[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۷۲۶
  • دوره جدید

بیماری ام اس و هر آنچه باید درمورد آن بدانید (قسمت اول)، روزنامه شیراز نوین

بیماری ام اس یا اسکلروز چندگانه (Multiple sclerosis) بیماری مزمنی است که به سیستم عصبی مرکزی حمله می‌کند. این بیماری بر مغز، نخاع و اعصاب بینایی اثر می‌گذارد و علائم بسیار گسترده و فراوانی دارد. سوال اینجاست که آیا بیماری ام اس درمان دارد؟ در این مقاله با ما همراه باشید تا شما را با انواع این بیماری، علائم، علت‌ها، راه‌های تشخیص و روش‌های درمان بیماری ام اس آشنا کنیم.
بیماری ام اس در موارد خفیف‌تر فقط موجب مورمور شدن (خواب رفتن دست و پا) و بی‌حسی در اندام‌ها می‌شود، ولی در موارد شدید، موجب فلج شدن اعضای بدن یا ازدست‌دادن بینایی می‌شود. پیش‌بینی روند پیشرفت بیماری ام اس در هر فرد امکان‌پذیر نیست و این بیماری به شکل‌های متفاوتی بروز می‌کند و در هر فرد متفاوت است. ام‌ اس بیماری نسبتاً شایعی است؛ برای نمونه، در ایالات متحده‌ امریکا بیش از ۴۰۰هزار نفر به این بیماری مبتلا هستند و هر سال نیز حدود ۱۰هزار مورد جدید به این تعداد اضافه می‌شود. شیوع ام‌ اس در زنان ۲ تا ۳برابر مردان است و این بیماری معمولاً بین ۲۰ تا ۵۰سالگی تشخیص داده می‌شود.
بیماری ام اس چیست؟
می‌دانیم که بیماری ام اس بر سیستم عصبی مرکزی (CNS) اثر می‌گذارد، ولی دلیل این مسئله هنوز مشخص نیست. رشته‌های عصبی موجود در سیستم عصبی مرکزی توسط غلاف میلین احاطه شده‌اند. غلاف میلین از رشته‌های عصبی محافظت می‌کند و به آنها کمک می‌کند سیگنال‌های الکتریکی را به‌سرعت و به‌طور مؤثر انتقال دهند. در بیماری ام اس غلاف میلین در قسمت‌های مختلفی ازبین می‌رود و اسکار یا اسکلروز بر جای می‌گذارد. اسکلروز چندگانه به‌معنی وجود «بافت اسکار در مناطق مختلف» است.
مناطقی که در آنها غلاف میلین ازبین رفته است یا غلاف میلین اندکی وجود دارد، پلاک یا ضایعه نامیده می‌شود. با بدتر شدن این ضایعات، رشته‌های عصبی دچار پارگی یا آسیب می‌شوند. در نتیجه، تکانه‌های الکتریکی مغز نمی‌توانند به‌صورتی نرم و روان به اعصاب هدف برسند. وقتی هیچ غلاف میلینی وجود ندارد، رشته‌های عصبی نمی‌توانند تکانه‌های الکتریکی را انتقال دهند و پیام‌های مغز به عضلات انتقال پیدا نمی‌کند.
انواع بیماری ام اس
۱. سندروم ایزوله‌ بالینی (Clinically isolated syndrome، CIS)
حمله‌ای است واحد که برای اولین بار اتفاق می‌افتد و علائم آن (مانند بی‌حسی، تاری دید و غیره) باید دست‌کم ۲۴ساعت ادامه داشته باشد تا احتمال بروز این بیماری در فرد بررسی شود.
۲. ام‌ اس عودکننده- فروکش‌کننده (Relapse-remitting MS، RRMS)
این حالت شایع‌ترین شکل بیماری ام اس است و حدود ۸۵درصد از بیماران به این نوع ام‌ اس مبتلا هستند. این نوع ام اس با بروز علائم جدید یا تشدید علائم بیماری همراه است.
۳. ام‌اس پیش‌رونده‌ اولیه (Primary progressive MS، PPMS)
علائم بیماری به‌تدریج بدتر می‌شود و عود کردن یا بهبودی‌های اولیه وجود ندارد. حدود ۱۵درصد از مبتلایان، با این نوع ام اس دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
۴. ام‌اس پیشرونده‌ ثانویه (Secondary progressive MS، SPMS)
در این نوع ام‌ اس پس از بروز مراحل مختلف بیماری یا عود و بهبودی اولیه، بیماری به‌طور پیوسته و یکنواخت پیشرفت می‌کند.
علائم ام اس چیست؟
بیماری ام اس بر سیستم عصبی مرکزی که وظیفه‌ کنترل تمام حرکات بدن را برعهده دارد، اثر می‌گذارد. وقتی رشته‌های عصبی‌ای آسیب می‌بینند که پیام‌ها را میان مغز و بدن منتقل می‌کنند، علائم ام اس می‌تواند در هر بخشی از بدن ظاهر شود. در بعضی از بیماران، نشانه‌های بیماری به‌اندازه‌ای کم و خفیف است که متوجه چیزی نمی‌شوند و در مراحل بعدی بیماری به آن پی می‌برند. بعضی نیز در مراحل اولیه از نشانه‌ها و علائم بیماری خود آگاه می‌شوند.
به‌طور کلی علائم ام اس عبارت است از:
ضعف عضلات؛
اختلالات بینایی؛
ایجاد مشکل در هماهنگی و تعادل؛
بی‌حسی و مورمور شدن، مثلاً ایجاد حس «سوزن‌سوزن شدن»؛
ایجاد مشکل در حافظه و تفکر.
سایر علائم بیماری ام اس که شیوع کمتری دارند عبارت است از:
سردرد؛ افت شنوایی؛ خارش؛ مشکلات تنفسی؛ تشنج؛ اختلالات گفتاری؛ مشکل در بلع.
در مراحل بعدی ممکن است تغییراتی در ادراک و تفکر و حساسیت به گرما ایجاد شود. بیماری ام اس پیش‌بینی‌ناپذیر است و به شکل‌های مختلفی بر افراد اثر می‌گذارد. در بعضی افراد این بیماری با احساسی جزئی شروع می‌شود و ماه‌ها یا سال‌ها می‌گذرد؛ بدون اینکه فرد متوجه پیشرفت بیماری خود شود. برای بعضی دیگر علائم بیماری به‌سرعت و در مدت چند هفته یا چند ماه تشدید می‌شود.
بیماری ام اس چه اثراتی دارد
موارد زیر در اثر بیماری ام اس ایجاد می‌شود:
مشکلات مثانه: بیمار در تخلیه‌ کامل مثانه مشکل دارد یا دچار تکرر ادرار یا بی‌اختیاری ادرار می‌شود.
مشکلات روده: بیمار دچار یبوست و مشکل در دفع مدفوع می‌شود و این مسئله می‌تواند منجربه بی‌اختیاری روده شود.
خستگی: تا ۹۰درصد از بیماران دچار خستگی می‌شوند و این خستگی توانایی آنها در انجام کارها در خانه یا محل کار را کاهش می‌دهد.
سرگیجه: سرگیجه همراه با مشکل در حفظ تعادل، از مشکلات معمول بیماران مبتلا به ام‌ اس است.
اختلال در عملکرد جنسی: ازدست‌دادن علاقه به روابط جنسی در مردان و زنان مبتلا به این بیماری شایع است.
اسپاستیسیتی (Spasticity) و اسپاسم عضلانی: گاهی رشته‌های عصبی آسیب‌دیده در نخاع و مغز موجب اسپاسم‌های عضلانی دردناکی می‌شود. به حالتی که در آن عضلات سفت می‌شوند و در برابر حرکت مقاوم می‌شوند، اسپاستیسیتی گفته می‌شود.
لرزش: گاهی بیمار حرکات لرزشی غیرارادی دارد.
مشکلات بینایی: ممکن است بیمار دچار دوبینی یا تاری دید، ازدست‌دادن جزئی یا کامل بینایی یا اختلال بینایی رنگ (color distortion) سبز- قرمز شود. این مشکل معمولاً هر بار یک چشم را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. التهاب در عصب بینایی موجب می‌شود بیمار با حرکت دادن چشم، احساس درد کند.
تغییرات در راه رفتن و تحرک: بیماری ام اس به‌دلیل ضعف عضلات و ایجاد مشکلاتی در تعادل، سرگیجه و خستگی موجب تغییر در نحوه‌ راه رفتن افراد می‌شود.
تغییرات احساسی و افسردگی: تخریب میلین (Demyelination) و آسیب به رشته‌های عصبی مغز می‌تواند موجب تغییرات احساسی شود. این تغییرات احساسی، فراتر از تغییراتی است که به‌دلیل چالش‌های کنار آمدن با تشخیص بیماری ام اس و پذیرفتن ابتلا به اختلالی پیش‌بینی‌ناپذیر و ناتوان‌کننده است. پژوهش‌ها نشان داده است احتمال افسردگی در بیماران ام اس ۵۰درصد است.
علت بیماری ام اس چیست
دلیل اصلی بیماری ام اس شناخته‌شده نیست، ولی تصور می‌شود این بیماری، یکی از بیماری‌های خودایمنی است. یعنی سیستم ایمنی بدن به غلاف میلین حمله می‌کند، زیرا تصور می‌کند غلاف میلین جسمی خارجی و نامطلوب است؛ درست همان‌طور که به ویروس‌ها یا باکتری‌ها حمله می‌کند.
عوامل خطرساز بیماری ام اس عبارت است از:
سن: احتمال تشخیص بیماری بین ۲۰ و ۵۰سالگی بیشتر است.
جنسیت: زنان بیشتر از مردان به بیماری ام اس دچار می‌شوند.
قومیت: این بیماری در میان اروپایی‌تبارها رایج‌تر است.
عوامل ژنتیکی: زمینه‌ ابتلا به این بیماری از طریق ژن‌ها انتقال می‌یابد.
میزان شیوع بیماری ام اس در میان مردمی که دورتر از خط استوا زندگی می‌کنند بیشتر است. این مسئله نشان می‌دهد قرار گرفتن در معرض نور خورشید می‌تواند بر احتمال ابتلا به بیماری ام اس اثر بگذارد.
سایر عواملی که به بیماری ام اس ارتباط داده شده‌اند، ولی پژوهش‌ها ارتباط آنها با ام‌ اس را تأیید نکرده‌اند، عبارت‌اند از:
قرار گرفتن در معرض مواد سمی: این مواد شامل فلزات سنگین یا حلال‌ها است.
عفونت: ویروس‌هایی مانند اپشتین بار (Epstein-Barr) یا مونو نوکلئوز (mononucleosis) و واریسلا زوستر (varicella zoster) می‌توانند موجب بیماری ام اس شوند.
نمک: مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۳ نشان داد مصرف زیاد نمک در رژیم‌ غذایی موجب واکنش خودایمنی در بدن می‌شود.
ادامه دارد ....

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی