[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۸۵۲
  • دوره جدید

مظاهر گردشگری فارس: حمام وکیل شیراز (عهد زندیه)، روزنامه شیراز نوین

سیدمحی‌الدین حسینی ارسنجانی _ شیرازنوین
اشاره
کریم‌خان زند که از سال ۱۱۷۲ تا ۱۱۹۳ هجری قمری در شیراز بر ایران حکومت می‌کرد، بناهای زیادی را در این شهر ساخت که به نام وکیل شهرت یافتند. بناهایی مثل مسجد، بازار، حمام، آب انبار، ارگ، دیوانخانه، کوشک، سربازخانه، کاروانسرا، ضرابخانه، گمرک، شترخان و... که همگی در محله درب شاهزاده شیراز قرار دارند. حمام وکیل یکی از همین بناهاست که به دلیل نقش و نگارهای کم‌نظیر و زیبایش شهرت دارد و به یکی از مکان‌های دیدنی شیراز تبدیل شده است. امروزه سی مجسمه مومی نیز در این حمام بازدیدکنندگان را با سبک زندگی قدیم آشنا می‌کنند. حمام وکیل که در غرب مسجد وکیل ساخته شده،‌ از پیشرفته‌‌ترین اصول معماری زمان خود برخوردار شده ‌است. طبق این نوع معماری درآیگاه یا ورودی حمام، کوچک ساخته شده و با شیبی ملایم به هشتیِ ورودی که پایین‌‌تر از سطح زمین قرار دارد راه یافته است. ورودی به رختکن زاویه‌‌دار است، همه این ملاحظات برای این بود که از ورود سرما به داخل و از خروج گرما به خارج از حمام جلوگیری شود. گرم‌‌خانه نیز سنگ‌‌فرش ‌است، اما نکته قابل توجه این است که در زیر این سنگ‌‌فرش دالان‌های کم‌‌عرض و باریکی ساخته شده که هوای گرم و بخار آب در آن جریان می‌‌یافته تا کف حمام زودتر گرم شود. در جنوب گرم‌خانه خزینه قرار دارد که دو دیگ بزرگ برای گرم کردن آب در آن وجود داشت. در دو طرف محوطه گرم‌خانه، دو شاه‌نشین و در دو طرف خزینه دو حاکم‌نشین ساخته شده ‌است. در وسط هر حاکم‌نشین نیز حوضی از سنگ مرمر دیده می‌‌شود. در زیر گنبد، نقوش آهک‌‌بُری زیبایی برگرفته از مذهب، سنت، علایق و رؤیاهای مردم این دیار چشم را می‌نوازد. تأمین آب این حمام از طریق چاهی در ضلع غربی صورت می‌‌گرفت که نوعی گاو چاه بود و با گاو از آن آب می‌کشیدند. یکی از ویژگی‌های حمام‌های قدیم این بود که مکانی فقط برای شست‌وشو نبود و کاربری‌های دیگری نیز داشت. حمام مکانی برای اجتماع مردم بود؛ جایی برای گرد هم آمدن و برگزاری مراسمی چون جشن حمام زایمان، جشن مراسم آشنایی و خواستگاری دختران دم‌‌بخت، مراسم سنتی حنابندان و.... . چنین کاربری‌هایی نیاز به فضایی وسیع داشتند و برای همین، حمام‌های قدیمی بخش‌های متعددی دارند.پس از کریم‌خان، این حمام در دوره شاهان دیگر تغییراتی به خود دید. ساختمان و تزئینات حمام در دوران قاجار مرمت شد. معماران قسمت‌هایی از این ساختمان را با ساروج پوشاندند و دوباره به تزیین آن پرداختند. در دوره پهلوی و تا دوران پهلوی دوم این حمام دایر بود و بخش‌هایی از آن را به عنوان حمام نمره خصوصی و رختکن یا سربینه را به عنوان زورخانه مورد استفاده قرار می‌دادند. در همین زمان، شکاف‌هایی در دیوار و سقف به وجود آمد که منجر به تعطیلی حمام  شد و در سال ۱۳۵۱ به همت اداره‌ باستان‌شناسی مرمتی اساسی در آن صورت گرفت.
پس از انقلاب، این حمام برای مدتی به عنوان رستوران و سفره‌خانه مورد استفاده قرار گرفت و آسیب‌هایی به آن وارد آمد. مجدداً کاربری این بنا تغییر یافت و به عنوان موزه مورد بهره‌برداری قرار گرفت که تا به امروز ادامه دارد.
منبع: سایت خبری سازمان میراث فرهنگی 

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی