[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۴۴۷
  • دوره جدید

نگاهی گذرا به زندگی و خدمات پرویز ورجاوند، باستان‌شناس معاصر، روزنامه شیراز نوین

شیرازنوین- سید محی الدین حسینی ارسنجانی

Arsanjani.moiin@gmail.com

پژوهشگر و نویسنده نامی ایرانی عصر ما، پرویز ورجاوند در ۱۱اردیبهشت ۱۳۱۳ در تهران متولد و در ۱۹خرداد ۱۳۸۶ در تهران درگذشت. وی استاد دانشگاه، باستان‌شناس و فعال فرهنگی، اجتماعی بود. او پس از دوره دبستان و دبیرستان و دریافت ششم ریاضی، اقدام به گذراندن دورهٔ عالی نقشه‌برداری در سازمان نقشه‌برداری نمود. سپس ششم ادبی را گرفته و دورهٔ لیسانس باستان‌شناسی و فوق‌لیسانس علوم اجتماعی را در دانشگاه تهران طی کرده، با گرفتن بورس تحصیلی رهسپار کشور فرانسه شد و دورهٔ انستیتوی انسان‌شناسی را در دانشگاه پاریس و مدرسه عالی لوور گذرانید. او توانست در سال ۱۳۴۲ در رشتهٔ باستان‌شناسی با گرایش معماری ایران در دورهٔ تاریخی از دانشگاه سوربُن فرانسه مدرک دکتری دریافت نماید.
پیشینه آموزشی
دکتری ۱۳۴۲، باستان‌شناسی، دانشگاه سوربن، فرانسه
دیپلم انستیتوی انسان‌شناسی، دانشگاه پاریس و مدرسه عالی لوور، فرانسه، کارشناسی ارشد، علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، ایران، کارشناسی، باستان‌شناسی، دانشگاه تهران، ایران. وی پس از بازگشت از فرانسه در آزمون استادیاری ایران پذیرفته شد، اما با استخدام وی مخالفت شد، اما با یاری دکتر سیاسی رئیس پیشین دانشگاه تهران و استادانی همچون صدیقی، صفا و سیحون در دانشگاه تدریس کرد که برای آن حقوقی دریافت نکرد. ورجاوند پس از چندی، در مؤسسه تحقیقات علوم اجتماعی دانشگاه تهران به عنوان رئیس بخش تحقیقات مردم‌شناسی و ایلات و عشایر آغاز به کار کرد و پس از پنج سال توانست با سمت دانشیاری، حکم خود را دریافت کند. ورجاوند ۱۵دی ماه ۱۳۶۳ با سمت استادی از دانشگاه تهران بازنشسته شد، با این همه، به فعالیت‌‌های فرهنگی و علمی خود ادامه داد. هنگام جنگ عراق علیه ایران و تخریب شماری از آثار تاریخی، وی نامه‌نگاری‌های بسیاری با سران یونسکو و شماری از باستان‌شناسان غربی انجام داد تا با فشارهای بین‌المللی، دشمنان از حمله به آثار تاریخی خودداری کنند. او جزو مخالفان جدی آبگیری سد سیوند نیز بود و بر این باور بود که کارهای عمرانی بدون هماهنگی با دستگاه‌های فرهنگی، باعث آسیب‌های فراوان به آثار تاریخی می‌شوند.
سایر اقدامات و خدمات
پس از انقلاب ۱۳۵۷ وی برای مدت کوتاهی مسئولیت وزارت فرهنگ و هنر را در دولت مهدی بازرگان پذیرفت و در همین مدت کوتاه، اقدامات خطیری برای فرهنگ ایران به انجام رساند. پایه‌‌گذاری مرکز برنامه‌ریزی و خدمات آموزش و جهانگردی برای نخستین بار در ایران، تلاش برای به ثبت رساندن مجموعه تخت‌جمشید، میدان نقش جهان و چغازنبیل، انحلال اداره نگارش وزارت فرهنگ در دوران وزارت که با این کار وی تا مدتی ممیزی و سانسور از بین رفت، جلوگیری از تخریب تخت‌جمشید پس از انقلاب ۱۳۵۷، تلاش برای تعدیل برج جهان‌نما، کوشش برای حفظ آثار باستانی تنگه بلاغی و مجموعه پاسارگاد در جریان ساخت سد سیوند.
تألیفات
مرحوم ورجاوند آثار و تألیفات فراوان چاپ شده و چاپ نشده دارد که برخی آثار چاپ شده وی عبارت است از: کاوش رصدخانه مراغه و نگاهی به پیشینه دانش ستاره‌شناسی در ایران، تهران، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۶۶. سرزمین قزوین، سابقه تاریخی و آثار باستانی و بناهای تاریخی سرزمین قزوین، ایران و قفقاز، اران و شروان، همه هستی‌ام نثار ایران (یادنامه استاد غلامحسین صدیقی)، پیشرفت و توسعه بر بنیاد هویت فرهنگی، کاوش آثار ایران در موزه‌های اتحاد جماهیر شوروی، میراث تمدن ایرانی در سرزمین‌‌های آسیایی اتحاد شوروی، روش بررسی و شناخت علمی ایلات و عشایر، سفرنامه جنوب، سیر و سفری در کناره‌ها و جزایر خلیج‌فارس و دریای عمان، آثار تاریخی و معماری چوبی شهر تاریخی حاجی طرخان «آستراخان»، شناسنامه شهر شیراز، فهرست انتشارات دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی و... . در عرصه ترجمه نیز ورجاوند آثاری را از خود به یادگار گذاشته که از این جمله‌اند: سبک‌شناسی هنر معماری در سرزمین‌های اسلامی نوشته ج.هواگ و خراسان و ماوراءالنهر (آسیای میانه)؛ نوشته آ. بلنیتسکی.
سخن پایانی
وی همکاری‌هایی نیز در برخی پروژه‌های تحقیقاتی و علمی داشته که همکاری در تهیه و تدوین دائرة‌المعارف تشیع در هفت جلد، دانشنامه جهان اسلام، دانشنامه بزرگ فارسی، اطلس تاریخ ایران، سازمان نقشه‌برداری کشور، پایتخت‌های ایران، سازمان میراث فرهنگی، دانشنامه زنان ایران و... از آن جمله است. کتاب «ارج ورجاوند، یادنامه دکتر پرویز ورجاوند» درواقع کتابی است به پاس بیش از پنجاه سال فعالیت علمی و فرهنگی پرویز ورجاوند که به کوشش شاهین آریامنش تهیه و توسط شرکت سهامی انتشار طبع ‌و منتشر شده است. این کتاب شامل مقاله‌هایی از  ناصر تکمیل همایون، محمدابراهیم زارعی، زهره زرشناس، سید جواد میری، اسماعیل یغمایی و شماری پژوهشگر دیگر است. کتاب «ارج ورجاوند، یادنامه دکتر پرویز ورجاوند» در بنیاد موقوفات افشار رونمایی شده است. 
روحش شاد و یاد و نامش در گستره زمین و زمان جاودانه و ماندگار باد.

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی