[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۹۹۲
  • دوره جدید

سینما در محاصره ژانر اجتماعی، روزنامه شیراز نوین

مروری بر آثاری که در سال 97 به اکران می‌رسند
سینما در محاصره ژانر اجتماعی

 

شیرازنوین- سعیدرضا امیرآبادی

amirabadi_shznvn@yahoo.com

یادداشت: سینمای 97 ایران جسور و ساختارشکن نیست. برای ارزیابی شاخصه‌های هنر هفتم وطنی، نباید بی‌انصافی پیشه کرد و همه آثار آن را مخاطب‌گریز و تکراری ارزیابی نمود. به یاد داشته باشیم سینمای ایران به راستی نجیب‌ترین سینمای جهان است و با گذشت ایام، داستان‌های اجتماعی توانسته‌اند تقارب بیشتری با رویداد‌های محیط پیرامون بیابند. به همین دلیل است که تماشاگران به راحتی با قصه‌های ژانر اجتماعی به همذات‌پنداری می‌رسند و سالن‌های سینما بی‌مخاطب نمی‌ماند. در گذشته، عده‌ای از منتقدان تئوری قهر تماشاگران با سالن‌های سینما را مطرح ساختند؛ اما در دهه جاری با نگاهی به فروش میلیاردی فیلم‌ها، این ادعا دیگر محلی از اعراب ندارد. هرچند بسیاری از پرفروش‌ترین‌های سینمای ایران از لحاظ کیفی چنگی به دل نمی‌زنند و بسیاری از آنها در زمره سینمای زرد و فیلمفارسی ارزیابی می‌شوند؛ همین که مردم به سینما بروند و چراغ هنر هفتم در ایران رویه زوال و خاموشی نپیماید، مایه دلخوشی و امیدواری است. در کنار آثار زرد گیشه‌پسند، با شاهکار‌هایی از مشاهیر هنر هفتم روبرو هستیم که با اندکی سودآوری توانسته‌اند هزینه‌های ساخت خود را جبران کرده و فیلم‌سازان را به ادامه کار امیدوار نگه دارند. با این حال سینمای 97 ایران نشانی از خلاقیت و ساختار شکنی ندارد. داستان‌ها بسان گذشته در ژانر اجتماعی شکل می‌گیرند و گونه‌های دیگر سینمایی در قهقرای فراموشی به سر می‌برند. گویی سینماگران ما از یاد برده‌اند که داستان‌های ماجراجویانه، هراس‌انگیز، فانتزی، حادثه‌ای، تاریخی، ورزشی، روان‌شناختی، تخیلی، بیوگرافی، مستند، موزیکال، پلیسی، پویانمایی و سبک‌های دیگر داستان‌سرایی، تا چه میزان در جذب مخاطبان نقش داشته و با توسل به آنها می‌توان به ارتقای مضامین فرهنگی پرداخت. به یاد داشته باشیم آستانه جبهه‌گیری مخاطبان در مقابل مؤلفه‌هایی که در قالب قصه‌ها مطرح می‌شوند به شدت پایین است و بر پایه همین ادعا، جامعه‌شناسان بر این نکته تأکید می‌ورزند که اهالی فرهنگ و هنر ناهنجاری‌های محیط پیرامون را در قالب داستان‌ها نکوهش کرده و از ادبیات دستوری اجتناب ورزند. سینمای ایران در سال 97 توجه زیادی به این مسئله داشته است. کالبدشکافی آسیب‌های اجتماعی به دل‌مشغولی اساسی سینماگران بدل شده است و آنها با آزمون و خطا‌های بی‌شماری که در این سال‌ها انجام داده‌اند، به فرمول موفقیت‌آمیزی در این زمینه دست یافته‌اند. ساره بیات در «اتاق تاریک»، نقش‌آفرینی منحصربه‌فردی از خود به نمایش گذاشته و حجازی نیز پس از تجربه‌های موفقش در فیلم‌هایی نظیر «زندگی خصوصی آقا و خانم میم» و «مرگ ماهی» رفته رفته نام خود را به عنوان کارگردانی برجسته در سینمای ایران مطرح می‌کند. «امپراتور جهنم» پرویز شیخ‌طادی هم اگر زیر سایه سنگین «تنگه ابوغریب» و «به وقت شام» قرار نگرفته بود می‌توانست نیم‌نگاهی به سیمرغ‌های جشنواره داشته باشد. اما این دو فیلم آن‌قدر تأثیرگذار و پرحاشیه بودند که بتوان از فیلم شیخ‌طادی عبور کرد.
اتاق تاریک
«اتاق تاریک»، پنجمین ساخته حجازی پس از فیلم‌های «در میان ابرها»، «زندگی خصوصی آقا و خانم میم»، «زندگی مشترک آقای محمودی و بانو» و «مرگ ماهی» است. حجازی سه سال بعد از آخرین ساخته‌اش «مرگ ماهی» امسال با «اتاق تاریک» که تجربه‌ای متفاوت با سایر ساخته‌هایش محسوب می‌شود، به جشنواره فجر می‌آید. ‏‎ساره بیات، ساعد سهیلی، محمد امامی، امیررضا رنجبران، مروارید کاشیان، ژیلا دایی، رضا احمدی با معرفی بازیگر خردسال و سید علیرضا میرسالاری بازیگران «اتاق تاریک» هستند. در خلاصه داستان فیلم «اتاق تاریک» آمده است: «فرهاد و‌ هاله فصل جدید زندگی خود را آغاز کرده‌اند و این سرآغاز تغییرات دیگری است که آنها را در مواجهه با مسائل جدیدی قرار می‌دهد».
امپراتور جهنم
«امپراتور جهنم»، فیلمی به کارگردانی پرویز شیخ‌طادی و تهیه‌کنندگی محمد خزاعی ساخته سال ۱۳۹۵ است. در این فیلم که درباره تروریست‌ها و داعش است، بازیگرانی چون علی نصیریان، فرخ نعمتی،‌ علیرام نورایی، صبا کمالی، سعید راد و کوروش زارعی ایفای نقش کرده‌اند. این فیلم سال گذشته در در بخش رقابتی پذیرفته نشده بود و به همین دلیل عوامل فیلم از حضور در جشنواره انصراف دادند.
امیر
فیلم سینمایی «امیر» به تهیه‌کنندگی سید‌ضیا‌هاشمی و نویسندگی و کارگردانی نیما اقلیما، فیلمی در ژانر اجتماعی است که در خلاصه داستان آن آمده است: یکی با کار، یکی با پول، یکی با زندگی، یکی هم با سیگار، همه خودشون رو می‌کشن. فقط راه‌هاشون فرق می‌کنه. میلاد کی‌مرام،‌ هادی کاظمی، مصطفی قدیری، بهدخت ولیان، روشنک سه‌قلعه‌گی، وحید منافی، مهدی عامل‌هاشمی و سحر دولتشاهی ترکیب بازیگران این فیلم را تشکیل می دهند.
به وقت شام
فیلم سینمایی «به وقت شام» به تهیه‌کنندگی محمد خزاعی، دومین همکاری مشترک ابراهیم حاتمی‌کیا و سازمان اوج است که برای نخستین‌بار در سطح اول سینمای ایران به صورت مستقیم به حوادث منطقه و اسلام تکفیری می‌پردازد. این فیلم روایتگر داستان هواپیمای کمکی ایران برای سوریه است که برای فرود در فرودگاه دمشق دچار مشکل می‌شود و در آن هادی حجازی فر و بابک حمیدیان به همراه با جمعی از بازیگران ایرانی، سوری و لبنانی مقابل دوربین رفته‌اند.
تنگه ابوغریب
فیلم سینمایی «تنگه ابوغریب» به تهیه‌کنندگی سعید ملکان و کارگردانی بهرام توکلی است که جواد عزتی، امیر جدیدی، حمیدرضا آذرنگ، علی سلیمانی، قربان نجفی و مهدی قربانی در آن بازی کرده‌اند. این فیلم روایتی است از دفاع دلاورمردانه گردان عمار در برابر لشکرکشی رژیم بعث به فکه و شرهانی؛ روزهای رشادت و مظلومیت بچه‌های گردان عمار در روزهای آخر دفاع مقدس در منطقه حساس تنگه ابوغریب.
عرق سرد
«عرق سرد» به نویسندگی و کارگردانی سهیل بیرقی، دومین ساخته وی پس از فیلم «من» است. باران کوثری در عرق سرد نقش فوتبالیستی را بازی کرده که با ممانعت همسر برای همراهی با تیم ملی مواجه می‌شود. امیر جدیدی، لیلی رشیدی، هدی زین‌العابدین و سحر دولتشاهی دیگر بازیگران اصلی «عرق سرد» هستند.
کار کثیف
خسرو معصومی پس از فیلم‌های «تابو»، «باد در علفزار می‌پیچد»، «جایی در دوردست»، «رسم عاشق‌کشی» و «خرس» که در چند سال اخیر ساخته است، امسال با فیلم «کار کثیف» در بخش سودای سیمرغ جشنواره فجر حضور دارد. «کار کثیف»، مضمونی اجتماعی دارد و به موضوع کار و مهاجرت می پردازد و پدرام شریفی، الهام نامی، شاهرخ فروتنیان، لوون هفتوان، رضا فیاضی، خیام وقار، مهران نائل و اکبر معززی ازجمله بازیگران این فیلم هستند.
مصادره
«مصادره» فیلمی کمدی به کارگردانی مهران‌احمدی و به تهیه‌کنندگی محمدحسین قاسمی است که در آن بازیگرانی چون رضا عطاران، هومن سیدی، بابک حمیدیان، میرطاهر مظلومی، ‌هادی کاظمی، مزدک میرعابدینی، سیامک صفری و مهران احمدی بازی کرده‌اند. در خلاصه داستان فیلم آمده است: «ایران خیلی بزرگه ولی ما هم خیلی بدشانسیم...».
مغزهای کوچک زنگ‌زده
«مغزهای کوچک زنگ‌زده» جدیدترین ساخته سینمایی هومن سیدی پس از فیلم‌هایی چون خشم و هیاهو، اعترافات ذهن خطرناک من، سیزده و آفریقا است. در این فیلم به تهیه‌کنندگی سعید سعدی، بازیگرانی چون نوید محمدزاده، فرید سجادی حسینی، علی اعلایی، فرهاد اصلانی و هومن سیدی بازی کرده‌اند. در خلاصه داستان «مغزهای کوچک زنگ‌زده» آمده است: «داستان مغزهایی است که زنگ‌زده‌اند.»
زنانی با گوشواره‌های باروتی
«زنانی با گوشواره‌های باروتی» به کارگردانی رضا فرهمند و تهیه‌کنندگی مرتضی شعبانی، یکی از دو مستند حاضر در بخش سودای سیمرغ سی‌وششمین جشنواره فیلم فجر است و از مستندهای برگزیده‌ جشنواره‌ سینماحقیقت شمرده شده است. «در این مستند ما با «نور» ژورنالیست جنگ همراه می‌شویم. او با همه مخاطره‌ها و فشارهای اجتماعی که برای حضورش در جنگ با داعش وجود دارد، مصرانه مبارزه می‌کند، پابه‌پای رزمنده‌ها پیش می‌رود و گزارش می‌گیرد. او به کمپ پناهجویی بیوه‌ها و کودکان داعشی می‌رود تا روایت‌های پوشیده و احساسات کشته شده آنها را به تصویر بکشد، اما روایت زنانگی نور از جنگ همین‌جا به پایان نمی‌رسد. رویکرد این مستند پرداختن به زنان و کودکانی است که در جنگ با داعش بودند. از این‌رو، برای اولین بار تصاویری از این زنان در یک اثر نشان داده می‌شود که دست‌اندرکاران آن ادعا می‌کنند تابه‌حال در هیچ فیلم مستند یا رسانه‌ای نمایش داده نشده است».
مستند بانو قدس ایران
مستند «بانو قدس ایران» به کارگردانی مصطفی رزاق‌کریمی، روایتی از زندگی بانو خدیجه ثقفی است که فارغ ‌از تجربه‌های مرفه کودکی و نوجوانی، 60سال در کنار سیدروح الله خمینی، رهبر انقلاب اسلامی زندگی کرد.در این مستند که در فضای خانه امام(ره) خمینی در جماران تهران که به آن «بیت امام(ره) خمینی» می‌گویند تصویربرداری شده است، روایات و خاطراتی از زندگی بانو ثقفی توسط منسوبان نزدیک ایشان می‌شنویم. همسر امام(ره) که خود در سال ۱۳۸۸ از دنیا رفت، در این مستند حضور ندارد ولی به دلیل نحوه مهندسی و کارگردانی این مستند نبود او حس نمی‌شود و البته که به نقل از کارگردان، بانو ثقفی نهان‌خانه پنهان امام(ره) بودند و ترجیح این بوده که این حریم در فیلم هم حفظ شود و تصاویر و فیلم‌های کمی از او پخش شود.این مستند ۸۰دقیقه‌ای ابتدا به درخواست تهیه‌کننده‌ آن «عروج فیلم»، از جشنواره حقیقت خارج شد و سپس در روزهای پایانی به نمایش درآمد و در نهایت در مراسم اختتامیه این جشنواره، تندیس فیروزه را به عنوان بهترین فیلم دریافت کرد که البته جایزه نقدی این فیلم هم برای تهیه کانکس برای تعدادی از مردم زلزله‌زده کرمانشاه به هلال‌احمر اهدا شد.

 

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی