[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۵۴۵
  • دوره جدید

نویدبخش و بی‌پیرایه، روزنامه شیراز نوین

شیرازنوین- محمد عمرانی

فیلم مستند «صفر تا سکو» به کارگردانی سحر مصیبی و تهیه‌کنندگی طهورا ابوالقاسمی و مهتاب کرامتی، اولین بار در دهمین دوره جشنواره بین‌المللی سینماحقیقت روی پرده رفت.این فیلم، زندگی سه خواهر ورزشکار (شهربانو، سهیلا و الهه منصوریان) را روایت می‌کند که در رشته رزمی «ووشو» قهرمان آسیا و جهان شده‌اند. شهربانو منصوریان قهرمان پنج دوره مسابقات جهانی، الهه منصوریان فاتح سه دوره رقابت‌های جهانی و سهیلا منصوریان هم دارای مدال طلای بازی‌های آسیایی است.مصیبی درباره نحوه آشنایی خود با این افراد گفته است: سه سال پیش که مسابقات بدلکاران حرفه‌ای را برگزار می‌کردیم، با الهه منصوریان آشنا شدم که با این پروژه همکاری داشت. آن ‎زمان تازه با مدال طلا از مسابقات جهانی ووشو مالزی بازگشته بود، اما به شدت از ناحیه صورت آسیب دیده بود. بعد از آن، یک فیلم کوتاه اکشن را کارگردانی کردم که شهربانو و الهه در آن بازی کردند. رفته رفته با شرایط زندگی آنها آشنا شدم و تصمیم گرفتم مستندی از فراز و نشیب زندگی‌شان تولید کنم.وی که از حوزه سینمای داستانی وارد حوزه مستند شده تصریح کرد: از دو سال پیش از اجرای طرح مراحل پژوهش این مستند را آغاز کردم و از اردیبهشت سال 94 هم تصویربرداری آن شروع شد که تا نیمه مرداد 95 ادامه داشت؛ ضمن اینکه تدوین کار نیز همزمان توسط همیلا موید صورت می‌گرفت. «صفر تا سکو» اولین فیلم مستند بلند «سحر مصیبی» است. وی به عنوان دستیار کارگردان و برنامه‌ریز، با کارگردان‎هایی نظیر احمدرضا معتمدی، مانی حقیقی، بهروز شعیبی، نگار آذربایجانی، سیاوش اسعدی و مونا زندی همکاری داشته و دو فیلم کوتاه «این بازی نیست» و «ایستگاه متروک» را نیز در کارنامه فیلم‌سازی خود به ثبت رسانده است.
یک اتفاق مبارک
اکران فیلم «صفر تا سکو» اتفاق مبارکی در سینمای ایران است؛ زیرا اکران فیلم‌های  مستند آن هم در گروه‌های  اصلی و در سطح وسیع، رخداد نادری در ایران است و اکران این فیلم ارزنده به عنوان سرآغازی برای نمایش این قبیل فیلم‌ها را باید به فال نیک گرفت. این‌گونه آثار حتی در جشنواره  فیلم فجر، نیز در سالن‌های فرعی و کم‌تماشاگرترین سانس‌ها روی پرده می‌روند و بسیار کمتر از دیگر فیلم‌ها و حتی آثار انیمیشن دیده می‌شوند. «صفر تا سکو» فیلمی است که می‌تواند بسیاری از مخاطبان نه چندان پیگیر سینمای مستند را بسیار مشتاق دنبال کردن این نوع از آثار نماید. این فیلم مستندی داستانی از زندگی افرادی است که آنها را می‌شناسیم و در عین حال بازی نمی‌کنند، بلکه فصل‌هایی ‌از زندگی حرفه‌ای و روزمره خود را مقابل دوربین یک مستندساز ثبت می‌کنند. این بخش از فیلم‌های مستند، غالباً طرف‌دار بیشتری در میان مخاطبان عام سینما دارد؛ آثاری که به دلیل برخورداری از برخی جذابیت‌های روایی و نمایشی، مخاطبانِ خوگرفته به تماشای فیلم‌های «قصه‌گو» را نیز به  سوی خود جذب می‌کنند. به عقیده برخی منتقدان، مخاطبان خاص سینما اگر نگاهی روان‌شناسانه به شخصیت‌های این فیلم داشته باشند، به خوبی متوجه می‌شوند سختی‌هایی‌ که این سه دختر کشیده‌اند سبب شده به بازتعریف معنایی خاص خود دست زده و نقش فرد دیگری را بازی کنند، ولی نقش مردان در این مستند تا حدود زیادی منفعل  و کم‌رنگ است. دوست روان‌شناسی درباره این فیلم گفته است: باید اعتراف کنم من جزو مخاطبان پروپاقرص سینمای مستند نیستم. شاید این مسئله به همین عدم رواج اکران عمومی این دسته از فیلم‌ها بازگردد و شاید دلیلش نبود آشناسازی مخاطبان سینمای ایران با این دسته از فیلم‌ها باشد.
تقسیم هوشمندانه رویدادها
آنچه «صفر تا سکو» را به  اثری گیرا بدل ساخته، چینش حساب شده و تقسیم هوشمندانه رویدادها در طول زمان فیلم است. فیلم‌ساز تا آنجا که می‌توانسته کوشیده است وجوه مختلف زندگی قهرمانان داستان خود را عادلانه در سراسر آن جای دهد. همچنین،  برخلاف بسیاری از آثار مستند، سحر مصیبی تا حد ممکن از قهرمان‌پروری در فیلم خود پرهیز کرده است. این کار قطعاً دشوار است، زیرا شخصیت‌های اصلی فیلم (خواهران منصوریان) اساساً ورزشکار و قهرمان‌اند و بنابراین، بخشی از مقوله برجسته‌سازی قهرمان به خودی خود در مستند اتفاق می‌افتد؛ اما مستندساز تلاش می‌کند علاوه بر جنبه‌های مثبت و به تصویر کشیدن موفقیت‌های این قهرمانان لحظات سخت، تلخ و بعضاً نافرجامی‌های آن‌ها را نیز در مستند خود جای دهد. مثلاً طی تمرینات فشرده آماده‌سازی وشووکاران برای اعزام به اندونزی، هر سه خواهر تلاش بسیاری می‌کنند و سختی می‌کشند، سهیلا منصوریان برای کم کردن وزن خود طی فقط 15دقیقه، سخت‌ترین تمرینات را انجام می‌دهد، تا جایی که پس از آن تحت درمان قرار می‌گیرد، ولی در نهایت فقط شهربانو است که برای اعزام انتخاب می‌شود. یکی از نقاط قوت فیلم، احساس شکست و تلخی حذف شدن از مسابقات است که به زیبایی به تصویر درمی‌آید. الهه و سهیلا پس از این شکست، با وجود تلخی زیاد آن، تلاش مضاعفی از خود نشان داده و سال بعد هر سه خواهر به مسابقات اعزام می‌شوند. نگاهی دقیق و موشکافانه به زندگی خصوصی  خواهران منصوریان نیز از بخش‌های جالب این فیلم است. بسیاری از مخاطبان شاید ندانند «صفر تا سکو» قبل از حضور این خواهران در برنامه تلویزیونی «ماه عسل» ساخته شده است؛ ولی در همین برنامه ویژه ماه رمضان هم خواهران منصوریان، به فقر و سختی‌های دوران کودکی و نوجوانی خود اشاره کرده و از کم‌لطفی پدرشان  گلایه‌ها دارند. همین صداقت و نبود خودسانسوری از سوی شخصیت‌های اصلی فیلم، منجر به آن می‌شود که مستند «صفر تا سکو» رنگ و لعاب مصنوعی و نمایشی به خود نگیرد و ابعاد مختلف زندگی خواهران ورزشکار را همان‌گونه که هست به نمایش بگذارد. به عقیده اهل نظر، تدوین از عناصر مهم و کلیدی فیلم‌های مستند است؛ زیرا در ایجاد کشش و ریتم مناسب اثر نقش بسزایی دارد و همیلا موید در تدوین «صفر تا سکو» بسیار خوب عمل کرده است. نمود بارز این دقت نظر را می‌توان در گزینش خوب صحنه‌های مسابقات خواهران مشاهده نمود.
دشواری‌های مستندسازی
برخلاف تصور عامه، مستندسازی یکی از دشوارترین شاخه‌های فیلم‌سازی است؛ زیرا مستندساز باید ضمن پرهیز از تزریق امیال، خواسته‌ها، دیالوگ‌ها و کنش‌های  مدنظر خود به شخصیت‌های فیلم، به شیوه کاملاً نامحسوسی آن‌ها را هدایت نموده و ایده‌هایی ‌را که در ذهن دارد در اثر خود به اجرا درآورد. ارزش این کار زمانی دوچندان می‌شود که بدانیم شخصیت‌های فیلم که هیچ‌‌کدام  بازیگر نیستند، موفق عمل کرده‌اند. هیچ یک از سه خواهر و حتی دیگر شخصیت‌های فیلم از جمله مادر، خواهر و برادر، مربی‌ها و... نقش بازی نمی‌کنند، هیچ‌کدام اضطراب دوربین ندارند، هیچ‌کدام واکنش‌های اغراق‌شده‌‌ای ندارند و پرواضح است که  فیلم‌ساز، با میل و رغبت به سراغ آنها رفته و توانسته آنچه می‌خواهد به درستی از آن‌ها دریافت نماید. اکران موفقیت‌آمیز این فیلم مستند، نویدبخش ساخت و اکران مستندهای مشابه دیگری  است تا شاید به مرور، سینمای مستند بتواند پس از سال‌ها از پیله‌ای که به دور خود پیچیده بود بیرون آمده و تماشاگران مشتاق سینمای مستند را به سوی خود بکشاند.

 

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی