره فیلم فجر را یکی از ضعیف‌ترین دوره‌ها عنوان کرده است.

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی