[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۱۴۲۷
  • دوره جدید

نقد رمان بلند «برادر انگلستان»، روزنامه شیراز نوین

با حضور علیرضا قزوه و منتقدان ادبی درحوزه هنری فارس انجام شد:
نقد رمان بلند «برادر انگلستان»

 

شیرازنوین- سید محی الدین حسینی ارسنجانی

Arsanjani.moiin@gmail.com

علیرضا قزوه شاعر ملی و رئیس مرکز آفرینش‌های ادبی حوزه هنری کشور که به منظور حضور در جلسه نقد تازه‌ترین اثر خود، یعنی رمان «برادر انگلستان» حضور یافته بود، از همت والای مدیر و پرسنل حوزه هنری فارس در برپایی جلسه تخصصی نقد فنی کتاب خود تقدیر و تشکر کرد. وی که از شاعران و پژوهشگران برجسته ادبی و صاحب ده‌ها اثر منتشرشده در زمینه‌های شعر و نقد و داستان‌نویسی است، اقدامات حوزه هنری فارس در حمایت از مؤلفان و محققان را ستود و بر تداوم این اقدامات تأکید کرد. وی افزود: این کتاب داستانی «برادر انگلستان» که بنابه نظر بزرگان ادبی و نویسندگی معاصر ایران یکی از بهترین داستان‌های خواندنی و در زمره آثار ناب داستان‌نویسی متعهد است، در سال ۹۶ با تیراژ ۲۵۰۰نسخه در چاپ اول توسط انتشارات سوره مهر در تهران، در قطع رقعی و با جلد نرم در ۳۷۶صفحه به بهای هر نسخه ۱۸۰۰۰۰ریال منتشر شده و مورداستقبال فراوان خوانندگان حرفه‌ای و منتقدان ادبی قرار گرفته است و من خرسندم که این جلسه، سومین جلسه نقد جدی بر کتاب تازه انتشار من است. قزوه گفت: بسیاری از وقایع مندرج در این کتاب در زندگی شخصی من اتفاق افتاده و من خود، این موارد را تجربه کرده‌ام و در سفرهایی که به نقاط مختلف داشته‌ام، به نوعی با برخی مسائل مهمی که برای شخصیت‌های داستان اتفاق افتاده مأنوس و همراه بوده‌ام. این کتاب در روز چهارشنبه، ۱۶اسفند در کانون ادبیات ایران مورد نقد و بررسی تخصصی قرار گرفت و شخصیت‌های ادبی همچون منیژه آرمین، محمدرضا گودرزی و مصطفی جمشیدی در کانون ادبیات ایران در این جلسه حضور داشتند. 
قزوه گفت: کتاب «برادر انگلستان» نخستین تجربه رمان‌نویسی بنده به عنوان یک شاعر حوزه ادبیات متعهد و انقلاب اسلامی است که برای اولین‌بار در سی‌امین نمایشگاه بین‌المللی كتاب تهران به همت انتشارات «سوره مهر» عرضه شد. وی بیان کرد: این اثر كه در قالب رمان نوشته شده، در حوزه رمان انقلاب می‌گنجد. در این كتاب، داستان در بستری تاریخی از كودتای ۲۸مرداد سال ۳۲ تا پس از انقلاب روایت می‌شود و موضوعات امروز را نیز در بر می‌گیرد. علاوه بر این، رمان سیر تاریخی انقلاب را نشان می‌دهد. 
کرم‌اللهی رئیس حوزه هنری فارس نیز به خبرنگار شیرازنوین اظهار داشت: «... قزوه که در ردیف بهترین شاعران ملی و معاصر ماست، در سال ۱۳۴۲ در گرمسار متولد شده و از وی تاکنون حدود سی اثر در حوزه‌های شعر، تحقیق، پژوهش و سفرنامه منتشر شده و برخی آثار وی چندین بار چاپ شده و بعضاً مورد استقبال مقام معظم رهبری و دیگر دوستداران نظام انقلاب اسلامی قرار گرفته است. وی افزود: قزوه از نام‌های شناخته شده شعر انقلاب اسلامی است. نام قزوه امروز در کنار نام شاعرانی چون سلمان هراتی، سیدحسن حسینی، قیصر امین‌پور و... مطرح و خوش می‌درخشد. وی همواره حضوری پررنگ در شعر اجتماعی، آیینی و شعر دفاع مقدس داشته است. علیرضا قزوه مسئولیت‌های فرهنگی زیادی داشته؛ از جمله مدتی وابسته فرهنگی ایران در تاجیکستان، رئیس شورای شعر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، دبیر نخستین جشنواره بین‌المللی شعر فجر و... بوده و هم‌اینک مدیر مرکز آفرینش‌های ادبی حوزه هنری است. کرم‌اللهی یادآور شد: این کتاب ماندگار که در نوع خود در ردیف یکی از بهترین آثار نوشتاری و ادبی قزوه است، به نوعی شاهکاری ادبی است که آمیزش عینیت و ذهنیت است و به خواننده اطلاعات تاریخی فراوانی می‌دهد. بنده از وی و همه کسانی که متعهدانه در این وادی قلم می‌زنند و نسل جوان امروز و فردای ما را با واقعیات تاریخ و فرهنگ کشورمان آشنا می‌کنند تشکر می‌نمایم و امیدوارم این جلسه نقد هم موردقبول نویسنده اثر ارزشمند «برادر انگلستان» و سایر مخاطبان و مدعوین قرار گرفته باشد. در ادامه این نشست که با حضور منتقدان و مخاطبان ادبیات پایداری استان فارس برگزار شد، ساناز مجرد، منتقد ادبی به یکی از شاخصه‌های رمان یادشده اشاره کرد و اظهار داشت: حوادث باید برآیند یکدیگر باشد و هر حادثه‌ای بتواند سیر منطقی خود را در بر گیرد. وی با بیان اینکه حوادث باید دلالت‌مندی داشته باشند افزود: در رمان «برادر انگلستان» این مسئله روی داده است. آنچه در این اثر غالب است، دلالت‌مندی مدرن است که حوادثی در بستر جریان سیال ذهن را روایت می‌کند. مجرد درعین حال ویژگی دیگر نخستین رمان علیرضا قزوه را ورود از جریان مدرن به فضای ذهنی و سورئال عنوان کرد که عینیت و ذهنیت را به هم می‌آمیزد. این منتقد ادبی در ادامه به نام کتاب هم گریزی زد و افزود: این عنوان حامل پارادوکسی زیباست که واژه «برادر» را می‌توان در دایره واژگانی مثبت در فرهنگ ما برشمرد و «انگلستان» در فضای فکری منفی ایرانی‌ها از این کشور قرار دارد. مجرد در پایان خطاب به مخاطبان نشست نقد و بررسی و تحلیل محتوایی  کتاب «برادر انگلستان» عنوان کرد: این کتاب که در ژانر تخیلی خلق شده، هم برای عموم مردم خواندنی است و هم برای کسانی ارزش خواندن دارد که می‌خواهند ادبیات خوب تکنیکی بخوانند. سپس سمیه برازجانی، دیگر منتقد ادبی خوانش خود را از متن کتاب به دو قرائت تقسیم کرد و گفت: در قرائت اول راوی غیرقابل اعتماد قرار دارد که به روایت اسماعیل می‌پردازد. وی در این قرائت ۳شکل روایت را موردنظر قرار داده و افزود: بخش سلطان معقول و منطقی است، درحالی‌که بخش راوی براساس کابوس و خواب‌هاست، البته بخش خودنگاشته اسماعیل حاوی ۳شکل روایت از سوی سه راوی است.برازجانی کتاب یادشده را حاوی داستانی براساس جست‌وجو عنوان کرد که ۲نکته نامشخص دارد و شخصیت الیاس برای مخاطب مبهم است. این منتقد ادبی در بیان قرائت دوم از متن رمان «برادر انگلستان» تصریح کرد: باید بپذیریم اعتباری به صحت حرف‌های راوی در این اثر نیست. با این وجود تکرار شدن نام‌ها در این اثر بسیار جذاب است و تکثر شخصیت‌ها را یادآور می‌شود. وی قرائت ساختارشکنانه از متن را در این اثر نمایی از تنوع و تکثر شخصیت اسماعیل دانست و افزود: نشانه‌ها در این کتاب بجا استفاده شده است. برازجانی ویژگی رمان پست مدرن را تکثر شخصیت‌ها ارزیابی کرد و افزود: باید در این شکل از داستان‌گویی راوی دانای کل و جریان سیال ذهن به داستان احاطه داشته باشد. این منتقد ادبی در عین حال با بیان اینکه در بخش‌هایی از کتاب «برادر انگلستان» نام مکان‌ها و شخصیت‌ها با تأکید آورده شده اضافه کرد: توهم‌ها و درهم پیچیدگی‌های رمان به درون‌مایه متن کمک کرده است.برازجانی مفهوم قربانی شدن اسماعیل را در این اثر پررنگ دانست و درباره محتوا تصریح کرد: داستان مرثیه‌ای بر گذشته است، درحالی‌که دیدگاه سیاسی و ضدانگلیسی در متن فضای سورئالیستی تا پایان ادامه دارد و تعلیق به طور قطره‌چکانی در آن ارائه می‌شود. هاشم کرونی معاون فرهنگی حوزه هنری و از شاعران و منتقدان ادبی معاصر نیز با بیان اینکه حوزه هنری فارس حامی معنوی مؤلفان و پدیدآورندگان آثار فاخر در حوزه‌های انقلاب اسلامی و ادبیات پایداری است اظهار داشت: برپایی چنین جلساتی درواقع ایجاد فرصتی است برای احترام‌گذاری به شخصیت‌های برجسته ادبی و بزرگان ادبی و نویسندگی کشور یا استان و همراهی و ازطرفی شناخت بیشتر مخاطبان و علاقه‌مندان به آثار و نوشتارهای مشاهیر داستان‌نویسی ایران که این مهم تاحدامکان توسط حوزه هنری استان‌ها و ازجمله استان فارس انجام می‌شود. این چهره فرهنگی استان گفت: از حضور مشاهیر و مفاخر نویسندگی و داستان شیراز و فارس در این جلسه و ارزش‌گذاری به کار ماندگار جناب قزوه بی‌نهایت سپاسگزارم و امیدوارم چنین جلسه‌ای نوعی آموزش و یادآوری تکنیک‌های نقد آثار باشد و ثمره‌ای از این جلسه عاید علاقه‌مندان به رمان‌نویسی و کتاب‌های رمان و داستان عصر ما شود. در ادامه این جلسه، سیدحسن حسینی ارسنجانی نویسنده معاصر و غلامرضا کافی شاعر و منتقد ادبی هم‌روزگار با ما، نظرات خود درباره شاعر و نویسنده بزرگ معاصر و کتاب تازه انتشار وی با عنوان «برادر انگلستان» را ارائه دادند و در پایان برنامه، علیرضا قزوه در بخش دوم و پایانی سخنان خود، با قدردانی از مدیرکل حوزه هنری فارس برای ترتیب دادن این جلسه گفت: کینه من از انگلستان کینه‌ای ابدی است. اگر انگلیسی‌ها به واسطه کمپانی هند شرقی به منطقه نمی‌آمدند، زبان فارسی هم به این روز نمی‌افتاد. 
قزوه در عین حال با بیان اینکه انگلستان بارها به کشور ایران ضربه زده تصریح کرد: چنانچه ستم‌های این استعمار نبود شاید اکنون زبان فارسی اگر اول نبود، در جایگاه زبان‌های دوم یا سوم قرار داشت. وی با توجه به پیشینه شاعری خویش درباره ورود به ادبیات داستانی عنوان کرد: عالم شاعرانگی دنیای نگاه اجمالی است، یعنی قرار گرفتن در پشت تلسکوپی که از دور به آسمان نگاه می‌کنید یا بر عکس. بدین خاطر است که شعر مجمل و به اجمال به دور نگاه می‌کند. داستان، شعر نیست؛ این فضا گاهی برای شاعر کار را سخت می‌کند، البته گاهی هم نگاه شاعرانه به داستان‌نویسی یاری می‌رساند. وی افزود: این اولین رمان من است؛ گرچه در نوجوانی چیزهایی می‌نوشتم، از خواندن رمان و نخواندن برخی رمان‌ها غافل نبودم. نثرهای ضعیف رمان‌ها گاهی آزارم می‌داد، اما بدانید که رمان‌های زیادی خوانده‌ام. این فعال فرهنگی ادبی با اعلام اینکه در نگارش رمان «برادر انگلستان» ۲۴بار بازنویسی کرده است خاطرنشان کرد: برای هر نویسنده رمان هم بخش‌هایی از این اثر را خواندم تا از نظرات آنان آگاه شوم. یکی از شیوه‌های من در نوشتن، پرداختن به خرده‌فرهنگ‌ها و فرهنگ‌هاست، حتی در بخش‌هایی از این اثر فرهنگ تاجیکی هم مورد استفاده قرار گرفته است. این رمان برخاسته از زندگی من است، درحالی‌که اصل این اثر یک تعزیه هم به شمار می‌رود.
 نویسنده رمان «برادر انگلستان» در عین حال با توجه به شخصیت اصلی کتاب که اسماعیل نام دارد اظهار کرد: داستان تعزیه اسماعیل در این کتاب با تعزیه هم به پایان می‌رسد. گره خوردن فرهنگ‌های مختلف را در این کتاب موردتوجه قرار داده‌ام. فرهنگ‌های مختلف در این کتاب در حالی به یکدیگر گره خورده که منجر به رنگارنگی آن شده است. وی یادآورشد: ۲۴بار این کتاب را نوشته و بازنویسی کردم و در این بازنویسی‌ها به چگونگی رمان پی بردم؛ روایت را در شعر و غزل هم به کار بردم. قزوه با این وجود ورود به رمان‌نویسی را دشوار برشمرد و گفت: در این رمان غریبانگی موج می‌زند؛ درحالی‌که که به گواه یوسفعلی میرشکاک، روایت ۴۰سال انقلاب اسلامی را می‌شود در این اثر به دست آورد.
گفتنی است در این نشست صاحب‌نظران ادبی و نویسندگان آثار داستانی و شاعرانی همچون خلیل شفیعی، حمید روزی‌طلب، صمد مهمان‌دوست،‌ هادی فردوسی، الله‌یار خادمیان، غلام‌علی مهدیخانی (مجرد) و... نیز حضور داشتند.

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی