[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۲۱۵۸
  • دوره جدید

مرمت دالان ارزی قدمگاه در ارسنجان، روزنامه شیراز نوین

 مریم شمالیان- شیرازنوین
shomalianm@gmail.com

استان فارس دارای جاذبه‌های تاریخی عدیده‌ای است و در این میان، شهر ارسنجان نیز بناهای تاریخی منحصر به فردی را در دل خود جای داده است.
 ایوانی شبیه به آرامگاه اردشیر در تخت‌جمشید
ایوان قدمگاه، بنایی هخامنشی است که در نزدیکی شهر ارسنجان قرار دارد و به اعتقاد برخی از فعالان حوزه میراث‌فرهنگی و گردشگری، از بناهای مرموز دوره هخامنشیان به شمار می‌آید؛ زیرا هنوز کاربری آن مشخص نیست. این اثر بر کوه سنگی کنده و از دو ایوان سنگی تشکیل شده است؛ 2 پلکان، ایوان اول را به ایوان بالاتر ارتباط می‌دهند و در ایوان بالایی نقوشی بر صخره دیده می‌شود.
اثر صخره‌‌ای قدمگاه در شمال روستای چاشت ‌خور و بر دامنه کوه کم‌ارتفاعی از بلندی‌های کوه رحمت و در ۴۰کیلومتری جنوب تخت‌جمشید و در کنار راه خرامه- کربال- ارسنجان واقع شده و تا ارسنجان مرکز شهرستان حدود ۲۵ کیلومتر فاصله دارد.
عناصر معماری بنای صخره‌‌ای قدمگاه شامل سه تراس (صفه)، سه پلکان، طاقچه‌هایی در دیواره‌های روبه‌رو، سمت چپ و راست و حفره‌هایی در اطراف بنا می‌شود؛ این یادمان تاریخی بسیار شبیه به آرامگاه‌‌های اردشیر دوم و سوم در تخت‌ جمشید است.
بنا بر اسناد تاریخی موجود، در ایام خاصی از سال (به احتمال زیاد نوروز) مناسک آیینی مشابه مراسمی که در نقش‌برجسته ایلامی کورانگون دیده می‌‌شود، در این مکان اجرا می‌شده است. همچنین گفته شده که قدمگاه احتمالاً متعلق به آرامگاه خانوادگی یکی از خزانه‌داران ایلامی دوره هخامنشی بوده که در اواخر دوره هخامنشی (احتمالاً اردشیر دوم) ساخته شده است.
طاقچه‌های قدمگاه منشأ تحول تدفین صخره‌ای پس از سقوط هخامنشیان می‌شود؛ چنان‌که بعدها الیمایی‌‌ها (ایلامی‌های دوره اشکانی) گورهای صخره‌ای خود را از طاقچه‌های قدمگاه احداث می‌کنند. باستان‌شناسان معتقدند تاریخ ساخت دقیق این یادمان بر اساس شیوه‌های برش و تراش سنگ تا حد زیادی قابل پیگیری است. مطابق پژوهش‌های انجام‌شده، برش و تراش این یادمان تاریخی به پایان رسیده و بنابراین فرضیه ناتمام بودن بنا رد می‌شود.
آنها می‌گویند با وجود شباهت ظاهری این بنا به آرامگاه‌های هخامنشی تخت‌جمشید، یک بنای آرامگاهی نیست و باید یادمانی با کارکرد متفاوت بوده باشد؛ بنای صخره‌ای قدمگاه به شماره ۱۲۱۹ در سال ۱۳۵۴ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. این بنای مرموز با ویژگی‌‌های منحصر به فرد قابل مقایسه با بناهای هم‌شکل و هم‌‌عصر خود است.
ایوان قدمگاه دارای راه دسترسی مناسب بوده و در تمامی بروشورهای تبلیغاتی این شهرستان این اثر هخامنشی معرفی شده است؛ اکثر گردشگرانی که با تور به این شهرستان سفر می‌کنند، از این بنای تاریخی بازدیدی دارند. این بنای دوهزار و 500ساله یکی از بناهای منحصر به فرد و ارزشمند در شهرستان به شمار می‌رود.
 مسجدجامع ارسنجان یکی از مهم‌ترین مساجد جامع فارس است
یکی دیگر از بناهای تاریخی ارسنجان، مسجد جامع ارسنجان مربوط به عصر صفوی بوده که در سال ۱۳۸۶ به ثبت ملی رسیده است.
در مسجد جامع ارسنجان که از مهم‌ترین مساجد جامع استان فارس محسوب می‌شود، از آجر به عنوان مهم‌ترین عنصر معماری در ساخت آن استفاده شده است. طاق و تویزه‌های ممتد که روی ستون‌های محکم استوار شده، اصلی‌ترین تکنیک معماری به کار رفته در این بنا به شمار می‌آید. این بنا که می‌توان آن را با مسجد جامع میمند مقایسه کرد، در دوره صفویان، در نزدیکی مدرسه سعدیه ساخته شده‌ است.
مسجد جامع ارسنجان به شکل دوایوانی بنا شده و شبستان مسجد یا ایوان جنوبی آن از اهمیت بیشتری برخوردار است؛ در ضلع جنوبی و شرقی مسجد دو شبستان قرار دارد که سقف آنها با گنبدی کوچک پوشیده شده است. این گنبدها بر ستون‌های ستبر آجری استوارند.
 بنایی باشکوه برای تحصیل طلاب علوم دینی
مدرسه سعیدیه ارسنجان نیز مربوط به دوره صفوی بوده و در سال ۱۳۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است؛ این بنا از سال ۱۰۸۵ ه‍جری قمری به جا مانده و به صورت چهارایوانی است که در کنار هر ایوان چهار حجره ساخته شده است. برای احداث این بنا از آجر استفاده شده و حوضی سنگی در وسط حیاط مدرسه وجود دارد. محور اصلی بنا شمالی‌جنوبی بوده و در نزدیکی مسجد جامع شهر قرار دارد.
سابقه مدرسه علمیه سعیدیه که یکی از آثار تاریخی و جاهای دیدنی ارسنجان محسوب می‌شود، به عصر صفویان در سال ۱۰۸۵ می‌رسد. این بنای زیبا و باشکوه برای تحصیل طلاب علوم دینی ساخته شد. در حال حاضر، این مدرسه ۴۰۰ساله جزو آثار تاریخی مهم ایران به حساب می‌آید و نمادی از مدارس علمی عصر صفویه است.
کتیبه‌ای روی سردر بنا وجود دارد که از سنگ مرمر ساخته شده و روی آن تاریخچه بنای مدرسه و نام سازنده آن با خط ثلث نوشته شده است. در این کتیبه پس از حمد و سپاس خداوند، پیامبر اکرم(ص) و امیرالمؤمنین علی(ع)، تاریخ بنای مدرسه را در زمان حکمرانی شاه سلیمان صفوی و نام بنیان‌گذار این مدرسه را «حاج محمد سعید ابن نظام‌الدین (احمد) ابن ‌سیف‌الدین (علی) ابن کمال‌الدین (حسین) ارسنجان»، از مالکان و بزرگان ارسنجان نگاشته‌اند.
 تلاش برای مرمت آثار تاریخی در ارسنجان
مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان فارس از مرمت مسجد عتیق و مدرسه سعدیه و نورپردازی ایوان هخامنشی قدمگاه در ارسنجان خبر می‌دهد و می‌گوید: این اقدامات در قالب پروژه مشارکتی از اعتبارات سال ۱۴۰۳ مسجد جامع عتیق و مدرسه تاریخی سعدیه در شهر ارسنجان مرمت می‌شود. محمد ثابت اقلیدی ادامه می‌دهد: شهرستان ارسنجان دارای ظرفیت‌های بی‌بدیل گردشگری، تاریخی و فرهنگی است و قابلیت این را دارد که در بسته سفر گردشگران قرار بگیرد. وی با اشاره به بازدیدهای کارشناسی انجام شده از برخی از آثار تاریخی این شهرستان عنوان کرد: مقرر شده است تا پرونده مرمتی برای دو اثر شاخص مسجد جامع عتیق و مدرسه سعدیه ارسنجان در قالب پروژه مشارکت بخش خصوصی و استفاده از ظرفیت خیران میراث‌فرهنگی که در اختیار فرمانداری قرار دارد، گشوده شود.
به گفته مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان فارس، در حال حاضر سقف مسجد جامع ارسنجان در معرض آسیب قرار دارد و به سبک‌سازی و عایق‌بندی نیاز دارد و بر همین اساس، پروژه مرمتی این بنای تاریخی‌مذهبی به‌زودی فعال خواهد شد. وی با اشاره به مرمت مدرسه سعدیه هم می‌گوید: اقدامات مستندسازی این بنای ملی شهرستان ارسنجان با مشارکت پژوهشگاه وزارت میراث‌فرهنگی به انجام خواهد رسید. ثابت اقلیدی همچنین با تأکید بر اینکه توسعه و ترویج صنایع‌دستی در شهرستان ارسنجان از اولویت‌هاست، اظهار می‌کند: در رشته‌های گلیم‌بافی در قالب مشاغل خانگی به هنرمندان برای تهیه تجهیزات دستگاه‌های خراطی و توسعه آموزش، تسهیلات ارائه می‌گردد.

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی