[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۵۷۲
  • دوره جدید

نشیمنگاه و سرزمین ایل شاهی و باستانی کرایی کجاست، روزنامه شیراز نوین

نشیمنگاه قدیم ایل کرایی (از 3000سال پیش تا 300سال پیش) در دوره‌های مختلف جابجایی داشته، ولی تقریباً حول یک منطقه مشخص می‌چرخیده است. دودمان ایل کرایی از خاندان‌های ساسانیان و هخامنشیان است که از قوم پارس و نژاد آریایی هستند. خواستگاه اولیه این دو خاندان در رشته‌کوه زاگرس میانی و دشت‌های منتهی به آن بوده است. اگر الان بخواهیم روی نقشه خواستگاه اولیه این دو خاندان را مشخص کنیم، تقریباً خاک غرب استان فارس، استان کهگیلویه و بویراحمد، شرق و شمال خوزستان، چهارمحال و بختیاری و جنوب استان اصفهان می‌شود. اما بعد از ورود دین اسلام به کشور ایران و تقریباً از زمان حکومت بنی‌عباس به این طرف (1200سال پیش) جایگاه ایل کرایی تقریباً خاک شهرستان‌های کنونی کهگیلویه، لنده، نورآباد ممسنی، لردگان، بهبهان، بهمئی، رامهرمز، باغملک، ایذه، هفتکل، مسجدسلیمان و شوشتر بود. حدود 750سال پیش در زمان هلاکوخان که پادشاه لرستان بزرگ امیر تکله بود، جنگی بین این دو در نزدیکی قلعه منگشت از توابع بخش صیدون شهرستان باغملک رخ داد و منجر به شکست سپاه امیر تکله شد. در این جنگ پیکره اصلی سپاه امیر تکله را مردان ایل کرایی تشکیل می‌دادند. دولت مرکزی نیز به همین خاطر حدود 18طایفه و تیره از 44طایفه ایل شاهی و باستانی کرایی را از سرزمین یاد شده در بالا به نقاط مختلف ایران از جمله استان‌های کنونی فارس، بوشهر، کرمان، خراسان، سیستان و بلوچستان و ایالت بلوچستان و سایر نقاط کشور پاکستان کنونی و غیره تبعید می‌کند. در همین زمان بود که به علت از بین رفتن اقتدار و سازمان مرکزی ایل شاهی و باستانی کرایی نیمی ‌از طوایف ایل کرایی یعنی طوایف ولایتی ایل بختیاری مانند باب دینیاران از شاخه هفت لنگ که شامل طوایف: اورک، شالو، سهید، گوروئی، نوروزی، کورکور، بویری، سرقلی، عالی محمودی و... است که در شهرستان ایذه کنونی ساکن بودند به مرور زمان از پیکره ایل کرایی جدا شدند و از 500سال پیش به این طرف، جزء ایل بختیاری محسوب می‌شوند. این جنگ و کوچ اجباری باعث کوچکتر شدن سرزمین ایل کرایی شد. از حدود 750سال پیش تا 400سال پیش نشیمنگاه حدود نیمی ‌از طوایف باقی مانده ایل کرایی تقریباً شهرستان‌های کهگیلویه، لنده، باغملک، بهبهان، بهمئی و شمال رامهرمز بود. در زمان شاه عباس صفوی و امیر بوداق کرایی نیز جنگی رخ داد که باز هم باعث کوچ اجباری نیمی ‌دیگر از ایل شاهی کرایی توسط دولت مرکزی صفویه به تمام نقاط ایران و کشورهای همسایه عربی شد و باز هم سرزمین ایل کرایی به علت کاهش جمعیت آن و از بین رفتن سازمان تشکیلاتی آن کوچکتر شد. طوایف طیبی و بهمئی از این زمان ظهور می‌کنند و جمعیتشان رو به رشد رفت و در سرزمین و نشیمنگاه اصلی ایل شاهی و باستانی کرایی جایگزین شدند و به مرور زمان تبدیل به ایل مستقل شدند. حدود 300سال پیش سرزمین ایل کرایی فقط خاک غربی شهرستان کهگیلویه، لنده، بهمئی و بخش صیدون از شهرستان باغملک بود. اما در300سال پیش کاید گنجی کرایی، کلانتر بزرگ و مقتدر ایل باستانی کرایی نیز در جنگ با نیروهای دولت مرکزی نادرشاه افشار شکست خورد و باعث کوچ بیشتر طوایف ایل کرایی از این سرزمین به استان‌های فارس، کرمان، خوزستان و سایر استان‌ها و همچنین کشور عراق و سایر کشورهای عربی شد. چندین سال بعد کاید مراد کرایی فرزند کاید گنجی کرایی نیز کلانتری ایل را در دست داشت که چندین جنگ بین ایل باستانی کرایی و حکومت زندیه در گرفت و تلفات سنگینی به لشکریان حکومت زند وارد شد. کاید مراد کرایی بعد دستگیر و روانه زندان شیراز شد. بعد از کاید مراد کرایی ایل کرایی به علت کاهش جمعیت آن در اطراف شهر لنده کنونی تقریباً به صورت طایفه درآمد که بعضی از نویسندگان به صورت عمدی یا غیرعمدی، این جمعیت باقی مانده از ایل شاهی و باستانی کرایی را زیرمجموعه ایل طیبی نوظهور به شمار آورده‌اند. 
در حال حاضر نشیمینگاه طوایف و تیره‌های به جا مانده از ایل باستانی کرایی که حول محور نشیمنگاه قدیم و اجدادی می‌چرخد در روستاهای اطراف شهر لنده، دهدشت، سوق، زیدون، تشان، صیدون، لیکک و ابوالفارس است.
تهران - حسن زنگنه

کاوه کُرایی
۱۳۹۷/۰۷/۲۹

درود عالی بود

ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی