[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۴۰۵
  • دوره جدید

ابعادی از سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش، روزنامه شیراز نوین

شیرازنوین- سید محی الدین حسینی ارسنجانی

Arsanjani.moiin@gmail.com

اشاره
یکی از مهم‌ترین اسناد و مدارک حول محور آموزش و پرورش ایرانی اسلامی، سند تحول بنیادین است؛ سندی که به عنوان یک راهکار و برنامه عملیاتی در سطح ملی می‌تواند باعث پویایی و تحول در آموزش و پرورش ایران محسوب گردد. این سند مورد تأیید مقامات ارشد نظام اسلامی از جمله رهبری و هیئت دولت  در تمامی ادوار بوده و کارشناسان تعلیم و تربیت و خبرگان این حوزه بر آن نظارت و اشراف کامل داشته‌اند. گرچه نقدهایی برای این سند وجود دارد و موافقان و مخالفانی هم در این رابطه کتاب‌ها و مقالات بسیار نوشته و سخنرانی‌های بسیار نموده‌اند؛ هرچه باشد سند مورد تأیید کلی نظام و مسئولان عالی کشور است و می‌تواند به عنوان یک برنامه راهبردی در درازمدت مورد استفاده قرار گیرد.سندی که در ارزیابی‌های انجام شده از مراحل ابتدایی کار نیز مورد استقبال دانش‌آموزی و معلمان واقع شده است.
اهداف سند
هدف سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، دستیابی به مراحلی از حیات طیبه است و پنج عنصر تفکر، ایمان، علم، عمل و اخلاق را مدنظر قرار دارد. قرآن و معارف، زبان و ادبیات فارسی، علوم ریاضی، علوم تجربی، علوم انسانی، آداب و مهارت زندگی، کار و فناوری، بهداشت و سلامت، تربیت بدنی و زبان‌های خارجی از جمله این حوزه‌هاست. در حوزه رفاه فرهنگیان و معلمان نیز قدم‌های اولیه‌ای آغاز و فوق برنامه‌ها به عنوان مکمل در برنامه‌های تربیتی دیده شده است. تغییرات محتوایی در برخی از کتب درسی صورت گرفته و به اطلاع رهبر معظم انقلاب رسید، مورد رضایت نسبی ایشان واقع شده است. بررسی سند تحول بنیادین در آموزش و پرورش از سال ۸۹ آغاز شد و مطالعه مقدماتی‌اش طی ده سال انجام گرفت که در نهایت به طرحی منجر شد که در اواخر سال ۸۹ و شش ماهه سال ۹۰ به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید و جنبه قانونی به خودش گرفت که به اصطلاح به آن سند تحول بنیادین در نظام آموزشی گفته می‌شود.
محورهای سند
این سند بر مبنای سه محور مبانی فلسفی تعلیم و تربیتی جمهوری اسلامی ایران، مبانی نظری تعلیم و تربیتی رسمی عمومی و نظام تعلیم و تربیتی رسمی و عمومی تبیین شده است. اجرای این طرح نیاز به شش زیرنظام دارد که شامل تدوین و اجرای درس ملی، تربیت معلم و تأمین منابع انسانی، راهبری و مدیریت، تأمین و تخصیص منابع مالی، تأمین فضا و تجهیزات و فناوری و پژوهش و ارزشیابی است. هدف نهایی از اجرای سند تحول بنیادین، حیات طیبه عنوان شده و در آن ویژگی‌هایی برای انسانی که در این پروسه تربیت می‌شود برشمرده شده، ولی خود حیات طیبه را تعریف نکرده است. یکی از نقاط ضعفی که می‌شود با اشاره به تاریخچه سند تحول بنیادین ذکر کرد، این است که این طرح در ابتدا قرار بود با عنوان سند ملی آموزش و پرورش توسط سازمان برنامه و بودجه تنظیم شود، ولی بعد سند تحول بنیادین آموزش و پرورش در شورای عالی آموزش و پرورش تنظیم شد و به عنوان یک سند بالادستی طی ۱۵سال در شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید، به این مفهوم که خاستگاه این سند تغییر کرد. همین مورد مشکلی بود که بعدها در سند تحول بنیادین نمایان شد. این درست است که سند تحول بنیادین آموزش و پرورش را به عنوان یک نهاد فرابخشی در نظر گرفته است، اما تاکنون حداقل در این سال‌هایی که از ابلاغ این سند می‌گذرد، نهادهای فرابخشی مثل سازمان برنامه و بودجه یا مرکز پژوهش‌های مجلس خیلی ورود جدی به آموزش و پرورش نداشته‌اند.
چالش‌های پیش‌روی سند
یکی از چالش‌های پیش‌روی سند تحول بنیادین این است که این سند در داخل آموزش و پرورش معرفی نشده است. نوید ادهم، دبیرکل وقت شورای عالی آموزش وپرورش به صراحت اعلام کرده ما نتوانسته‌‌ایم پیام سند تحول بنیادین را به کف مدارس برسانیم. با توجه به این موضوع و نظر به گذشت چند سال از ابلاغ این سند بسیاری از معلمان از ماهیت،‌ پیام و محتوای این سند اطلاعی ندارند. حتی در نظرسنجی‌ که خود پورتال وزارت آموزش و پرورش سال پیش انجام داده بود، بیش از ۷۰درصد شرکت‌کنندگان در نظرسنجی اعلام کرده بودند تا الان حتی یک‌بار هم سند تحول بنیادین را مطالعه نکرده‌اند. یعنی خود وزارت آموزش و پرورش که مدعای اجرای این سند است و حتی بودجه‌ای برای آن در نظر گرفته، تا الان هیچ‌کدام از موارد آموزش ضمن خدمت فرهنگیان در مورد سند تحول بنیادین یا متن آن نبوده است. اجرای این سند برمی‌گردد به دولت دهم که از آن رونمایی می‌شود، اما وزیر وقت آموزش و پرورش اجرای این طرح را با تغییر ساختار آغاز می‌کند. نتیجه این تغییر ساختار به عنوان اولویت کاری، بعدها خودش را در تغییر نظام آموزشی نشان می‌دهد.ساختاری که حالا باعنوان 6ـ3ـ3 می‌شناسند. تغییر ساختاری که چالش‌‌های بسیاری را پیش‌روی آموزش و پرورش قرار می‌دهد. یعنی بدون در نظر گرفتن سازوکارها و زمینه‌های مناسب برای اجرای این سند و این شتاب‌زدگی باعث می‌شود از هدف اصلی آن دور شود. همین موارد باعث شد تصویر بدی از خود محتوای سند تحول بنیادین و اصلاحاتی که قرار است ایجاد کند در ذهن معلمان و حتی خود سیاست‌گذاران باقی بماند.
سند، مبنای کار آموزش‌وپرورش
سند تحول بنیادین به عنوان یک سند بالادستی مبنای کار آموزش و پرورش است و به عنوان یک سند محکم، اصل و قانون در آموزش و پرورش پذیرفته شده است. حالا با وجود تأیید این سند در شورای عالی فرهنگ عمومی و اینکه بخش زیادی از زیرساخت زیرنظام‌های لازم برای اجرای سند تحول بنیادین انجام شده و در کتب درسی نیز موجود است، هنوز هستند افرادی که دلهره تربیت نابخردانه و دور از آداب اسلامی را در آموزش و پرورش به جان مردمی می اندازند که جان خود و عزیزانشان را با حفظ همین آرمان‌ها، همیشه تاریخ در طبق اخلاص گذاره‌اند. کلیات مسائل تعلیم و تربیت با وجود سند تحول بنیادین حتی برای ۲۰سال آینده هم تصویب و ابلاغ شده و همین موارد پیاده‌سازی و اجرا می‌شود. عده‌ای فرصت‌طلب شایعات گسترده و به شدت نادرستی در جامعه متدین و غیرت‌مند علیه نظام آموزش و پرورش کشور گسترش داده‌اند که تبعات و مخاطرات جبران‌ناپذیری برای نظام و سرمایه اجتماعی کشور داشته است. هیچ فعالیت پرورشی در آموزش و پرورش کشور در چند سال اخیر تعطیل نشده، بلکه کیفیت‌بخشی به فعالیت‌های پرورشی نیز همواره در دستور کار بوده است. فطرت پاک دانش‌آموزان با فعالیت‌ها و برنامه‌های آموزش و پرورش همراه و همسو است، اما گاهی اوقات نگاه ابزاری به آنها به این همسویی و همراهی خدشه وارد می‌کند. همچنین محتوای کتاب‌های درسی با تأیید مراجع تقلید و متخصصان امر انتخاب می‌شود. محتوای کتاب‌های درسی پس از اینکه توسط مراجع تقلید و متخصصان امر تأیید شد در کتاب‌های درسی گنجانده می‌شود، لذا هیچ تغییری در محتوای کتاب درسی ما به وجود نیامده و نخواهد آمد. سند ۲۰۳۰ در سازمان ملل منتشر و بسیاری از کشورها آن را امضا کرده‌اند، اما جمهوری اسلامی ایران اسنادی را که با مبانی دینی و اسلامی در تضاد باشد اجرا نمی‌کند. تمام کشورها برای امضا و اجرای اسنادی که در سازمان ملل منتشر می‌شود شرط و شروطی می‌گذارند، لذا جمهوری اسلامی ایران نیز برای اجرای این سند شرط گذاشته که مواردی را که با مبانی فرهنگی، اسلامی و اسناد بالادستی از جمله سند تحول بنیادین همخوانی نداشته باشد اجرا نکند.این‌طور نیست در سندی مواردی بر خلاف فرهنگ یک کشور وجود داشته باشد و آن کشور به اجرای آن موارد ملزم و اجبار شود. فعالیت‌هایی که بر اساس سند تحول بنیادین بر عهده آموزش و پرورش است مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی است سند تحول بنیادین به عنوان یک سند بالادستی در حوزه آموزش و پرورش در حال اجرا است. حتی زمزمه هیچ‌کدام از مسائلی که امروز برخی در قالب سند ۲۰۳۰ مطرح می‌‌کنند در آموزش پرورش مطرح نشده، تا چه برسد به اینکه برای این موارد محتوا تولید شود یا کتابی وجود داشته باشد. اکنون هم تمام مبانی که در گذشته در آموزش و پرورش اجرا می‌شده در حال اجراست و فعالیت‌های قرآنی و دینی به اندازه‌ای در آموزش و پرورش مورد تأکید قرار دارد. مبنا و پایه محتوای کتاب‌های درسی در شورای انقلاب فرهنگی تعریف می‌شود مرکز پژوهش‌های عترت تألیف کتب درسی این محتوا را مطابق با فرهنگ ایرانی اسلامی و سند تحول بنیادین تعریف می‌کند. همانطور که رهبری  فرمودند ما مصالح خودمان را برای تمام موارد در نظر می‌گیریم. ممکن است برخی بندهای منشور حقوق بشر نیز با فرهنگ ما همخوانی نداشته باشد، اما ما هیچ الزامی به اجرای این بندها نداریم، لذا سند ۲۰۳۰ هم مشابه آنهاست. این روزها در فضای غیراخلاقی و توسط عده‌ای از افراد ناآگاه که حتی محتوای این اسناد را مطالعه هم نکرده‌اند، مواردی مطرح می‌شود که باید گفت هیچ‌کدام از این موارد مطروحه حتی در آموزش و پرورش وجود هم ندارد و تصور این امر هم ممکن نیست. دست‌هایی در کار است که می‌خواهند اعتبار آموزش و پرورش را از بین ببرند و به این اعتبار آموزش و پرورش خدشه وارد کنند. باید مراقب باشیم که عده‌ای در بیرون دانسته و عده‌ای ناآگاه هم در داخل کشور ندانسته در این مسیر به اعتبار نظام تعلیم و تربیت آسیب می‌رسانند و خسارت این امر دامن همه افراد را می‌گیرد. مردم باید هوشیار باشند و مسئولان نیز باید بدانند برخی از مطامع زودگذر نباید بر اصل و اساس نظام تعلیم و تربیت کشور سایه بیندازد. هیچ نگرانی و دغدغه‌ای در حوزه تعلیم و تربیت با وجود شورای عالی انقلاب فرهنگی، مجلس شورای اسلامی، مراجع تقلید و همچنین رهبری وجود ندارد رسانه‌ها باید در زمینه انتشار برخی مسائل کذب روشنگری کنند. ۶زیرنظام برای این سند ایجاد و اجرا شده است. حدود ۱۱سال از زمان تدوین تا زمان اجرای سند تحول بنیادین طول کشید. تمام زیرنظام‌های سند تحول بنیادین در چهار سال گذشته تدوین و برای آنها برنامه عملیاتی نوشته و نقشه راه تعریف شده است.
سخن پایانی
 همانگونه که گفته شد عنوان این سند بحث درخصوص توسعه پایدار است و دقیقاً به توسعه پایدار می‌پردازد و یکی از دغدغه‌های سند تحول بنیادین توسعه پایدار و ماندگار در آموزش و پرورش است. سهم کشور در آموزش در دولت تدبیر و امید از ۹درصد به ۱۲درصد رسیده است و در سیاست‌گذاری‌ها همان توسعه پایدار را دنبال می‌شود. باید دولت را در اجرای این سند مهم و ملی کمک و یاری کرد و از پرداختن به حاشیه‌ها جلوگیری نمود، زیرا در صورت اجرای این طرح است که شاید امیدی به احیا و پویایی نظام تعلیم و تربیت ایرانی و اسلامی باشد و در غیر این صورت هر نوع سند غیر از سند تحول بنیادین آموزش و پرورش هم که باشد راه به جایی نمی‌برد و به مرحله اجرا نمی‌رسد.

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی