[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۵۹۳
  • دوره جدید

شاهنامه درراستای دادگستری و خردگرایی ، روزنامه شیراز نوین

در آیین گشایش انجمن حماسه‌پژوهی پارس مطرح شد:
شاهنامه درراستای دادگستری  و خردگرایی 

 

شیرازنوین- سعیدرضا امیرآبادی

amirabadi_shznvn@yahoo.com

خاک ایران سرچشمه جاودان مشاهیر است. با نگاهی گذرا بر اقصی‌نقاط این سرزمین کهن، با بزرگانی در عرصه‌های مختلف روبرو می‌شویم که فانوس علم و ادب را در پرتو بن‌مایه‌های رفیع خویش زنده نگه داشته و برای وطن افتخار و عزت آفریده‌اند. بیشینه معرفتی آنان مرزهای ایران را درهم نوردیده است و در مجامع بین‌المللی، از آنها به عنوان گرانمایگانی در مقیاس بین‌المللی یاد می‌کنند. به یاد داشته باشیم که سهم شگرفی از تاریخ و تمدن هر کشور، وام‌دار بزرگان ادبی آن سرزمین است. ادیبانی که با قلم رفیع خویش بن‌‌مایه‌های فرهنگ آن خطه را استغنا بخشیده و ایشان را تا سرای جاودانی بدرقه می‌کنند. حکومت‌های متجاوز ظلم و جور که بنای خود را بر خفقان و استبداد می‌گذارند، در وهله اول پس از اشغال یک سرزمین می‌کوشند به هر نحوی از انحا نام مفاخر بومی را از خاطره‌ها بزدایند و ارزش‌های پوشالی را جایگزینشان کنند. اما در نهایت این یادگار ارزشمند بزرگان مملکت است که همانند رودی روان، مسیر خود را از دل خارا برشکافته و در بستر جامعه روان می‌شود. اقوام متجاوز زیادی کوشیدند با به آتش کشیدن کتابخانه‌‌های ایران باستان، مظاهر قدرت ایرانیان را از بین ببرند؛ اما ویرانه‌‌های ابنیه سترگ و معدود نسخه‌‌های خطی به‌ جا مانده از مشاهیر ایرانی، یادگارهای تمدن راستین وطن را تا به امروز زنده نگهداشته و اکنون، وظیفه صاحبان اندیشه است تا قشر عامی جامعه را با تفکرات ناب پیشینیان آشنا کنند. حکیم توانمند طوس، شاعر گرانمایه پارسی‌زبان به راستی نقش بی‌بدیلی در جاودانگی گویش ایرانیان داشته و ادعای برحق عجم زنده کردم بدین پارسی را بیهوده سرایش نمی‌کند. اگرچه می‌توان سطرها و کتاب‌‌های بی‌شماری درباره زوایای ادبی شاهنامه به رشته تحریر درآورد، از یاد نبریم فردوسی نقش بزرگی در انتقال منش پهلوانان ایران‌زمین در طی اعصار متمادی داشته است. وجهه شجاعت و جسارت ایرانیان با حس وطن‌پرستی درهم آمیخته و حماسه‌های زیادی را در طول تاریخ مسبب شده است. در حقیقت، مقام این شاعر توانمند نباید منحصر به خلاقیت‌های ادبی شود؛ بلکه او جامعه‌شناسی توانمند و میهن‌پرستی سترگ است که با تکیه بر اصول داستان‌پردازی و خوی پرمایه ادبی، می‌کوشد ایرانیان را به پاسداشت ارزش‌ها ترغیب کند. مضامین پرمایه‌ای نظیر توحید، شجاعت، قیام در برابر متجاوزان، پاکدامنی، ایمان به پروردگار، شهادت و بسیاری دیگر از گوهرهای ناب الهی و انسانی در جوهره کلام وی مستور است و امید می‌رود مردمان معاصر، از سرچشمه زلال افکار و اندیشه او در حد بضاعت منتفع شوند. آیین گشایش انجمن حماسه‌پژوهی پارس در مرکز اسناد و کتابخانه ملی فارس اگرچه با تأخیر زیادی صورت می‌گیرد؛ اما انتشار مکتب فکری حکیم طوس در پرتو چنین نشست‌هایی که با حضور اساتید این عرصه صورت می‌گیرد، می‌تواند اثرات مثبتی در بطن جامعه به همراه داشته باشد. 

شیرازنوین- سید محی الدین حسینی ارسنجانی عبدالرسول صادق‌پور مدیرعامل انجمن حماسه‌پژوهی فارس در آیین گشایش این انجمن که با حضور استادان برجسته زبان و ادب  در مرکز اسناد و کتابخانه ملی فارس برگزار گردید، در سخنانی  حضور استادان و شاهنامه‌پژوهان ارزشمند شیراز و استان فارس در آیین گشایش انجمن حماسه‌پژوهی فارس را فرصتی مغتنم دانسته و اظهار داشت: زبان بنده قاصر از آن است که بتوانم لطف و محبت همه این عزیزان را که قدم‌رنجه نمودند و در این آیین باشکوه حضور یافتند قدر بدانم. حدود ۴ماه پیش به این فکر افتادیم که استان فارس با وجود اینهمه پتانسیل‌ها و ظرفیت‌هایی که در آن وجود دارد، جایگاه فردوسی و شاهنامه در انجمن‌های ادبی شیراز و فارس خالی است. نگاه تاریخی من به سعدی است، اما نگاه  معاصرم به فردوسی است. سعدی دلبسته حماسه بوده است، اگرچه او شاعری حماسه‌سرا نبوده است. وی اهداف انجمن حماسه‌پژوهی پارس را آشنا کردن دانش‌آموزان با فردوسی، حماسه‌سرای ملی و ترویج شاهنامه‌خوانی با همکاری آموزش و پرورش، تألیف کتب آموزشی مرتبط با شاهنامه با محتوای آموزش خواندن، آموزش داستان‌های شاهنامه، معرفی شخصیت‌های شاهنامه، برگزاری مسابقات مختلف در سطح مدارس و اصناف و گروه‌های علاقه‌مند به فردوسی و مباحث نقالی و پرده‌خوانی، تعامل با همه سازمان‌ها و مراکز فرهنگی، انجمن‌های ادبی و هنری به منظور هم‌افزایی در توسعه علمی و فرهنگی عنوان کرده و همچنین برگزاری کارگاه‌های آموزشی، نقد تخصصی و تجزیه و تحلیل داستان‌های حماسی با استفاده از اساتید برجسته استانی و کشوری و در نهایت برگزاری همایش‌ها و جشنواره‌های علمی و آیینی و هنری در سطح استان و کشور را از جمله اهداف این تشکل غیرمردمی، غیرانتفاعی و غیرسیاسی عنوان کرده و افزود: یکی از ظرفیت‌های فراوان و ارزشمند استان فارس، همین وجود دانشگاه شیراز و رشته ادبیات  فارسی با حضور استادان بنام و مطرح است که خوشبختانه در طی چندین سال به تدریس دروس و برنامه‌های مرتبط با شاهنامه و حماسه‌پژوهی می‌پردازند.
دست یاری به سوی دانشگاه شیراز و استادان ادبی دراز می‌کنیم
اینجانب و اعضای هیئت مدیره انجمن شاهنامه‌پژوهی پارس، دست یاری به سوی استادان بزرگ زبان و ادب فارسی در دانشگاه شیراز و سایر دانشگاه‌های مطرح استان دراز کرده و از آنان می‌خواهیم در ادامه راهی که در پیش گرفته‌ایم یاریمان دهند. نبود یک مؤسسه علمی، فرهنگی، پژوهشی و آموزشی که بتواند پاسخگوی علاقه‌مندان به مباحث شاهنامه‌پژوهی و حماسه‌پژوهی باشد و مقاصد پژوهشگران و دانشجویان این رشته‌ها را دنبال کند و بتواند در زمینه نقالی و پرده‌خوانی و سایر برنامه‌های مرتبط با شاهنامه‌خوانی و فردوسی‌پژوهی پاسخگو باشد، باعث شد بنده و دوستانم به فکر ایجاد یک انجمن برای ساماندهی فعالیت‌های اینچنینی باشیم. صادق‌پور همچنین خاطرنشان کرد: همراهی مردم و دوستداران فردوسی و شاهنامه با فعالان هنرهایی همچون نقالی و ورزش‌های زورخانه‌ای و پهلوانی از یک سو و علاقه‌مندی فراوان مردم استان فارس و شهر شیراز به مباحث شاهنامه‌پژوهی و شاهنامه‌خوانی، باعث ایجاد چنین انجمنی شد. شاید یکی دیگر از دلایل ایجاد چنین انجمنی، کمک به ظرفیت‌های گردشگری استان فارس در حوزه فرهنگ و ادبیات فارسی باشد. گردشگری فقط منحصر به بازدید از چند بنای تاریخی یا ساختمان باستانی نیست و می‌توان با ادبیات هم نوعی گردشگری را رواج داد که شاهنامه و شاهنامه‌خوانی و همچنین مسائلی نظیر پرده‌خوانی و نقالی می‌توانند در ردیف فعالیت‌های مرتبط با گردشگری معنوی و ادبی قرار گیرند. این استاد دانشگاه گفت: از خانم دودمان به عنوان رئیس کمسیون فرهنگی و عضو شورای اسلامی شهر شیراز هم که محبت کرده و در چنین مراسمی حضور یافته می‌خواهم برای رونق بخشیدن به فعالیت‌های مرتبط با شاهنامه‌خوانی و حماسه‌پژوهی ما را یاری دهد. این انجمن اهداف کوتاه‌مدت و بلندمدت دارد. برگزاری جشن‌ها و جشنواره‌ها، آیین‌های علمی و هنری در سطح استان و سطح  ملی، برگزاری آیین‌های زورخانه‌ای و پهلوانی در شیراز و شهرهای فارس در مناسبت‌های گوناگون از جمله در نوروز و مناسبت‌هایی همچون اردیبهشت‌ماه و مهرماه، یادروز سعدی و حافظ و همچنین اسفندماه و دیگر مناسبت‌های ملی، آشنایی دانش‌آموزان با شخصیت‌های شاهنامه و مسائل حماسی با همکاری آموزش و پرورش و دانشگاه، برگزاری مسابقات شاهنامه‌خوانی و قصه‌نویسی در سطح گروه‌های مختلف سنی، برگزاری همایش‌ها، انتشار مجلات و همچنین کتاب‌ها در حوزه شاهنامه‌پژوهی و حماسه‌پژوهی، تألیف کتب حماسی و پژوهشی در حوزه شاهنامه، آموزش خواندن مفاهیم و معرفی شخصیت‌های شاهنامه با همکاری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، آموزش هنرهای باستانی و معرفی پیشکسوتان فعال در این عرصه به نسل جوان و معاصر از جمله اهداف انجمن شاهنامه پژوهی پارس  است. این مقام مسئول در انجمن شاهنامه‌پژوهی پارس همچنین گفت: ارکان انجمن عبارت‌اند از هیئت مدیره، مجمع، اعضای عادی، اعضای افتخاری و مسئولان کارگروه‌های علمی، فرهنگی و هنری که به زودی هریک از این افراد با فعالیت‌ها و مشخصه‌های شغلی و حرفه‌ای خود به رسانه‌ها معرفی می‌گردند و ابلاغ آنها از سوی مدیرعامل و اعضای هیئت مدیره انجمن شاهنامه‌پژوهی پارس صادر خواهد شد. صاد ق‌پور در خصوص ضرورت شکل‌گیری انجمن شاهنامه‌پژوهی پارس هم یادآور شد: علاقه شدید مردم فارس به ویژه شیراز به شاهنامه‌خوانی و داستان‌های حماسی و ملی ایران و هنرهای زیبا مرتبط با نقالی و پرده‌خوانی، هنرهای زورخانه‌ای و بالا بردن ظرفیت پژوهش روی آثار حماسی به ویژه شاهنامه‌پژوهی و توجه دادن مردم فارس به آیین‌های پهلوانی و زورخانه‌ای، از جمله مواردی است که شکل‌گیری این انجمن را هرچه بیشتر و ضروری می‌نمود. استادانی همچون احمد طحان، محتشم محمدی، سیدمحمدهادی حسینی، حسین غرقی و عبدالنبی سلامی هم از جمله اعضای هیئت مدیره انجمن حماسه‌پژوهی پارس هستند. در پایان لازم می‌دانم از تمامی استادان و به ویژه دانشجویان عزیزی که در اجرای هرچه بهتر این برنامه همراهی و همکاری کردند، تقدیر و تشکر نمایم.
شاهنامه سند هویت ملی و شناسنامه ایرانیان است
در ادامه این مراسم، کاووس حسنلی از استادان برجسته زبان و ادب فارسی دانشگاه شیراز ضمن اظهار خرسندی از تشکیل چنین انجمنی، در خصوص ضرورت دیپلماسی فرهنگی اظهار داشت: همانگونه که بدن ما به ویتامین‌های مختلف نیاز دارد و جسم ما اگر به آن ویتامین نرسد دچار مشکلات و اختلالات جسمی می‌گردد، بدن فرهنگی ما هم نیازمند کار فرهنگی است. این بدن به هنر، فرهنگ، ادبیات و حماسه‌پژوهشی در حوزه‌های علمی و مسائل گوناگون نیازمند است و ما باید به بدن فرهنگی خود رسیدگی لازم را داشته باشیم. بدن فرهنگی ما اگر سعدی و حافظ و فردوسی و مولوی و دیگر بزرگان شعر و ادب پارسی نداشته باشد، همچون جسم ما که ۲۴ساعت به آن ویتامین نرسد دچار ضعف و سستی می‌گردد. این پژوهشگر حوزه حافظ‌شناسی همچنین گفت: بی‌گمان فردوسی و شاهنامه شناسنامه ملی ما ایرانیان است و اگر شاهنامه نبود، ما امروز چیز مهمی را از دست داده بودیم. وی افزود: شاهنامه ستون استوار ملیت ماست. متأسفانه شاهنامه را آنگونه که باید، نشناخته‌ایم. می‌توان گفت به شاهنامه کم‌توجهی کرده‌ایم و فقط خراسانی‌ها نیستند که باید به فردوسی احترام بگذارند یا شاهنامه را به مردم ایران و جهان معرفی کنند. فردوسی متعلق به همه ایران و همه بشریت است و همانگونه که خراسانی‌ها به فردوسی عشق و علاقه دارند، باید به حافظ و سعدی  و مولوی و دیگر شاعران بزرگ ایران هم بپردازند. فارسی‌ها و شیرازی‌ها هم نباید فقط به داشتن حافظ و سعدی دلخوش باشند یا فقط به آنها بپردازند. آنها هم وظیفه دارند فردوسی را بزرگ بدارند و دیگر آنکه ما باید شاعران شهر شعر و ادب شیراز را هم تجلیل کنیم. این چهره ماندگار زبان و ادب فارسی افزود: متأسفانه ما شیرازی‌ها قدر استادان خود و بزرگانی همچون موید شیرازی را نمی‌دانیم. این دانشمند برجسته در نزد ما خیلی عزیز است و ما از او چیزهای زیادی یاد گرفته‌ایم. ما کالای گران‌بهایی مثل شاهنامه را آماده داریم. باید عرضه کردن این کالای بزرگ و ارزشمند هنر به خرج دهیم و چه هنری بهتر از آن که شاهنامه را به اهل آن و به علاقه‌مندان آن به درستی معرفی کنیم و بشناسانیم. قطعاً می‌توانیم از طریق شاهنامه و فردوسی، به هنرهای گوناگون و منافع بسیاری از جمله گردشگری برسیم. این کتاب فریبنده را باید متناسب با سلیقه مخاطب و ابزار امروزی و به طرز زیبا، انگیزنده و افروزنده عرضه گردد و قطعاً در نحوه ارائه فردوسی و شاهنامه به مخاطب نیز دقت نظر بهتر و بیشتری صورت گیرد تا به درستی و با سلیقه زیبا، این دو به اهل آن معرفی گردند. این شاعر و نویسنده ممتاز ادبی همچنین خاطرنشان کرد: تشکیل چنین محفل و مجلس ارزنده‌ای که به همت دوست و همراه عزیزم صادق‌پور و دیگر عزیزان تشکیل شده است، یک فرصت مغتنم پیش‌روی فرهنگ، زبان و ادبیات فارسی است و من همین جا لازم می‌دانم از وی، کوروش کمالی سروستانی و دیگر استادان، دانشجویان و فرهنگ‌ورانی که در این انجمن عضویت دارند تشکر کنم و از همه می‌خواهم هیئت مدیره انجمن شاهنامه‌پژوهی پارس را یاری کنند. واقعیت امر را بخواهید من در جریان مسائل قبلی بنیاد فردوسی بودم، اما آنچنان که باید به آن باور نداشتم و دخالتی  هم نکردم تا اینکه دوستان آمدند و این انجمن حماسه‌پژوهی را تشکیل دادند و به نظر می‌رسد پای کار باشند و بخواهند کارهای خوبی انجام دهند. البته از ما هم هر کاری بربیاید کمکشان خواهیم کرد و از همه می‌خواهم این دوستان را همراهی کنند تا کارشان رابه درستی انجام دهند. باید فردوسی و مباحثی همچون حماسه‌پژوهی، نقالی و پرده‌خوانی در شیراز و استان فارس رونق بیشتر بگیرد. حسنلی همچنین اظهار داشت: خردگرایی و دادگستری از پایه‌های اصلی تفکر فردوسی‌اند و اگر شاهنامه را خردنامه و دادنامه بنامیم، سخنی به گزاف  نگفته‌ایم. چرا به خود نبالیم که چنین سرمایه‌های ارزشمند ملی و جهانی داریم. تمام گوش‌های دنیا پیام‌های حافظ و سعدی و فردوسی و مولوی دیگر شاعران ما را می‌شنوند و ما باید کمی به خود بیاییم و بدانیم  چه کسی را به چه طریقی معرفی کنیم. ما هیچ چیزی کم نداریم. ادبیاتمان بهترین ابزار معرفی و گسترش زبان و فرهنگ ایران در عرصه جهانی است. ادبیات فارسی ایران از بهترین سرمایه‌های بشری است. این محصول و این کالای زیبا و خوش آب و رنگ را باید با دقت و بسته‌بندی‌های جدید به تمام مخاطبان و علاقه‌مندان عرضه کرد. 
من در پایان ضمن تقدیر و تشکر از دست‌اندرکاران برپایی این محفل باشکوه، موفقیت و سربلندی عزیزان و دوستان انجمن شاهنامه‌پژوهی پارس را خواهانم.
در مقام حماسه‌سرایی کسی به پای فردوسی نمی‌رسد
در ادامه، کوروش کمالی سروستانی در سخنانی ضمن اظهار خرسندی از تشکیل این انجمن با تجلیل از مقام جعفر موید شیرازی اظهار داشت:
سخت است در محضر استادی چون موید صحبت کرد؛ چون حقوق دستمزد کرد و قطعاً وجود ذی‌قیمت او برای ما مغتنم است. سعدی هوشمند است و می فهمد چه بگوید. او هرگز پا به میدان حماسه فردوسی نمی‌گذارد و می‌گوید این شیوه ختم است بر دیگران و احترام فردوسی را به درستی به جای می‌آورد. بسیاری از حماسه‌سرایان سعی داشتند جای فردوسی را بگیرند، اما در آثار آنها دیدیم نتوانستند. می‌خواستند جای فردوسی را بگیرند، اما به جای ارائه اثری مینیاتوری، آثاری کاریکاتوری ارائه دادند. در دوره قاجار هم حماسه‌هایی گفته و سروده شد، اما آنها هم کاریکاتورهای حماسی بودند تا حماسه‌های جدی و قابل توجه.
فردوسی در میان عوام و خواص جایگاهی رفیع دارد
سخنران پایانی این همایش و مراسم، عبدالنبی سلامی پژوهشگر فرهنگ عامه و گویش‌پژوه برجسته کشور بود. وی با یادکردی از زنده‌یاد سیدابوالقاسم انجوی شیرازی، بزرگ‌پژوهشگر فرهنگ عامه، فردوسی را شخصیتی برجسته در میان فارسی‌زبانان ایران و جهان دانست و بر ضرورت تشکیل چنین انجمنی تأکید کرد. سلامی اظهار داشت: فردوسی علاوه بر آنکه در میان اندیشمندان و ادیبان جایگاه خاص و رفیعی دارد، در میان عامه مردم هم جایگاه ارزشمندی داشته و دارد. وی افزود: شاید بتوان گفت مأموریت و رسالت اصلی انجمن حماسه‌پژوهی پارس علاوه بر آنکه تحقیقات میدانی و کتابخانه‌ای در عرصه پژوهش‌های شاهنامه‌خوانی، شاهنامه‌پژوهی، نقالی و پرده‌خوانی و فردوسی‌شناسی است، می‌تواند در زمینه‌های مختلف مرتبط با مسائل فرهنگی، زبان و ادبیات ملی نیز وارد شود. این فعال فرهنگی خاطرنشان کرد: متأسفانه شاهنامه در میان مردم امروز ما به نسل جوانمان مغفول مانده و هدف اساسی انجمن شاهنامه‌پژوهی پارس، باید بر معرفی شاهنامه و حماسه و اثر ماندگار شعر حماسی به جوانان امروز ما باشد. سلیمی، حمایت از استادان شاهنامه‌خوانی و شاهنامه‌پژوهی در جلسات و محافل حماسه‌پژوهی و شاهنامه‌خوانی در فارس و شیراز را از جمله اهداف انجمن شاهنامه‌پژوهی پارس دانسته و عنوان کرد: هیئت مؤسس این انجمن امیدوار است با همکاری استادان زبان و ادب فارسی با انجام اموری فاخر در عرصه شاهنامه‌پژوهی و حماسه‌پژوهی، پاسخی مطلوب به مخاطبان و دوستداران برنامه‌های اینچنینی داشته باشد. اینکه به تعداد انگشتان دست شاهنامه‌خوان حرفه‌ای داشته باشیم ضعفی است که باید توسط این انجمن و فعالان ادبی و اعضای هیئت مدیره و دوستداران هنر نقالی و پرده‌خوانی و همچنین دانشجویان ادبی برطرف گردد.
گفتنی است در آیین گشایش انجمن شاهنامه‌پژوهی پارس استادانی همچون رضایی دشت ارژنه، سیدمحمدهادی حسینی، محمدهادی فلاحی، سولماز مظفریان، فرزانه مظفریان، قدمعلی قدمیاری، حسین آزاده، منصور پایمرد، سعیدرضا کامرانی، علی قهرمانی، سعید مهیمنی و دیگر استادان و دانشجویان دوره‌های کارشناسی ارشد ادبیات و دانشجویان دوره دکتری ادبیات دانشگاه شیراز و اعضای گروه‌های آموزشی ادبیات اداره کل آموزش و پرورش استان فارس و نواحی شیراز، دبیران ادبیات و سایر فرهنگ‌وران و پژوهشگران حوزه شعر و ادب پارسی حضور داشتند. مجری این برنامه نیز شهلا رستمی بود. در این مراسم، لیلا انتظاری از فرهنگیان شیراز و محسن بحریان از فعالان ورزش‌های زورخانه‌ای و پهلوانی و مرشد حیدرپور به اجرای برنامه‌های زیبای شاهنامه‌خوانی پرداختند. 

 

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی