[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۸۲۹
  • دوره جدید

 از فرهنگ فقط یک پوسته باقی مانده است، روزنامه شیراز نوین

در میزگرد آسیب‌شناسی اقتصاد مطبوعات فارس به میزبانی خبرگزاری ایرنا مطرح شد
 از فرهنگ فقط یک پوسته باقی مانده است

شیراز، شهر بی‌دیده‌بان

 

شیرازنوین- سعیدرضا امیرآبادی

amirabadi_shznvn@yahoo.com

صداقت، رمز ماندگاری میان مردم است. بیایید بازی با الفاظ نافذ و شعارهای پرطمطراق را کنار بگذاریم و در مقام یک روزنامه‌نگار، اعتراف کنیم در برهه معاصر مطبوعات جای چندانی در زندگی مردم ایران ندارند. شاید هنوز نشریات جسور پایتخت همه مخاطبانشان را از دست نداده باشند؛ با این حال باید صادقانه اعتراف کنیم قشر عمده‌ای از مردم شیراز حتی با نام برخی از رسانه‌های مکتوب که بیش از یک دهه از انتشار آنان می‌گذرد، قرابت چندانی نیافته‌اند. برای کالبدشکافی این بحران دلایل زیادی وجود دارد. به طور حتم اولین و مهم‌ترین دلیل ماجرا این است که درددل‌های جامعه با حروف سربی روزنامه سنخیتی ندارند و بسیاری از چالش‌های پیش‌روی مردم به صورت آشکار در جراید انعکاس داده نمی‌شود. در حقیقت، بسیاری از ما اهالی روزنامه‌نگار به جای آن‌که رنج‌های مدنی را به گوش مدیران برسانیم، به شیپور تبلیغاتی آنها بدل شدیم و ستون‌های گران‌بهای جراید را به آنها تقدیم کرده‌ایم تا بدین وسیله، شاید به عواید مالی ناچیزی در قالب آگهی‌ها برای زنده ماندن دست یابیم. همیشه باید با مردم صادق بود. برخلاف سم‌پاشی‌های جریان‌های معاند، در کشور ایران هر انتقادی منجر به مجازات نخواهد شد و بسیاری از روزنامه‌نگاران توانسته‌اند با انتقادات منصفانه، به جامعه ادای دین کرده و خطوط قرمز غیرواقعی را درهم نوردند. اما بسیاری از اهالی مطبوعات راه‌های ساده‌تری در پیش گرفته‌اند که نیازی به شجاعت و جسارت ندارد و با صرف‌نظر از نابسامانی‌هایی که در محیط پیرامون وجود دارد، در جبهه انتشار اخبار هر روز قوی‌تر از گذشته عمل می‌کنند. البته نباید از یاد برد که بسیاری از مدیران، انتقادات برحق اهالی قلم را برنمی‌تابند و با توسل به حربه آگهی‌ها و اشتراک‌ها، حکم به ماندن یا نماندن جراید می‌دهند. آشکار است که مدیران جراید مستقل در شهرستان‌ها هیچ نشانی از تمول قارون ندارند و چنانچه کورسوی ارتزاق آنان بسته شود، در مدت کوتاهی به تاریخ سپرده خواهند شد. در این میان، نمی‌توان برای درآمدزایی به سراغ بخش خصوصی رفت. بسیاری از فعالان بخش خصوصی به دلیل مشکلات اقتصادی، کرکره‌های فعالیت و تولید را پایین کشیدند و رمق چندانی برای حمایت از روزنامه‌ها ندارند. اگر به آمار تعدیل نیرو و تعطیلی خطوط تولید در مجتمع‌های کلان صنعتی نگاه کنیم، درمی‌یابیم در برهه معاصر دیگر نمی‌توان با تکنیک واژگان، آنها را به حمایت‌های مالی ترغیب کرد. دولت هم بسان گذشته توان حمایت مستقیم از جراید مکتوب را نخواهد داشت و شاید آخرین راه روزنامه‌ها برای ادامه حیات، بازگشت به سوی مردم و انعکاس رنج‌های آنان باشد. به یقین می‌توان ادعا کرد چنانچه مردم مشکلات روزمره خود را در قالب جراید مکتوب مشاهده کنند دیگر از آنها رویگردان نخواهند شد و با وجود تمام مشکلات اقتصادی و کوچک‌تر شدن سفره‌ها، مطبوعات در سبد فرهنگی خانوار جای می‌گیرند. همیشه آخرین راه برای ادامه حیات، بازگشت به مردم است. رسانه‌های دیجیتال در فضای مجازی هم از سرنوشت جراید مکتوب به دور نیستند. اگر کلام آنها با خواسته‌های آحاد جامعه در تضاد باشد، دیگر خریدن چند هزار عضو، اعتباری برایشان به ارمغان نیاورده و در مدت کوتاهی، شمارشگر بازدید آنها تک‌رقمی خواهد شد. با وجود همه این کاستی‌ها، از یاد نبریم مدیران همواره توجه ویژه‌ای به جراید داشته‌اند و چنانچه یکی از روزنامه‌ها از پیله محافظه‌کاری و مصلحت‌اندیشی رادیکالی خارج شده و به انتقاد منصفانه بپردازد، سردمداران دستگاه‌ها به تکاپو افتاده و در نهایت، جامعه از برکات همه‌جانبه آن برخوردار خواهد شد؛ چراکه جامعه مدیران برخلاف قشر قابل ملاحظه‌ای از مردم، همواره جراید مکتوب و فضای مجازی را با دقت زیرنظر دارند و آنان را همانند دیده‌بانانی تیزبین و تأثیرگزار بر عملکرد خود می‌نگرند. در این میان، نشریاتی که استقلال پیشه می‌کنند از ارزش بیشتری برخوردارند؛ چراکه وابستگی به یک جرگه سبب می‌شود از نقص‌های احتمالی آنان چشم‌پوشی کرده و فقط نقاط قوت انعکاس داده شوند. به همین دلیل مدیران ارشد استان نباید جراید مستقل را به حال خود رها کرده و از تحلیل‌های دلسوزانه آنها به منظور تکامل و پیشرفت استفاده کنند. در موقعیت فعلی، جراید مستقل شیراز به دلیل وابسته نبودن به فرد یا گروهی خاص، دارای بیشترین حجم مشکلات مالی هستند. با وجود وضعیت اقتصادی ناگواری که بر جراید فارس حاکم شده، فرصت چندانی تا خاموش شدن چراغ‌ بخش‌های تحریره و فنی بسیاری از روزنامه‌های شیراز نمانده است. باید امیدوار بود معجزه‌ای رخ دهد و از بیکاری روزنامه‌نگاران مستقل جلوگیری کند؛ مردمانی که سودای مدینه فاضله در سر می‌پرورانند و برای بهبود امور، انتقاد منصفانه پیشه می‌کنند. برای بیکاری روزنامه‌نگاران مستقل، همه اقشار جامعه و طیف مدیران مقصر خواهند بود؛ چراکه اهالی قلم بسان دیده‌بان‌های تیزبین شهر هستند و در حد بضاعت، از حقوق و حرمت انسانی شهروندان دفاع می‌کنند؛ اگر تا اندازه‌ای از پوشش اخبار رها شوند و به وادی تحلیل‌های منصفانه گام بگذارند.

تیترهای مشترک مطبوعات شیراز مبنی‌بر خطر تعطیلی هفت روزنامه در پایتخت فرهنگی ایران، خبرگزاری ایرنا را بر آن داشت تا با دعوت از مدیران رسانه‌ها و مسئولان ارشاد فارس، به کالبدشکافی بحران پرداخته و این مسئله را از ابعاد گوناگون آسیب‌شناسی کند. اگرچه رسانه‌های دولتی به اندازه جراید مکتوب بخش خصوصی در مسیر بحران‌های مالی قرار نگرفته‌اند، به وجود آمدن چنین دغدغه‌های فرهنگی از سوی رسانه‌های دیجیتال شایسته تقدیر خواهد بود. ظهر روز یکشنبه 16اردیبهشت ماه تنی چند از مدیران مسئول، سردبیران، خبرنگاران و مسئولان فرهنگی به واکاوی دلایل مهجور ماندن اقتصاد رسانه‌های مکتوب و تأثیر فضای مجازی بر مطبوعات پرداختند.
در روزنامه‌نگاری، آزادیگی پیشه کنید
در ابتدای این نشست سیروس رومی گفت: یک روزنامه‌نگار واقعی نباید نیازمند هیچ‌کس باشد. این پیشکسوت عرصه مطبوعات با اشاره به وضعیت اقتصاد رسانه‌ها در شیراز افزود: چنانچه یک روزنامه در ابتدای تأسیس دارای برنامه‌ریزی در زمینه اقتصادی باشد و همه جنبه‌ها را در نظر بگیرد، در وضعیت دشوار اقتصادی با مشکلات کمتری روبرو خواهد بود. وی با اشاره به بحران مالی روزنامه شیراز گفت: پرسش من از اهالی مطبوعات فارس این است که آیا روزی فکر نمی‌کردید به این مشکلات دچار شوید و برنامه‌های شما برای افزایش درآمدها چه بود؟ وی افزود: همه روزنامه‌های فارس که امروز از مشکلات اقتصادی گلایه می‌کنند از بخش خصوصی هستند و به طبع، نباید نیازی به دولت داشته باشند و چنانچه از دولت تغذیه می‌کنید به نوعی وام‌دار و وابسته دولت خواهید بود. این فعال فرهنگی در ادامه گفت: روزنامه‌های دوره قاجار به مراتب از روزنامه‌های ما یک سر و گردن بالاتر بودند؛ چراکه ما امروزه با روزنامه‌نگاران شجاعی روبرو نیستیم و این در حالی است که در شغل روزنامه‌نگاری باید آزادگی پیشه کرد. سیروس رومی در ادامه با ارائه راهکاری به منظور بهبود وظیفه اقتصادی رسانه‌های مکتوب گفت: همان‌طور که در جامعه شاهد هستیم، بسیاری از مؤسسات مالی با یکدیگر ادغام شده‌اند و در عرصه روزنامه هم من پیشنهاد ادغام چند روزنامه را با یکدیگر مطرح می‌کنم؛ چراکه استان فارس نیازی به این تعداد روزنامه نخواهد داشت. وی با اشاره به روزنامه‌هایی که چهار دهه از فعالیتشان می‌گذرد گفت: فعالیت چهل‌ساله نمی‌تواند افتخار بزرگی برای برخی از جراید باشد، زیرا روزنامه‌های خاکستری هیچ‌گاه تعطیل نمی‌شوند.
مطبوعات دچار خودسانسوری شده‌اند 
در ادامه این نشست، صاحب‌امتیاز و مدیرمسئول روزنامه عصر مردم گفت: جامعه ما در شرایط خاصی است و شرایط سیاسی به گونه‌ای پیش رفته است که مطبوعات دچار خودسانسوری شده‌اند. محمد عسلی افزود: امروزه فقط مشکل اقتصاد روزنامه‌ها مطرح نیست؛ بلکه مشکل اقتصاد به بحرانی فراگیر و همگانی تبدیل شده است. بخش خصوصی و ادارات نمی‌توانند از ما حمایت کنند و اداره ارشاد هم از ابتدا تاکنون در حال آزمون و خطا بوده و در برهه‌های مختلف، سیاست یکپارچه‌ای اتخاذ نکرده است. وی با اشاره به گرانی کاغذ گفت: اگر قیمت روزنامه به نسبت بهای کاغذ دچار افزایش قیمت شود، آیا کسی روزنامه خواهد خرید؟ در شرایط کنونی هر شماره روزنامه نزدیک به پنج هزار تومان هزینه دارد و این مسئله جراید فارس را با مشکلات بی‌شماری روبرو ساخته است. صاحب‌امتیاز و مدیرمسئول روزنامه عصر مردم در ادامه افزود: در چهار سال گذشته بودجه مصوب فرهنگی مجلس در یک فرایند آزمون و خطا حیف و میل شد و طرح‌هایی نظیر ای - اشتراک هم نتوانستند آن‌چنان که انتظار می‌رفت یاری‌گر روزنامه‌ها باشند. محمد عسلی افزود: متأسفانه در زمان تقسیم بودجه گرفتار افراط و تفریط هستیم و روزنامه‌های دولتی در زمانی که دولت متمول بود، نود درصد بودجه‌ها را به خود اختصاص می‌دادند. ما امیدی به کاهش قیمت کاغذ و مرکب و هزینه‌های چاپ نداریم و گمان نمی‌رود با اختصاص ارز 4200تومانی شاهد رکود هزینه‌ها باشیم. مدیرمسئول روزنامه عصر مردم در ادامه گفت: به این جمع‌بندی رسیده‌ایم که هر اداره‌ای که بخواهد خبرش چاپ شود، باید هزینه‌های آن را بپردازد. از طرفی دولت هم برای مایحتاج ضروری مردم سوبسید می‌دهد و این پرسش اهالی مطبوعات است که چرا برای ارتقای فرهنگ جامعه، شاهد حمایتی نیستیم. عسلی با اشاره به جذابیت جراید برای مردم گفت: شاید اگر به پنجاه سال پیش بازگردیم و بخواهیم به سلیقه مردم روزنامه چاپ کنیم، جراید ما پرفروش شوند؛ اما در نظر بگیریم که مدیران فعلی مطبوعات افرادی ارزشی و دین‌دار هستند و تحت هیچ عنوان حاضر نیستند به وسیله انتشار هرزنامه‌ها، به حیات اقتصادی خود ادامه دهند. وی در پایان افزود: در شرایط کنونی از فرهنگ فقط یک پوسته باقی مانده است.
عرصه بر مطبوعات تنگ شده است
صاحب‌امتیاز و مدیرمسئول روزنامه طلوع در این نشست هم‌اندیشی گفت: هیچ مدیر اقتصادی و برنامه‌ریزی تصور نمی‌کرد روزی مطبوعات با این شرایط مواجه شوند. محمدمهدی جعفرزاده با اشاره به قیمت کاغذ گفت: از سال 74 تا به حال هیچ‌گاه بی‌گدار به آب نزدیم؛ اما در نظر داشته باشیم حتی قدرت علم هم توان پیش‌بینی چنین روزهایی را نداشته است. از سال 74 قیمت کاغذ از 5/4تومان به 4400تومان رسیده است و این در حالی بود که در دی ماه سال گذشته کاغذ به یکباره از کیلویی 2200تومان، دو برابر شده است. وی افزود: تجار کاغذ بر این باورند که قیمت‌ها تا شش هزار تومان هم افزایش خواهد یافت و هزینه‌هایی نظیر بیمه و چاپ هم عرصه را تنگ تر از گذشته می کنند.
حمایت از روزنامه‌ها وظیفه مسئولان است 
در ادامه این هم اندیشی، قائم‌مقام صاحب‌امتیاز و سردبیر روزنامه تماشا گفت: دلیل اصلی مشکلات مطبوعات، فضای مجازی نیست. مهدی آماده افزود: در بسیاری از کشور‌های توسعه یافته منبع درآمد روزنامه‌ها از تک‌فروشی است و تیراژ آنها میلیونی است. وی با اشاره به غیبت روزنامه‌ها در سبد فرهنگی خانوار گفت: متأسفانه ما نتوانسته‌ایم روزنامه را به عنوان کالایی تأثیرگذار در سبد فرهنگی خانواده‌ها قرار دهیم. این در حالی است که جراید به ارگان‌های دولتی سرویس می‌دهند و بسیاری از ادارات حاضر نیستند از روزنامه‌ها کوچک‌ترین حمایتی کنند. وی افزود: توقع حمایت از ارگان‌های دولتی به معنای باج‌خواهی نیست؛ بلکه گروهی از آنها حاضر نیستند حداقل برای مشاهده اخبار خود برای خریداری اشتراک اقدام کنند. آماده با اشاره به طرح‌های درآمدزایی صداوسیما گفت: رسانه ملی ردیف بودجه یک درصدی دارد، اما روزنامه‌ها تا حدود زیادی از حمایت بخش دولتی محروم مانده‌اند. وی با اشاره به خلأ تولید محتوا در روزنامه‌های شیراز خاطرنشان کرد: روزنامه‌های شیراز به دلیل آن‌که توانایی مالی به‌کارگیری نیرو‌های قوی ندارند در تولید محتوا ضعیف هستند و در صورت بهبود شرایط، می‌توانیم در تولید محتوا با قدرت وارد شویم. قائم‌مقام صاحب‌امتیاز و سردبیر روزنامه تماشا در پایان گفت: حمایت از روزنامه‌ها وظیفه مسئولان است و این دیدگاه که روزنامه هزینه اضافی است، باید از میان برود.
تعطیلی رکن چهارم دموکراسی
ابراهیم عباسی در این هم‌اندیشی گفت: مهم‌ترین ابزار جنگ نرم برای دفاع و حمله، رسانه است و ما در این عرصه سلاحمان را از دست داده‌ایم. وی افزود: متأسفانه کشور در شرایط فعلی تریبون‌های اصلی‌اش را از دست داده است و این در حالی است که صداوسیما به عنوان رسانه ملی در دهه هفتاد قافیه را باخت و امروزه حتی رقیبی برای شبکه‌های ماهواره‌ای هم به حساب نمی‌آید. عباسی با اشاره به وضعیت مطبوعات فارس گفت: وقتی تشکیلات عریض و طویل صداوسیما در جریان جنگ نرم آسیب می‌بیند، دیگر چه توقعی از مطبوعات می‌توان داشت. این مدیر رسانه‌ای افزود: مطبوعات رکن چهارم دموکراسی هستند و اگر آنها تعطیل شوند ضربه‌ای مهلک بر دموکراسی وارد خواهد شد که در نهایت، تبعات آن برای نظام سیاسی خواهد بود. وی خاطرنشان ساخت: مطبوعات باید برنامه‌های آفیش مدیران را تعطیل کنند و این وظیفه روزنامه‌نگاران است که بر فعالیت‌های مدیران نظارت کنند و مشکلات را به آنها گوشزد نمایند. این فعال رسانه‌ای گفت: بسیاری از نمایندگان و مدیران به رسانه‌ها فقط در موقع انتخابات توجه می‌کنند و پس از آن نیم‌نگاهی هم به آنها ندارند. وی در پایان گفت: دیری نمی‌پاید که مطبوعات فارس تعطیل شوند و یکی از ارکان اصلی آزادی بیان به فراموشی سپرده شود.
دغدغه همه ما فرهنگ است 
رئیس گروه امور رسانه فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس در این جلسه میزگرد آسیب‌شناسی گفت: دغدغه اصلی همه ما فرهنگ است. مهرداد جمشیدنژاد با اشاره به وضعیت نابسامان مطبوعات فارس گفت: در کنار مطبوعات، خبرگزاری‌ها هم دچار مشکلاتی هستند و باید زمینه‌ای مهیا شود تا از غیبت آنها در فضای فرهنگی فارس جلوگیری شود و به شیوه‌های مخلتف آنها را تقویت کنیم. وی افزود: با استاندار فارس، مدیران مسئول، سردبیران خانه مطبوعات فارس جلسات زیادی داشتیم و مسئولان در این زمینه قول‌های مساعدی برای همکاری داده‌اند. رئیس گروه امور رسانه فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس در ادامه گفت: در نظر داشته باشیم مجموعه ارشاد فقط متولی فرهنگ جامعه نیست، بلکه مصرانه از دستگاه‌هایی نظیر آموزش و پرورش خواستاریم در این زمینه پای کار بیایند و حمایت کنند. جمشیدنژاد تصریح کرد: همه ما باید مردم و مسئولان را به سمت خواندن روزنامه سوق دهیم و مجموعه ارشاد همواره با تمام توان به مجموعه رسانه‌ها کمک کرده است و مشکلات مطبوعات را به مدیران کل انعکاس داده‌ایم. وی افزود: چنانچه روزنامه‌ها در تولید محتوا با قدرت عمل کنند، جامعه نیز از آنها حمایت خواهد کرد و بحران‌های اقتصادی مسیر زوال خواهند پیمود.
مردم از دغدغه فرهنگی رها نشده اند 
در ادامه این نشست هم‌اندیشی، نیکنام خشنودی درباره وضعیت اقتصادی رسانه‌ها گفت: متأسفانه جامعه ما از روزنامه‌های کاغذی رویگردان شده‌ است. این روزنامه‌نگار باسابقه فارس افزود: در گذشته روزنامه‌هایی داشتیم که ساعت 8صبح در کیوسک‌های مطبوعاتی به فروش کامل می‌رسیدند، اما در شرایط حاضر مردم به روزنامه‌ها انتقاد دارند و به همین دلیل است که انتقادات خود را در فضای مجازی مطرح می‌کنند. 
وی افزود: اگر روزنامه‌ها در قالب چهار صفحه سیاه و سفید منتشر شوند که محتوای آنان خواندنی و درددل مردم باشد، مسلم بدانیم مردم نیز از آنها حمایت خواهند کرد. این فعال رسانه‌ای در ادامه گفت: با رصد جامعه با نشانه‌هایی روبرو می‌شویم که مردم ما هنوز از دغدغه‌های فرهنگی رها نشده‌اند و برخی مسئولان هم در این زمینه بی‌تفاوت نیستند. باید از جامعه مدیران بخواهیم در حل اینگونه چالش‌ها مساعدت کنند.

 

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی