[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۸۰۳
  • دوره جدید

یادداشت روز، روزنامه شیراز نوین

ارباب درایت
 

شیرازنوین- سعیدرضا امیرآبادی

amirabadi_shznvn@yahoo.com

تنها رسالت سرآمدان فرهنگی آفرینش نیست. دانش اکتسابی، قریحه ذاتی و ندای وجدان، آنها را مکلف می‌سازد در همه عرصه‌ها به دل‌مشغولی مبتلا شوند و در برابر رویدادهای پیرامون، بی‌تفاوی پیشه نکنند. آحاد جامعه همواره کلام سرآمدان فرهنگی را می‌پذیرند؛ چراکه تسلسل واژگان آنها از جاه‌طلبی مبراست و طیف‌های مردمی به خوبی تفاوت میان اندیشه‌های آنها و دسیسه‌های منفعت‌طلبان را درک می‌کنند. دراین‌میان، رجال عرصه فرهنگ و ادب از جایگاه ویژه‌ای برخوردارند. اگرچه با نگاهی سطحی‌مآبانه حاصل ممارست‌های آنها فقط در مضامین زیباشناسی خلاصه شده است و واژگان دلپذیرشان بر جان و دل می‌نشیند؛ جان‌مایه کلام آنها دل‌مشغولی‌های اصلاح محیط پیرامون و معراج به مدینه فاضله را به دنبال دارد. مشاهیر ادبی ایران در هیچ برهه‌ای از آلام مردمی فارغ نبوده‌اند و حتی در زمان صدارت حاکمان جور و هجمه شنیع بیگانگان، به تهییج روح و جان مردم همت گمارده‌اند. چه کسی می‌تواند ادعا کند زبان گرانمایه پارسی در فقدان فردوسی، حافظ، سعدی، مولانا، خیام و دیگر اربابان سخن دوام یافته و به عنوان میراثی ارزشمند به نسل‌های آینده انتقال می‌یافت. چه کسی می‌تواند برای تمدن دیرینه ایرانی نشانه‌هایی گهربارتر از ادبای این سرزمین ارائه کند و ماحصل کوشش آنها را در چارچوب کلامی ‌محصور کند. به عبارت دیگر، حتی آشفته‌ترین اذهان منتقدان هم یارای محدود کردن گرانمایگان ادب پارسی را در محدوده ادبی و هنری نخواهد داشت؛ چراکه بوستان و گلستان و شاهنامه از چارچوب‌های زمانی و مکانی رها شده‌اند و در هر برهه زمانی می‌توان قیاسی برای حکایت‌ها و حماسه‌های آنها در جهان پیرامون یافت. 
دلمشغولی اربابان سخن پارسی نیز در نوع خود گواهی بر تمدن دیرینه ایران در حوزه ادبیات پارسی است. لسان‌الغیب سودای عاشقی در جان و دل دارد و در راه وصل معشوق، تا والاترین منزلگاه‌های عرفان عروج می‌کند. حکیم طوس آمیزه‌های رشادت، حماسه و پاکدامنی را در قالب واژگان به ابدیت پیوند می‌زند و گواهی بر قیام همیشگی ایرانیان در برابر ضحاکان زمانه است. سعدی بسان حکیمی‌ جامعه‌شناس دغدغه اصلاح جامعه را در عرصه اخلاق در جان و دل می‌پروارند و در عرصه پند، چونان مرشدی متبحر ودلسوز همه عمر خود را به آموزش پرداخته است. صدها سال پیش، شیخ اجل بر این حقیقت واقف شده بود که افکار عمومی ‌برای اندرزهایی که به صورت تکلیفی و دستوری ارائه می‌شوند حوصله و تمایلی ندارد. به همین دلیل، بزرگمرد ادبیات و سخن پارسی به حکایت‌ها و قصه‌های پرفراز و نشیب روی آورد تا تأثیرگذاری پندهای گهربار خود را دوچندان کند. 
سعدی را می‌توان دلسوزترین شاعر پاک نهاد ایرانی مجسم کرد. بزرگمردی که به راستی در‌پی تکامل اخلاقی ایرانیان است و سودای رشد و نمو معنوی همشهریان و هموطنانش بر مدار اخلاق را دارد. شیوایی کلام شیخ اجل به شیوه معجزه‌واری به رشته تحریر درآمده است. محتوای آشکار و نهان گلستان و بوستان با گذر زمان دچار کهنگی و سرگشتگی نمی‌شوند؛ چراکه آفت‌های روح و جان آدمی ‌از زمان ازل تاکنون بر مدار پلشتی‌هایی چون حرص، آز، شهوت، ظلم، تجاوز، خودبینی، غرور، شکم‌بارگی و غفلت از پروردگار استوار شده و در برهه‌های مختلف زمانی، فقط شکل ظاهری آنان تغییر یافته است. با درک این مسئله است که شیخ اجل همه همت خود را به کار می‌گیرد تا نسل‌های ایرانیان را به پرهیز از راه‌های ناصواب دعوت کند و آنها را به گسترش عدل و نیکی رهنمون سازد. 
در کمال ناباوری، مؤلفه‌هایی چون هجمه ناجوانمردانه مدرنیته و چالش‌هایی که بر جامعه سایه افکنده، سبب شده است از آثار جاودانه اربابان درایت غفلت کنیم و در بهترین حالت، شاهد به انزوا رفتن حماسه گرانمایه آنها در کتابخانه‌های گرد و غبار گرفته و مهجور باشیم. اینک انگشت اتهام بی‌مبالاتی در عرصه فرهنگ به سوی همه ماست؛ مردم، رسانه‌ها و مسئولان. همه ما آنچنان که شایسته است به یادآوری و بازخوانی آثار به جا مانده از فرهیختگان این مرز و بوم همت نگماشته ایم و امروزه، پندها و نصایح ارزشمند سرآمدان فرهنگ فارسی فقط در مجامع خرد فرهنگی بازخوانی می‌شوند و بس. 

 

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی