[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۴۴۸
  • دوره جدید

نوع معماری و شهرسازی زندیه منحصربه‌فرد است ، روزنامه شیراز نوین

گروه گزارش
دانشكده معمارى و شهرسازى دانشگاه شهيد بهشتی تهران نمايشگاهى با عنوان «مقدمه‌اى بر شناخت مجموعه شهرى زنديه شيراز» برگزار کرد. نمایشگاهی كه با همكارى كانون مطالعات معمارى و شهرسازى صور و انجمن علمى شهرسازى آن دانشگاه شكل گرفت. در حاشیه این رویداد علمی و فرهنگی با شیبانی، پژوهشگر و مدرس دانشگاه مصاحبه‌اى داشته ايم که باهم مرور خواهیم کرد.
عنوان نمايشگاه همان‌گونه كه در ابتدا بيان شد «مقدمه‌اى بر شناخت مجموعه شهرى زنديه شيراز» بوده است. اين نمايشگاه به صرف عكس و عكاسى است؟
اين نمايشگاه دستاورد دوستان خوب ما در كانون مطالعات معمارى و شهرسازى صور و همچنين انجمن علمى شهرسازى دانشكده معمارى و شهرسازى دانشگاه بهشتى است كه متشكل از عكس، اسكيس، تحليل و نوشتارهايى در راستاى شناخت مجموعه شهرى زنديه شهر شيراز  بوده است. بر خود لازم دانستيم شهرمان را در تهران به جامعه معمارى و شهرسازى آشناتر كنيم و يك ارسن شهرى كه قدمت تاريخى و هويت اين شهر است را به معرض عموم قرار دهيم.
منظور شما از مجموعه شهرى زنديه شيراز چيست و اين مجموعه شهرى در كجاى شهر قرار گرفته است؟
مجموعه شهرى يا همان ارسن شهرى كه در دوران گذشته مسجد، بازار، بناهاى حكومتى، بناهاى خدماتى، تأسيساتى شهرى و ميدان بزرگ شهرى را شامل مى‌شد. حال آنكه در شهر شيراز مقارن با دوران زنديه اين اتفاق مهم را تجربه كرده‌ايم كه نظير ارگ، باغ نظر، عمارت ديوانخانه، ميدان توپخانه، ميدان مشق، ميدان طويله، مسجد وكيل، حمام وكيل، بازار وكيل، آب انبار، نقاره‌خانه، ضرابخانه و... بوده است كه امروز از آنها به تك بناهايى منفردياد می‌شود.
چه اتفاقى افتاده است كه اين مجموعه تعريف خود را از دست داده است؟
سوال خوبى است، زیرا دغدغه اصلى اين نمايشگاه همين موضوع بوده است. مدرنيته شدن شهرهاى قديمى همراه با مداخلاتى نظير خيابان‌كشی و بناشدن ساختمان‌هاى جديد كه كاربرى متمايز و متفاوتى با آن لايه تاريخى دارد، روزگارى خيابان از مسير بازار وكيل كشيده شد و در مسير خود همه چيز را از بين برد تا اتومبيل بر انسان حكومت كند. در اين مسير نوين يافتگى شهر نياز به ساختمان‌ها و عناصر شاخص شهرى مي‌كند كه مى‌توان آنها را در اين مجموعه به خوبى ديد كه چگونه سردر و ورودى ديوانخانه از بين برده شده تا بانك در آنجا تأسيس شود، تلگراف خانه، شهردارى، دادگسترى، مدرسه و كتابخانه شكل بگيرد. همه اين مداخلات دست به دست هم داده تا امروز شاهد اين باشيم كه مجموعه شهرى زنديه، تك بناهاى منفردى باشد كه برخى از آنها اكنون وجود هم نداشته باشند نظير نقاره‌خانه، ضرابخانه و قسمت‌هايى از آب انبار كه تخريب شده است. 
تاكنون به اين بافت از اين منظر نگاه نكرده بودم. اما سوال اين است كه چه چيزى در اين مجموعه شما را به كنكاش و پژوهش واداشته است؟
تعاملات اجتماعى و سرمايه اجتماعى، چيزى كه سبب می‌شد مراودات شهرى در آنجا رخ دهد. همان ميدان بزرگ شهر يعنى ميدان توپ‌خانه بعد از گذشت سال‌ها هنوز جزء برترين فضاهای شهرى و فضاهاى جمعى است كه شهروندان در آن حضور پيدا می‌كنند و خاطرات جمعى در آن شكل گرفته است. يا سلسله مراتبى كه بين مسجد و بازار وكيل قرار گرفته، به نحوى كه كسبه بازار رابطه بسيار تنگاتنگى با مسجد و مذهب دارد. اين چيدمان هنرمندانه بسيار قوى است كه حياط پشت مسجد و كوچه پشت مسجد به بازار راه دارد.
تاكنون كتاب يا نوشتار مدونی در اين رابطه و در اين حوزه مطالعاتى داشته‌ايم؟
در خصوص معمارى و شهرسازى زنديه به صورت كلى بله، داشته‌ايم اما اين كه به تفصيل روى اين مجموعه پژوهش شود خير، صرفاً كارهايى در سطح مطالعات دانشجويى و دانشگاهى داشته‌ايم. در آينده نه چندان دور كتابى كه چندين سال است در دست تأليف بنده است با اين موضوع منتشر خواهد شد. اين را وظيفه خود دانستم كه پنج سال روى اين محدوده تاريخى مطالعه داشته باشم.
چه اتفاق مباركى. مهندس شيبانى شما در كارنامه علمى خود رتبه برترى سمپوزيوم روز جهانى گرافيك براى مقاله كاربرد رنگ در مجموعه زنديه شيراز را داريد. اين مجموعه چه رنگى دارد؟ 
رنگ در جداره‌هاى بيرونى بسيار ساده كه در نوع خودش بى‌نظير است. ارگ كريم‌خانى كه متريال و مصالح استفاده شده در هنر آجركارى ديده می‌شود، كرم خاكى است اين در بازار هم تجلى يافته است، اما در مسجد و كوشك‌ها كمى متفاوت است، استفاده از الوان‌هاى رنگى. اما درون بنا كاملاً متفاوت است، يعنى بيش از هر دوره‌اى ما شاهد نقاشى و نقاشی سقفى هستيم كه در آن رنگ طلايى جلوه‌گرى خاصى می‌كند. نقوش گل و مرغ در عمارت كلاه‌‌فرنگى چشم‌نوازى می‌كند. اين مفهوم براى من كمى متفاوت است، ظاهرى ساده و در درون خود تبلور نور و رنگ را شاهد هستيم كه اين در بافت‌هاى تاريخى ريشه‌هاى فرهنگى گذشتگان ما را می‌رساند. 
اين نمايشگاه مقدمه‌اى بر شناخت مجموعه شهرى زنديه حاصل زحمات چه افرادى است؟
دوستان خوبم كه بدون زحمات و تلاش آنها اين مهم رخ نمی‌داد راضيه رهنما دانشجوى كارشناسى ارشد شهرسازى، عرفانه عباسى دانشجوى كارشناسى ارشد معمارى، سيده سمانه بيات بهشتى‌فرد مدرس عكاسى، ياسمن رفيعى كارشناس روان‌شناسى و عكاس، ياسمين صفا عكاس، محمدرضا هژبر  معمار  و پژوهشگر و على دفاعى نقاش و دانشجوى معمارى، همه اين عزيزان تلاش فروانى در شكل‌گيرى نمايشگاه داشته‌اند كه در نوع خود بى‌نظير بود. از اين فرصت استفاده می‌كنم و از آنها تشكر و قدردانى می‌كنم.
در پايان از شما متشكرم كه وقت خود را به مصاحبه اختصاص دادید. اميد به اتفاقات بهتر و تكرار چنين اقداماتى.
سلامت باشيد. ممنون از شما و روزنامه وزين شیرازنوین.

 

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی