[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۵۲۲
  • دوره جدید

قارچ ناخن؛ علت ایجاد، علائم، درمان پزشکی و خانگی آن، روزنامه شیراز نوین

بیشتر افراد تصور می‌کنند هرگونه تغییر در انگشتان پا و دست نشانه‌ ابتلا به قارچ ناخن است. قارچ ناخن در اصطلاح علمی با عنوان «اونیکومایکوزیس» یا «تینه‌آ» شناخته می‌شود. عفونت قارچی ناخن می‌تواند به‌دلیل رعایت نکردن بهداشت ایجاد شود یا از شخص دیگری به فرد سرایت کند. براساس آمار، بیش از ۱۰درصد از افراد بزرگسال در کشورهای غربی به قارچ ناخن مبتلا هستند. این میزان در افراد بالای ۶۰سال به ۲۰درصد می‌رسد. قارچ ناخن در انگشتان پا بسیار شایع‌تر از انگشتان دست است. فراموش نکنید بروز هرگونه مشکل یا تغییر غیرعادی در ظاهر ناخن‌ها دلیل وجود قارچ نیست. دلایل متعددی برای بروز مشکل و تغییر ظاهر ناخن‌ها وجود دارد. همراه ما باشید، در این مطلب هر آنچه درباره‌ قارچ ناخن باید بدانید، برایتان نوشته‌ایم. 
علت قارچ ناخن چیست؟
در افراد سالم و عادی، عفونت قارچی ناخن بیشتر به‌خاطر تعریق و رطوبت ایجاد می‌شود. یکی از مکان‌های اصلی انتقال و ایجاد قارچ، دوش‌های همگانی در استخرها یا باشگاه‌های ورزشی هستند. مراجعه به سالن‌های زیبایی برای رسیدگی به ناخن‌ها نیز عامل دیگری برای ابتلا به قارچ ناخن است. اگر در این مراکز از وسایل بهداشتی استفاده نشود، امکان انتقال و ایجاد قارچ وجود خواهد داشت. زندگی کردن با شخصی که این مشکل را دارد نیز می‌تواند باعث انتقال قارچ شود.
بنابر مشاهدات، ورزشکاران بیشتر از افراد دیگر در معرض ابتلا به قارچ ناخن هستند؛ چراکه کفش‌های تنگی می‌پوشند و جورابشان به پاهایشان می‌چسبد و ناخن‌هایشان نیز در حین تمرین متحمل ضربات زیادی می‌شوند. به همین خاطر وجود قارچ ناخن در این افراد شایع است. ضمن اینکه ضربات مزمن نیز می‌توانند عاملی برای ضعیف شدن ناخن‌ها باشند و آنها را در معرض خطر عفونت قارچی قرار بدهند.
سن بالا و ابتلا به برخی از بیماری‌ها نیز احتمال ابتلا به قارچ ناخن را افزایش می‌دهد. منظور از بیماری‌ها، مشکلاتی هستند که سیستم ایمنی بدن را تحت تأثیر قرار می‌دهند و درنتیجه احتمال عفونت قارچی را افزایش می‌دهند. برای نمونه می‌توان به ایدز، انواع دیابت‌ (دیابت نوع ۱، دیابت نوع ۲ و…)، سرطان، پسوریازیس و… اشاره کرد. مصرف داروهای سرکوب‌کننده‌ سیستم ایمنی مانند استروئیدها نیز می‌تواند تأثیر مشابهی داشته باشد و باعث عفونت قارچی شود.
آیا قارچ ناخن مسری است؟
با وجود اینکه معمولاً قارچ ناخن از مکان‌های خاصی به فرد منتقل می‌شود، چندان مسری نیست. قارچ ناخن آن‌قدر رایج است که ابتلا به آن در بیش از یک فرد در خانواده امری تصادفی و عجیب به نظر نمی‌رسد و فقط درصورتی از فردی به فرد دیگر سرایت پیدا می‌کند که تماس فیزیکی مرتب و نزدیکی ایجاد شده باشد.
علائم قارچ ناخن
در بیشتر اوقات، قارچ ناخن پیش از آنکه درد و ناراحتی به همراه داشته باشد، از نظر ظاهری ناراحت‌کننده است. البته در برخی از افراد درد و ناراحتی نیز وجود دارد. این درد و ناراحتی با پوشیدن کفش، انجام فعالیت و گرفتن ناخن‌ها به‌شکل اشتباه تشدید می‌شود. برخی از انواع قارچ‌‌ها ناخن را تحت تأثیر قرار می‌دهند. یکی از شایع‌ترین قارچ‌ها، «تریکوفیتون روبروم» نام دارد. این نوع از قارچ، گرایش زیادی به عفونی کردن پوست دارد و با عنوان «درماتوفیت» شناخته می‌شود و به روش‌های زیر تکثیر می‌یابد:
۱. قارچ از نوک ناخن شروع می‌شود و تمام آن را فرا می‌گیرد
به این حالت اونیکومیکوز انتهایی زیر ناخن می‌گویند. این نوع از قارچ شایع‌ترین نوع عفونت است و در ۹۰درصد از موارد، افراد درگیر با این مشکل مبتلا به این نوع از قارچ هستند.
اونیکومیکوز بیشتر در انگشتان پا دیده می‌شود و انگشت بزرگ پا معمولاً اولین انگشتی است که قارچ در آن مشاهده می‌شود. عوامل خطر این نوع از قارچ ناخن عبارت است از سالخوردگی، شنا کردن، ابتلا به سندرم پای ورزشکار، پسوریازیس، انواع دیابت‌، وجود قارچ در اعضای خانواده یا داشتن سیستم ایمنی سرکوب‌شده. این قارچ معمولاً با تغییر رنگ در گوشه‌ ناخن بزرگ پا شروع می‌شود و به‌آرامی به سمت ریشه‌ ناخن می‌رود. درنهایت نیز ناخن‌های پا شکننده و ورقه‌ورقه می‌شوند. گاهی‌اوقات نیز ممکن است که شاهد نشانه‌هایی از سندرم پای ورزشکار در ناحیه‌ بین انگشتان یا پوسته شدن کف پا باشید. 
۲. قارچ از پایه‌ ناخن شروع می‌شود و تمام آن را فرامی‌گیرد
به این نوع از قارچ ناخن، اونیکومیکوزِ ابتداییِ زیر ناخن گفته می‌شود. از میان انواع قارچ‌ها، این نوع کم‌ترین شیوع را دارد و فقط در ۳درصد از موارد دیده می‌شود. این نوع از قارچ مشابه با مورد قبلی است، ولی تفاوت آن با قارچ مذبور در این است که از پایه‌ ناخن شروع می‌شود و به‌آرامی به سمت نوک ناخن کشیده می‌شود. این قارچ ناخن همیشه در کسانی دیده می‌شود که سیستم‌ایمنی بدنشان ضعیف است. برخلاف مورد قبل، در این مورد قارچ به‌ندرت زیر نوک ناخن دیده می‌شود. علت عمده‌ ایجاد این نوع از قارچ نیز «تی.روبروم» و قارچ‌های غیردرماتوفیتی هستند.
۳. عفونت قارچی اونیکومیکوز
عامل این عفونت قارچ کاندیداست و سایر قارچ‌هایی که در بالا عنوان شدند (تریکوفیتون) در ایجاد آن نقشی ندارند. این قارچ بیشتر در ناخن انگشتان دست دیده می‌شود. افراد مبتلا ممکن است دچار پارونیشیا (عفونت ریشه‌ ناخن) نیز بشوند. کاندیدا باعث زردی، قهوه‌ای شدن، سفیدی یا سفت و شکننده شدن ناخن‌ها می‌شود. برخی از افراد مبتلا به این قارچ ناخن، در دهانشان نیز عفونت قارچی مشابهی را تجربه می‌کنند یا مبتلا به پارونیشیای مزمن هستند که با همین نوع از قارچ ایجاد می‌شود.
۴. اونیکومیکوز سفید سطحی
در این وضعیت، پزشک می‌تواند ماده‌‌ پودری سفید رنگی را از روی سطح ناخن بردارد. این مشکل بیشتر در نواحی گرمسیری رخ می‌دهد. نام قارچ در این مورد «تریکوفیتون منتاگروفیتس» است.
تشخیص قارچ ناخن چگونه است؟
معاینه‌ فیزیکی صرف روش مناسبی برای تشخیص قارچ ناخن نیست. شرایط و مشکلات گوناگونی می‌توانند مشابه با قارچ ناخن به نظر برسند. پس کار پزشکان در تشخیص کمی دشوار است. درواقع، مطالعات نشان می‌دهند فقط ۵۰ تا ۶۰درصد از موارد تغییر غیرعادی ناخن‌ها در اثر قارچ ایجاد می‌شوند. بنابراین، همواره برای تشخیص درست به معاینات آزمایشگاهی نیاز است.
نمونه‌ای از ناخن، با ایجاد سوراخ یا برداشتن قسمتی از آن برای بررسی بیشتر به آزمایشگاه فرستاده می‌شود. در آزمایشگاه نمونه‌ بررسی‌ و کشت می‌شود و به وسیله‌ واکنش زنجیره‌ای پلی‌مراز (PCR) مورد آزمایش قرار می‌گیرد. این کار برای تشخیص ژنتیک ارگانیسم‌ها صورت می‌پذیرد. نمونه‌برداری و کشت برای مشخص کردن نتیجه‌ آزمایش، حدود ۶هفته طول می‌کشد. اما PCR فقط یک روز زمان می‌برد. البته هزینه‌ این آزمایش بالاست و از همین رو، کمتر انجام می‌شود.
اگر نتیجه‌ آزمایش بیوپسی منفی باشد و نشانه‌های مشکوکی مانند ناصافی سطح ناخن، تغییر رنگ، سفت شدن و شکنندگی دیده شود، باید آزمایش مجددی برای کسب اطمینان درمورد وجود قارچ یا عدم وجود آن انجام شود.
بسیاری از داروهای درمان قارچ ناخن، دارای عوارض جانبی هستند. بنابراین در انتخاب نوع درمانتان دقت کافی داشته باشید.
درمان قارچ ناخن به چه شکل صورت می‌گیرد
سوهان کشیدن، کوتاه کردن و مراقبت از ناخن‌ها تا حد زیادی به کاهش میزان گسترش قارچ ناخن کمک می‌کنند و از این رو به‌شدت توصیه می‌شوند. ضمن اینکه با این مراقبت‌ها، درد ناشی از فشار بر ناخن‌های ضخیم‌شده نیز کاسته خواهد شد. پمادها و داروهای موضعی معمولاً تأثیر کمتری نسبت به داروهای خوراکی داشته‌اند. علت این است که ناخن سفت‌تر از آن است که بتواند داروهای موضعی را جذب کند و تحت تأثیر قرار بگیرد. ضمن اینکه پیگیری این روش درمانی تا حدودی سخت است، زیرا معمولاً برای دریافت نتایج مثبت باید چنین درمانی را به مدت بیش از ۱سال و به‌طور مرتب انجام داد. البته یکی از مزایای استفاده از درمان‌های موضعی، عدم وجود عوارض جانبی و تداخل مصرف با داروهای دیگر است.
برای پیشگیری از قارچ ناخن چه کنیم؟
قارچ‌ها همه جا هستند، پس نمی‌توان دقیقاً مشخص کرد از کجا به آنها دچار می‌شویم. البته با علم به این موضوع که قارچ بیشتر در نواحی خیس و عرق‌کرده‌ای مانند بین انگشتان پا ایجاد می‌شود، می‌توان از مکان‌ها و شرایطی که برای رشد قارچ مناسب هستند دوری کرد؛ مثلاً دوش‌ها، استخر و کمدهای دردار باشگاه‌ می‌توانند منابع تولید و ایجاد قارچ باشند. البته هیچ شاهدی بر این ادعا وجود ندارد و از نظر علمی ثابت نشده است. لاک و ناخن‌های آکریلیکی نیز مانع از تنفس ناخن می‌شوند و احتمال بروز عفونت‌های قارچی را مهیا می‌سازند.
قارچ همه جا وجود دارد: هوا، خاک، گرد و غبار و… . اقدامات بهداشتی مانند استفاده از جوراب‌هایی که ناحیه‌ انگشتانشان تفکیک شده است یا پوشیدن دم‌پایی لاانگشتی می‌توانند کمی به پیشگیری از قارچ کمک کنند. رعایت بهداشت در مکان‌های ورزشی عمومی و پرهیز از تماس با سطوح آلوده، استفاده نکردن از کفش‌های تنگ و دوری از شرایطی که مانع تنفس پا می‌شوند نیز می‌تواند مفید باشد. شستن روزانه‌ پا و خشک کردن بین انگشتان نیز در پیشگیری از ابتلا به قارچ مؤثر است. یادتان باشد قارچ‌هایی که توسط پوشش بدن حیوانات خانگی مانند سگ و گربه حمل می‌شوند، اغلب موجب ابتلا به قارچ ناخن نمی‌شوند. پوشیدن جوراب سفید نیز تأثیری در عدم ابتلا به قارچ ناخن ندارد.
برای جلوگیری از عود مجدد قارچ ناخن چه کنیم؟
«تینا پدیس» که به قارچ پای ورزشکار مشهور است، امکان بازگشت زیادی دارد. بنابراین رسیدگی به این موقعیت از اهمیت زیادی برخوردار است. برای مبارزه با قارچ می‌توان از داروهای بدون نسخه‌ای مانند کلوتریمازول (لوتریمین) یا تربینافین‌ (لامیزیل) استفاده کرد. این داروها، کرم‌هایی هستند که مستقیم روی پوست زده می‌شوند. نظافت پا و کفش‌ها و استفاده از U.V (اشعه‌ فرابنفش) برای ضدعفونی کردن کفش‌ها نیز می‌توانند برای جلوگیری از عود مجدد قارچ مفید باشند.
قارچ ناخن فقط در ۵۰ تا ۶۰درصد از موارد ظاهر پا را تحت تأثیر قرار می‌دهد و تشخیص قارچ از سایر عواملی که باعث تغییر رنگ و شکل ناخن می‌شوند، حتی برای پزشکان نیز دشوار است. درمان قارچ ناخن معمولاً از سوی فرد پیگیری نمی‌شود. اما به دلایل زیر برخی از افراد مراحل درمانی را دنبال می‌کنند:
• ابتلا به انواع دیابت
• سابقه‌ عفونت پا (سلولیت یا عفونت بافتی)
• وجود درد و ناراحتی در ناخن
• ناراحتی از ظاهر ناجور ناخن‌ها
شکست در درمان قارچ و عود آن نیز بسیار شایع است. پس بهترین کار پیشگیری و مراقبت از ناخن‌هاست. اقدامات زیر در این راه مفید هستند:
• کوتاه نگه داشتن ناخن‌ها و بازی نکردن با گوشه‌های ناخن درهنگام پوسته شدن و بریدگی.
• تمیز نگه داشتن پاها و خشک کردن آنها
• استفاده از جوراب خشک و پرهیز از پوشیدن جوراب‌های تنگ
• تعویض کفش‌های ورزشی
• پرهیز از نگه داشتن طولانی‌مدت دست‌ها در آب و عدم استفاده از شوینده‌های قوی
• درمان قارچ پای ورزشکار در صورت وقوع.

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی