[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۵۶۵
  • دوره جدید

صنعت پوشاک شیراز یک قدم مانده به مرگ!!!، روزنامه شیراز نوین

سیدمحی الدین حسینی ارسنجانی _ شیراز نوین
اشاره:
در تاریخ شنبه۶مرداد۹۷ و در شماره‌۴۷۹ روزنامه شیراز نوین گفت‌وگو و مصاحبه‌هایی با مدیران تولیدی پوشاک در شیراز داشتیم، دراین شماره نیز به‌دنبال گزارش قبلی به بیان برخی از این مشکلات از زبان کارآفرینان این بخش از صنعت می‌پردازیم. دربازدیدهای به‌عمل آمده از کارگاه‌های کوچک و بزرگ تولید پوشاک شیراز علی ویس‌کریمی از بازرسان قدیمی پوشاک مدارس شیراز و صاحب تجربه در‌این‌خصوص بنده را همراهی نمودند. کارافرینانی که هم لباس فرم مدارس را تولید و هم لباس فرم و مجلسی سایرکارکنان ادارات و دستگاه‌های مختلف را تولید میکردند و در فصل بهار و به‌ویژه تابستان به دنبال تهیه و دوخت لباس فرم مدارس و دانش‌آموزان هستند. 
برندهای خارجی روی دست تولیدات داخلی
در حالی‌که تولید‌کنندگان بسیاری در کشور مشغول فعالیت و تولید پوشاک هستند، اما سهم زیادی از بازار کشور را پوشاک خارجی نصیب خود کرده است. وجود این حجم از پوشاک خارجی در بازار کشور و ازجمله شیراز و فارس به معضل اصلی این صنعت تبدیل شده است. یکی دیگر از معضلاتی که صنعت پوشاک با آن دست به گریبان است، استفاده از برندهای خارجی بر روی پوشاک داخلی است که این صنعت را به‌گونه‌ای دیگر تحت تأثیر قرار داده است. 
‌نباید ذهنمان صرفاً به‌سمت برندهای لاکچری برود
فرح رسولی مدیرتولیدی پوشیران درشیراز که قریب به ربع قرن درکار تهیه و تولید انواع پوشاک به‌ویژه پوشاک مدارس است، دراین خصوص به خبرنگار شیراز نوین می‌گوید: فروش پوشاک داخلی با برند‌های خارجی قدمتی چندین ساله دارد و متأسفانه فروشندگان به این موضوع دامن زدند. از ۱۰ تا ۱۵‌سال گذشته هر زمان مشتری وارد مغازه‌ای می‌شد و فروشندگان اجناس خوب و با کیفیت را به نام ترک معرفی می‌کردند و این موضوع برای مشتری جذابیت ایجاد کرد. در گذشته برخی از محصولات از جمله شکلات، ماکارونی و‌.‌.‌. در کشور تولید نمی‌شد که به مرور با تولید داخل برندهای داخلی در بازار جایگزین شدند و طرفدار پیدا کردند، اما درباره پوشاک این موضوع اتفاق نیفتاد نه به دلیل اینکه تولید پوشاک خوب نداشتیم بلکه فروشندگان، پوشاک ایرانی را به‌جای خارجی معرفی کردند. زمانی که ذهن مشتری به‌سمتی می‌رود که جنس خارجی بهتر ازپوشاک داخلی است. مشتری به این سمت کشیده می‌شود و تولیدکنندگان نیز به این سمت حرکت می‌کنند که تولید خود را با برند خارجی عرضه کنند و در این بین فروشندگان هم آن‌ها را برای فروش بیشتر ترغیب به اینکار می‌کنند؛ در صورتی که محصول کاملاً ایرانی است، باید سعی کنیم این تفکر عوض شود. این تولیدکننده عمده پوشاک در شیراز در پاسخ به این سؤال که چرا تولید‌کنندگان به سمت برند‌سازی حرکت نکردند تصریح کرد: برندسازی در کشور موضوع جدیدی است و با تأسیس فروشگاه‌‌های جدید آغاز شد ولی به‌دلیل اینکه برندهای خارجی آمدند و سیستم توزیع قدیم و بنکداری در حال منسوخ شدن است. در حال حاضر تولیدکنندگان داخلی نیز درحال حرکت به سمت برندسازی هستند‌. البته این موضوع یک شبه اتفاق نخواهد افتاد و درحال حرکت دراین مسیر هستیم. در حال حاضر حدود ۵۰ تا ۶۰برند خوب پوشاک داریم که درحال اضافه کردن توسعه برند هستند. در زمینه برند در کشور از نظر علمی نه سابقه داریم و نه دانش آن در کشور وجود دارد‌، به یک‌باره نمی‌توانیم برندسازی را یاد بگیریم. این موضوع نیاز به دانش فنی، زمان و نیاز به تصمیم دارد که تولیدکننده‌ها در حال حاضر به این نتیجه رسیدند. این موضوع به فرهنگ مصرف بر‌می‌گردد که روندی است که طی سال‌های متمادی به‌وجود آمده است. دوره‌ای کشور در پوشاک، نساجی و کفش دارای برندهای معتبر بود، اما در حال حاضر به‌دلیل واگذاری مدیریت آنها به بخش دولتی دیگر این برندها وجود ندارند و کارخانه‌های بزرگ ورشکست شدند و ابهت این کارخانه‌های بزرگ در ذهن مردم از بین رفت. با دست خودمان برندهای بزرگ داخلی را از بین بردیم، اما بخش خصوصی در همان حالت در حال فعالیت است و کارهای بزرگی انجام می‌دهند، اما با مشکلاتی روبه‌رو هستند. یکی از مشکلات در این زمینه در بعد قوانین و مقررات است. زمانی که یک برند در حال بزرگ شدن است از سازمان‌های مختلف از جمله دارایی و تأمین اجتماعی وارد می‌شوند و به‌دنبال درآمد هستند و مشکلاتی برای آن‌ها ایجاد می‌کنند. ایجاد برند هزینه‌زا است، یکی از مشکلات ما این بود که در سال‌های گذشته تولیدکنندگان پوشاک ما نمی‌خواستند دیده شوند، به دلیل اینکه ممکن بود فشارهایی به آن‌ها وارد شود و هزینه‌های آن‌ها را افزایش دهد، تازمانی که زیرساخت‌‌ها را آماده نکنیم بحث برند شکل نمی‌گیرد. برخی قوانین داخلی اجازه نمی‌دهند که تولیدکنندگان به سمت برندینگ و بزرگ شدن پیش بروند. زمانی که صحبت از برند می‌شود، نباید ذهن ما به سمت برند‌های لاکچری برود، برندهای لاکچری ۱۰ تا ۱۵‌درصد بازار یک محصول را به خود اختصاص می‌دهند و مابقی سهم سایر برندها است. فرهنگ‌سازی از سوی رسانه‌ها در این زمینه مهم است. یکی دیگر از موضوعات مهم در این زمینه را عوض شدن سلیقه مردم طی سال‌های گذشته است. این کارآفرین استانی افزود: ایجاد فروشگاه‌های بزرگ سلایق مردم را تغییر داد و از طرفی موجب شد بازار را به دلیل نداشتن برنامه‌ریزی از دست بدهیم. از‌طرفی به‌دلیل اینکه حجم بسیاری از پوشاک‌ به‌صورت قاچاق وارد کشور شد و در فروشگاه‌های بزرگ با اسامی آن‌ها و حتی با برندهای مطرح تقلبی به فروش رفت و این موارد موجب شد شرکت‌های بزرگ داخلی نتوانند در این حوزه وارد شوند، البته کارهایی در این زمینه در حال انجام شدن است که تا زمانی که قوانین و مقررات ما در این زمینه تسهیل نشوند این موضوع ادامه خواهد داشت. به گفته یکی از مسئولان استانی اگر ما بتوانیم سالانه ۳‌میلیارد دلار صادرات پوشاک داشته باشیم، برای حدود ۸۰۰‌هزار نفر اشتغال ایجاد خواهد شد. در ترکیه سرانه صادرات پوشاک ۱۷۰دلار‌، در چین ۱۰۰دلار و در ایران ۹۰سنت است و این صنعت ظرفیت زیادی برای گسترش و ایجاد اشتغال دارد. ۹۲درصد سهم صنایع کشور را صنایع کوچک و متوسط تشکیل می‌دهند که شامل ۹۶۶شهرک صنعتی از جمله ۸۰۰‌شهرک فعال و ۳۶۶‌ناحیه صنعتی است که ۵۰درصد صنایع کشور در آنها هستند. رسولی خاطر‌نشان کرد: در سال‌های گذشته کشورهای اروپایی همه توجه خود را معطوف صنایع بزرگ کردند و به مشکل برخوردند. راه نجات و توسعه کشور توجه به صنایع کوچک و گسترده کردن آنها در کشور است. علاوه‌بر مشکلاتی مثل مالیات ارزش افزوده، بیمه و بانک‌ها، ما سیستم دقیق فروش هم نداریم و مالیات ارزش افزوده را از تولیدکننده می‌گیریم. پورتال دقیقی برای ارائه اطلاعات در خصوص زمین پروانه احداث و یا پایان‌کار برای کارآفرینان نداریم. تخلفات بزرگی در زمینه پوشاک در حال وقوع است و هیچ نظارتی برای جلوگیری از این تخلفات از سوی دستگاه‌های مربوطه انجام نمی‌شود، دو دهه از اجرای قانون و مقررات مناطق آزاد تجاری و صنعتی می‌گذرد، اما در‌طول این مدت هیچ‌کدام از اهداف مناطق آزاد به‌صورت کامل اجرایی نشده است. ازیک فروشنده عمده لباس دربازاروکیل شیرازکه دارای تحصیلات دانشگاهی هم بود پرسیدم مگر قاچاق پوشاک بر بیکاری هم تأثیر مستقیم دارد؟ درپاسخم گفت‌: چطورتأثیرندارد؟در ماده ۱۴‌قانون مقررات مناطق آزاد تجاری و صنعتی اعلام شده، مبادلات بازرگانی مناطق با خارج از کشور پس از ثبت گمرکی از شمول مقررات صادرات و واردات مستثنی هستند و مقررات صدور و ورود کالاها و تشریفات گمرکی در محدوده هرمنطقه به تصویب هیئت وزیران می‌رسد. متأسفانه با وجود این قا‌نون به راحتی کالای ساخته شده در این مناطق بدون هیچ نظارتی مورد معامله قرار می‌گیرد. به‌عنوان نمونه در قشم به راحتی امکان تردد وجود داشته و افراد می‌توانند بدون کنترل و نظارتی کالاها را وارد مناطق کنند. اصلاً نظارتی در مناطق آزاد برای ورود و خروج کالا وجود ندارد، در یکی دو مورد حتی محموله‌‌های ۹۰۰‌تنی دراین مناطق گم شده‌اند که این موضوع با سؤالات زیادی همراه است. ورود کالای ساخته شده به مناطق آزاد تخلف محسوب می‌شود، امروز صنعت پوشاک با افزایش واردات در حال نابود شدن است. ما نمی‌دانیم دیگر چه اقدامی برای نجات خود انجام دهیم. چرا مسئولین در مناطق آزاد نظارتی ندارند تا به راحتی پوشاک وارد کشور نشود. ابراهیمی گفت: در بخش تسهیلات ویژه برای انتقال کالای تولید شده در مناطق آزاد درقانون مقررات مناطق آزاد تجاری و صنعتی اعلام شده واردات درصدی از کالای تولید شده در مناطق آزاد تجاری و صنعتی موضوع بند «د» تبصره ۲۵ قانون برنامه دوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران به داخل کشور معادل نسبتی از مجموع ارزش افزوده و مواد و قطعات داخلی به کاررفته، به‌قیمت کل کالای تولیدی، بدون هرگونه محدودیتی مجاز است و علاوه‌بر عدم نیاز به ثبت سفارش و گشایش اعتبار، مشمول شرط غیرمجاز و مجاز مشروط نمی‌باشد. همین قانون عاملی شده تا تولیدکنندگان از آن سوء‌استفاده کرده و به‌راحتی کالا وارد کشور کنند. قرار بر‌این بود ورود مواد اولیه و قطعات منفصله رأساً توسط واحدهای تولیدی کشور به‌صورت بدون انتقال ارز، از مناطق آزاد به داخل کشور در چارچوب سقف واردات سالانه هر‌یک از مناطق مجاز باشد. اما جالب اینجاست که برخی افرادبا ایجاد کارخانجات صوری نه تنها کالایی در مناطق آزاد تولید نمی‌کنند بلکه با استفاده از همین قوانین به راحتی محصولات را وارد مناطق آزاد کرده و بعداً در بازار عرضه می‌کنند. با وجود تخلفات بسیار متعدد در مناطق آزاد متأسفانه دولت لایحه‌ای مبنی بر گسترش مناطق آزاد را پیگیری می‌کند. اگر مناطق آزاد گسترش پیدا کند به‌طور حتم صنعت پوشاک نابود خواهند شد. نکته قابل توجه اینکه زمانی که آقایان به هدف خود در افزایش مناطق آزاد هنوز دست پیدا نکرده‌اند موضوع سهمیه‌بندی واردات پوشاک را در مناطق آزاد مطرح می‌کند. 
‌الزام قانونی مسئولان دولتی برای استفاده از البسه ایرانی
 جلیل محبی حقوق‌دان و فعال رسانه‌ای این مطلب را در کانال شخصی خود منتشر کرد که جالب توجه است: قانون «استعمال البسه وطنی» (مصوب سال ۱۳۰۱‌مجلس مجلس شورای ملی) ماده ۱-‌دولت مکلف است کلیه لباس‌هایی که برای مستخدمین لشگری و کشوری تهیه می‌نماید از مصنوعات و منسوجات ایران باشد. ماده ۲- عموم وزراء و نمایندگان مجلس شورای ملی و معاونین و ولات و حکام و قضات عدلیه و کلیه مستخدمینی که مشمول قانون استخدا‌م‌ می‌باشند و نیز مستخدمینی که از طرف دولت به‌ایشان لباس داده شده در موقع اشتغال به‌خدمت رسمی مکلفند البسه ظاهری خود را از مصنوعا‌ت و منسوجات ایران قرار دهند. ماده ۳- جزای متخلف از این قانون در شش ماه اول از قرار هر یک روز تخلف کسر صد نیم حقوق ماهانه و پس از آن کسر صد یک حقوق ماهانه‌ است. 
‌تولیدکننده‌ای که مجبور شد خانه‌اش را بفروشد
یک تولیدکننده پوشاک گفت: مجبور شدم برای تأمین هزینه‌های کارخانه دو ملک را بفروشم و و الآن زیر بار ۹۰۰‌میلیون تومان سود بانکی هستم. م. ع. تولید‌کننده پوشاک، با اشاره به اینکه عدم تولید مواد اولیه مورد نیاز صنعت نساجی در داخل کشور باعث شده تا تمام نیاز خود را از محل واردات تأمین کنیم اظهار داشت: من به‌عنوان یک تولیدکننده اعتقاد جدی به حمایت و خرید از کالای ایرانی دارم، اما وقتی مواد مورد نیاز من در داخل تأمین نمی‌شود مجبورم آن را وارد کنم. وی با اعلام اینکه پارچه‌های ژاکارد و فوتر عمده نیاز واحد تولیدی ما به‌شمار می‌آید افزود: تا چند‌سال گذشته یک کارخانه بخشی از پارچه‌های ما را تأمین می‌کرد. اما به ما اعلام کردند دیگر نمی‌توانیم پارچه‌ای با کیفیت مورد نیاز شما را تولید کنیم. به‌نظر می‌رسد تولیدکننده ایرانی با وجود همه این مشکلات پوست کلفتی دارد که هنوز از بازار خارج نشده است ولی باید بگویم تشدید مشکلات نم نم تولیدکننده ایرانی را مجبور به ترک بازار می‌کند. هیچ حمایتی از تولیدکننده داخلی نشده و در کنار آن حجم قاچاق پوشاک افزایش پیدا می‌کند. اگر بخواهم پارچه مورد نیاز خود را از بازار خودمان تأمین کنم باید از پارچه‌های بی‌کیفیت چینی استفاده کنم که آنها به‌هیچ‌عنوان جوابگوی تولید ما نیستند. اگر بخواهیم با همین کیفیت اقدام به تولید محصول کنیم مجبوریم حجم تولید را کاهش داده و حتی تعدیل نیرو انجام دهیم، مسئولین فقط حرف ارائه دلار ۴‌هزار و ۲۰۰‌تومانی به تولید‌کنندگان را مطرح می‌کنند. بنده پیش حواله‌‌های را با نرخ دلار ۵‌هزار و ۵۰۰ و 500/6 و۷۰۰۰ تومانی انجام دادم که همین نرخ هزینه زیادی را به واحد تولیدی ما تحمیل کرده است. این تولید‌کننده پوشاک به حضور برندهای بی‌کیفیت ترک و چینی در سطح بازار اشاره کرد و افزود: مشتری وقتی این محصولات را می‌بیند به‌طور حتم حاضر به خرید محصول ایرانی آن هم با قیمت بالاتر نیست. تجربه بالای ده ساله‌ای در تولید پوشاک در شیراز دارم اما در طول این سال‌ها هر روز با مشکلات متعددی روبه‌رو شده‌ام به‌نحوی که نیروی کارگری ما از سال ۹۲ تاکنون به یک‌چهارم رسیده است. دخل و خرج واحد تولیدی باهم نمی‌خواند. مجبور شدم برای تأمین هزینه‌های خود دو ملک را بفروشم اما تا کی می‌توانم برای گذران امور کارخانه از محل‌های دیگر هزینه کنم. دو‌سال پیش بهره وام بانکی من ۲۰۰میلیون تومان شده بود که امروز افزایش قابل توجهی پیدا کرده است. برای پرداخت این هزینه هیچ راهکاری ندارم جز اینکه حجم تولید خود را کاهش داده و شاید در نهایت از کار تولیدی خود پشیمان شوم. 
‌تولید تی‌شرت از بازیافت ملحفه‌های بیمارستانی!
‌با چهار شرط لازم می‌توانیم در تولید کالای ایرانی موفق باشیم؛ اول تولیدکنندگان و طراحان لباس، دوم دولت، سوم دانشگاهیان و صاحبان فکر و چهارم مردم. در ابتدا تولیدکنندگان و طراحان لباس را باید در نظر گرفت یعنی اگر بخواهیم محصول ایرانی قابل رقابت باشد باید از خودمان شروع کنیم، با نوآوری محصولاتی در شأن مردم ایران را تولید کنیم. اکنون که برای واردات لباس‌های خارجی محدودیت‌هایی اعمال شده ما باید با استفاده از این فرصت طراحی، تنوع و کیفیت محصولات خود را ارتقا دهیم و مطابق سلیقه مشتری تولید کنیم. کسی که مانتو، کت و شلوار یا پالتوی ایرانی می‌پوشد باید به پوشش خود افتخارکند و احساس بدی نداشته باشد. 
صمد خداحامی دیگر تولیدکننده پوشاک در شیراز می‌گوید: دولت‌مردان باید از تولیدکنندگان و طراحان لباس حمایت کنند تا قیمت تمام‌شده لباس پایین بیاید و همچنین با قاچاق لباس به داخل کشور مقابله شود. دانشگاهیان نیز باید ارتباط میان دانشگاه و بخش صنعت را برقرار کنند؛ متأسفانه دانشجویان این رشته ادعای حرفه‌ای بودن دارند اما زمانی که وارد این عرصه می‌شوند حرفی برای گفتن ندارند. طراحان ترکیه‌ای بازار جهانی لباس را به خوبی رصد می‌کنند تا با مدل‌های جدید لباس آشنا شوند؛ لازم است طراحان ما نیز این کار را انجام دهند. مردم نیز همیشه حامی لباس ایرانی بوده‌ و هستند، مردم باید تعصب ایرانی خود را در این زمینه حفظ کنند و اگر لباس ایرانی تنوع و کیفیت خوبی دارد دیگر به سراغ برندهای خارجی نروند. ما هم باید کالای باکیفیت تولید کنیم تا بتوانیم کشوری سرافزار داشته باشیم. زیرساخت‌هایی که در گذشته وجود نداشت به‌حمدالله امروز توسط کارگروه مد و لباس ایجاد شده است؛ وی اظهارداشت: تولیدکنند‌گان لباس هر جا که تریبونی پیدا می‌کنند ناچارند از مشکلات خود بگویند. البته مردم ما آموخته‌اند که چگونه بحران‌ها را به فرصت تبدیل کنند. مشکل ارز از معضلات بزرگ در تمامی بخش‌های تولید است. در بسیاری از بخش‌ها حلقه‌های ارتباطی موجود است اما متأسفانه از هم گسسته هستند. ما در روند کیفیت و شیوه‌های تولید توانا هستیم اما نیاز به ارتقا‌ داریم؛ ما نیاز به خوراک، فکر، دیدن و دیده‌شدن داریم. ایران بازار بزرگی برای فروش لباس دارد اما در این میان برندهای خارجی اقبال بلندی در تصاحب سهم بزرگی از بازار در کوتاه‌ترین مدت ممکن داشتند و به‌خاطر کیفیت خوب لباس‌هایشان ما را در محدودیت قرار دادند. پس ما باید کوشا باشیم تا کلاس پوشاک ایران را به کلاس جهانی برسانیم. ما باید برند ایرانی- جهانی ایجاد کنیم یعنی محصولات ایرانیی تولید کنیم که قابلیت جهانی شدن داشته باشند نه اینکه فقط به دنبال تولید کالای ایرانی باشیم. ما نباید از برندهای خارجی واهمه داشته باشیم بلکه باید در بالاترین سطوح رقابتی گوی سبقت را از آنها برباییم. 
چینی‌ها ازملحفه‌های بیمارستانی تی‌شرت‌های ارزان‌ قیمت تولید می‌کنند! برخی تیشرت‌ها که بی‌کیفیت‌‌ترین مواد و رنگ را دارد در بازار ایران با قیمت حدوداً ۱۰‌هزار تومان عرضه می‌شود. این لباس‌ها از مواد بازیافتی به‌ویژه ملحفه‌های بیمارستانی تهیه و تولید می‌شود. لباس شب زنانه چینی در بازار ایران با قیمت ۳۰هزار تومان عرضه می‌شود، با این شرایط یک مغازه‌دار که ماهیانه ۱۰ تا ۳۰‌میلیون تومان اجاره پرداخت می‌کند چگونه می‌تواند کار کند و بدیهی است که ضرر می‌کنند. لباس‌های ایرانی از بهترین و بهداشتی‌ترین مواد تولید می‌شوند. 
‌تنوع اقوام و تکثر لباس در ایران بی‌نظیر است
 بتول رضایی تولیدکننده پوشاک مدارس و غیر مدارس در شیراز هم گفت: باید از امکانات موجود حداکثر بهره‌برداری مناسب شود. پیشرفت و تحولات در ریشه هویت ایرانی اسلامی باید بروز و ظهور کند، پوشاک و هنر لباس ایرانی و اسلامی یکی از هویت‌های بانوان و خانواده کشورمان است و موضوع اقتصادی پوشاک نیز بسیار برای کشور حائز اهمیت است. باید لباس ایرانی برای دختران و بانوان امروز کشور باز طراحی شود. باید از طراحان و هنرمندان و صاحبان سبک لباس و پوشاک دعوت شود تا در این عرصه به کشورکمک کنند. دراستان‌ها باید برابر سنت‌ها و نوع پوشش مردم لباس‌های محلی در ادارات دولتی و شرکت‌های خصوصی استفاده شود. 
‌صنعت پوشاک ظرفیتی مغفول مانده در کشور
‌مرضیه کاظمی ازتولیدکنندگان پوشاک شهر شیراز معتقد است: صنعت پوشاک باتوجه به ظرفیت عظیمی که دارد در کشور از حمایت مناسبی برخوردار نشده و در مقابل قربانی حجم بالای قاچاق از کشور‌های چین و ترکیه شده است. پوشاک از جمله کالا‌ها‌یی است که به‌دلیل تقاضای زیادی که برای آن در تمام فصول سال وجود دارد از ظرفیت بزرگی برای تولید و ایجاد اشتغال برخوردار است. ظرفیتی که در کشور ما به دلیل عدم برنامه‌ریزی و حمایت مناسب مغفول مانده و بازار عظیم پوشاک کشور به عرصه جولان پوشاک‌های خارجی قاچاق بدل شده است. حجم قاچاق پوشاک کشور رقمی معادل ۲/۶ تا ۲/۸‌میلیارد دلار است. در مقابل تنها ۶۰‌میلیون دلار پوشاک به‌صورت رسمی وارد می‌شود. ایران رتبه اول قاچاق پوشاک در منطقه است ولی اقدام مؤثری از سوی دولت در این‌باره صورت نمی‌گیرد. در‌حالی که ظرفیت بسیاری برای تولید پوشاک در کشور وجود دارد؛ اما شاهد وفور پوشاک قاچاق در کشور به‌ویژه از کشور‌های ترکیه و چین هستیم که موجب بروز بیکاری در کشور شده است در حالی که می‌توان از آن ظرفیت برای ایجاد اشتغال استفاده کرد. در حالی که ترکیه از نظر جمعیتی با ایران برابری می‌کند اما شاغلان صنعت پوشاک دراین کشور به حدود ۲میلیون نفر می‌رسند اما در صنعت پوشاک ایران تنها ۵۰۰‌هزار نفر شاغل هستند. اگر ۵۰۰هزار نفر با بیشترین ظرفیت هم کار کنند، می‌توانند حدود ۴۰درصد نیاز کشور را تأمین کنند. این کمبود با قاچاق جبران می‌شود و دلیل افزایش نیافتن تولید داخل نبود نیروی متخصص است. پوشاک ملی نیازمند حمایت است و باید در عرصه رقابت مزیت‌دار باشد و روی نام و نشان ایرانی به لحاظ فرهنگی کار کرد. درحال حاضر ضرورت صنعت پوشاک کشور حمایت از تولید و مدیریت توزیع است که در این بین باید تولید به‌طریقی مورد حمایت قرار گیرد که شرایط عرضه قبل از آن در بازار فراهم شده باشد. مشکلات صنعت پوشاک کشور شامل مالیات بالای اصناف، بیمه کار‌گران، نبود شبکه توزیع مناسب، نبود سیستم نظارتی و سرمایه در گردش را تحت تأثیر خود قرار داده است که باید این مشکل در اصناف برطرف شود. با توجه به این‌که امسال از سوی رهبری سال حمایت از کالای ایرانی نامگذاری شده و ظرفیتی که در صنعت پوشاک نهفته است و نقشی که می‌تواند در جهت برطرف کردن معضل بیکاری در کشور بر عهده داشته باشد لازم است مسئولان توجه بیشتری به این صنعت کرده و با حمایت از این صنعت، از خروج ارز بابت واردات پوشاک به‌صورت قاچاق از کشور جلوگیری کنند. برندهای سطح پایین خارجی با مجوز قانونی وارد کشور می‌شوند. مشکلات بسیار زیاد است و این مشکلات درحال گسترش است. دولت هیچ مکانیزمی برای حل مشکلات بخش پوشاک ندارد و نمی‌داند که واحدهای تولید پوشاک چه مشکلاتی دارند. مشکلات صنایع مختلف با یکدیگر متفاوت و راهکار حل آن‌ها هم متفاوت است. برخی برندهای خارجی مجوز فعالیت قانونی در کشور را دارند و باوجود اینکه براساس دستور‌العمل ساماندهی واردات پوشاک باید پس از دو سال ۲۰درصد از وارداتشان را در ایران تولید می‌کردند، نه تنها این اتفاق به‌درستی نیفتاده است، بلکه به نظر می‌رسد همتی هم دراین رابطه وجود ندارد. برندهای پوشاک خارجی بازار پوشاک داخلی را قبضه کرده‌‌اند. هزار واحد خرده‌فروشی پوشاک در سطح استان فارس وجود دارد که این فروشگاه‌ها بازوی فروش تولیدات داخلی بودند و اشتغال ایجاد می‌کردند، اما با ورود برندهای پوشاک وارداتی بازار فروش تولیدات داخلی از بین رفته است. 
‌دستورالعمل‌ها نباید به قانون دائمی تبدیل شود 
هر دستورالعملی نیاز به کار کارشناسی دارد و باید فعالان و کارشناسان بازار مربوطه مکانیزم دستور‌العمل را ارائه دهند و دائما با رصد وضعیت بازار خطاهای دستورالعمل تصحیح شود و نباید یک دستور‌العمل به یک قانون مادام‌العمر تبدیل شود. ما در بخشی از تولیدات پوشاک ازجمله شلوار جین، پولیور، پارچه‌های تیشرتی و جوراب خودکفا هستیم و تولید ما مازاد بر مصرف است. وقتی تولید کالایی در کشور‌ها مازاد بر نیازداخلی است، دولت‌ها واردعمل می‌شوند و با رایزنی با کشورهای هدف صادراتی از جمله پایین آوردن تعرفه‌های گمرکی و انعقاد قرار دادهای مختلف بخشی از بازار آن کشورها را به دست می‌آورند. 
‌بازارسازی وظیفه دولت است
صغری حاتمی‌کمین دیگر تولیدکننده شیراز می‌گوید: دولت مکلف به بازارسازی است، تا اضافه تولیدات به بازارهای دیگر روانه شود و باید قوانینی در این راستا وضع کند. در بخش پوشاک برای ما نه تنها این اتفاق نیفتاده است، بلکه با وضع تعرفه ترجیحی برای ترکیه زمینه واردات پوشاک ترک به ایران فراهم شده است. در بعضی از رسته‌های پوشاک مازاد تولید و در برخی دیگر جوابگوی بازار نیستیم درحالی که مکانیزمی برای تعدیل رسته مازاد نداشته‌ایم و براین اساس منابع در حال از بین رفتن است. کشور چین در دوره‌ای این کار را انجام داد و به برخی برندهای پوشاک اجازه واردات به شرط تولید در کشورش را داد، اما این کشور این اجازه را به برندهای مطرح و لوکس داد که تنها ۵‌درصد از بازار را اشغال می‌کردند. تاکنون ۴۰درصد از واحدهای تولیدی پوشاک تعطیل شده‌اند، با ادامه این وضعیت پیش‌بینی می‌شود حدود ۳۰‌درصد دیگر از واحدهای تولیدی پوشاک هم تا پایان امسال تعطیل شوند. 
‌اخذ مالیات بر ارزش افزوده از واحدهای تولیدی قوزبالاقوز!
‌مجتبی آزاد مدیر تولیدی نگین در شیراز که در بخش توزیع پوشاک هم دستی دارد به خبرنگار شیراز نوین اظهار داشت: موضوع مالیات بر ارزش افزوده باعث تعطیلی بسیاری از واحدهای تولیدی شده است، در‌حالی‌که در کشورهای دیگر مالیات بر ارزش افزوده از مصرف‌کننده نهایی گرفته می‌شود. با مشاهده مشکلات تولیدکنندگان بخش پوشاک هیچ سرمایه‌‌گذاری حاضر به سرمایه‌گذاری در این بخش نیست، این درحالی است که توسعه بسیاری از کشورها و انقلاب‌های صنعتی از بخش نساجی بوده و حتی کشور ترکیه با توسعه صنعت نساجی خود مسیر پیشرفت صنعت را آغاز کرد. 
‌تولید ما رقابت‌پذیر نیست
‌آزاد گفت: هزینه سرمایه تولید بالا است، در‌حالی که گردش مالی به‌علت نبود بازار فروش در واحدهای تولیدی کند است. همچنین با وضع قوانین دست‌و‌پا گیر از سوی وزارت کار، سازمان تامین اجتماعی و وزارت امور اقتصادی و دارایی نه تنها گامی برای تولید برداشته نمی‌شود، بلکه این قوانین مانع ادامه مسیر تولیدکنندگان می‌شود. راه مبارزه با قاچاق، بالا بردن کیفیت و کمیت تولید داخل و رقابتی کردن آن است، زیرا برای مبارزه با قاچاق کالا باید مخاطرات و هزینه آن را آن‌قدر افزایش داد، تا واردات قاچاق دیگر به‌صرفه نباشد. باید از روش‌های ایجابی برای حمایت از تولید کالای ایرانی استفاده کرد. روش‌های حمایتی فقط تأمین مالی نیست، بلکه می‌تواند اصلاح قوانین دست و پا گیر باشد. به‌عنوان مثال کشور ترکیه برای حمایت از صنعت نساجی و پوشاک خود ۵۰‌درصد از هزینه برگزاری نمایشگاه‌ها را در کشورهای مختلف بر عهده می‌گیرد، در حالی که این اتفاق اصلاً در کشور ما نمی‌افتد. تا زمانی که دولت بستر مناسبی برای این صنعت ایجاد نکند، این صنعت مقرون به صرفه نمی‌شود. دولت موظف است که بازار پوشاک را رصد کند و وضعیت تولید و نیاز بازار را را بسنجد و براساس آن میزان واردات و تعرفه‌های واردات را تعیین کند. باید تحقیق کرد که کشورهای موفقی مانند ترکیه، چین و بنگلادش در صنعت پوشاک چه اقداماتی انجام داده‌اند که این کاری سخت نیست، بلکه نیازمند همت و عزم جدی است. 
‌گام بنیادی حمایت از تولید داخل برداشته نشد 
قوانین دولت باید در جهتی باشد که بستر مناسبی برای ادامه فعالیت واحدهای تولیدی فراهم شود و اگر‌چه عالی‌ترین مقام اجرایی و تصمیم‌گیر کشور به صراحت به این موارد اشاره دارند، اما هیچ گام مؤثر و مفیدی به‌صورت بنیادی در این زمینه برداشته نشده است. رسانه ملی ما رقابتی نیست، بلکه انحصاری است، رسانه ملی رسالت خود را در مورد معرفی کالاهای ایرانی و فرهنگ‌سازی مصرف کالای ایرانی انجام نداده است. کشور ترکیه در سریال‌های خود با نشان دادن و معرفی کردن کالاهای تولیدی خود، کالاهای تولید خود را در ذهن مخاطب نهادینه و با این‌کار به‌صورت ناخودآگاه مخاطب رسانه به خرید آن کالاها ترغیب می‌شود. حتی با نمایش این سریال‌‌ها در کشورهای مختلف از جمله کشورهای حاشیه خلیج فارس، زمینه مصرف کالاهای ترکیه‌ای در کشور‌های دیگر هم در ذهن مخاطب نهادیه می‌شود. 
‌به نام حمایت از تولید داخل، به کام قاچاق!
‌حمایت از کالای ایرانی باید و نبایدهای بسیاری دارد. اما گاهی بسیاری از قوانینی هم که برای حمایت وضع می شوند، نتیجه بخش نیست. اکثر برندهای معروف در کشورهای مختلف نمایندگی فروش می زنند. برندها معمولاً سعی می‌کنند کیفیت بالایی ارائه بدهند و به همین خاطر مشتری‌های خاص خودشان را دارند. اما گرفتن نمایندگی برند پوشاک در ایران از بهمن ماه سال ۱۳۹۵ با تصویب یک قانون، پیچیدگی‌های زیادی پیدا کرده است. حدود یک‌سال پیش بعد از مدت‌ها معطل ماندن قانونی که قرار بود از تولید داخل در برابر واردات حمایت کند، تصویب و قرار بر این شد که هر برند خارجی که در ایران نمایندگی می‌گیرد در سال اول تأسیس باید ۲۰‌درصد و در سال دوم تا ۵۰‌درصد تولید خود را در داخل کشور انجام بدهند. وزارت صنعت، معدن و تجارت قانون جلوگیری از واردت بی‌رویه و قاچاق پوشاک را مصوب کرد اما ظاهراً بعد از تصویب کسی سراغی از نحوه اجرای آن نگرفته است. چون شواهد نشان می دهد که این قانون در عمل زیاد قابلیت اجرایی شدن نداشته است. 
‌گاهی با افتخار ایرانی می‌فروشیم!
حتماً شما هم از بسیاری از نمایندگی‌هایی که لباس برند خارجی به فروش می‌رسانند شنیده‌اید که تولیدشان ایرانی است و گاهی عبارت «با افتخار ایرانی می‌فروشیم» را هم روی شیشه فروشگاه‌های خود می‌چسبانند. اما یک فعال بازار پوشاک این موضوع را رد می‌کند و می‌گوید: «‌در قراردادی که برای اعطای نمایندگی در وزارت صنعت بسته می‌شود از واردکننده تعهد می‌گیرند که ۲۰‌درصد جنس وارداتی خود را تا سال آینده در داخل تولید کند اما در عمل این موضوع تا سال‌های بعد هم کمتر از ۱۰‌درصد اتفاق می‌افتد. بیشتر واردکننده‌ها سمت واردات کالا از کشور ترکیه می‌روند و عده‌ای هم کشور واسطه را انتخاب می‌کنند و با نماینده اصلی قرارداد نمی‌بندند چون در عمل قرار نیست کالای اصلی که قسمتی از آن هم در داخل تولید شود، وارد کشور بشود.‌»
‌قانونی که مجبورید آن را دور بزنید
در قانون وزارت صنعت از واردکننده خواسته شده که پوشاک را در قالب فروشگاه‌های زنجیره‌ای به فروش برساند درحالی که واردکننده توانایی مالی تأسیس فروشگاه زنجیره‌ای را ندارد و اصولاً نوع توزیع این کالاهای وارداتی، فروش به مغازه‌های مستقل است. به گفته این فعال بازار پوشاک این شرایط واردکننده‌ها مجبور به دور زدن قانون می شوند. مثلا یکی از شرکت‌های معروف ترکیه‌ای که نمایندگی‌های زیادی هم در داخل کشور دارد، سه شرکت ثبت کرده است و از هر کار پوشاکی فقط یک عدد به صورت رسمی از گمرک وارد و باقی را به‌صورت قاچاق وارد می‌کند. چون تولید از روی الگوی همان یک‌عدد پوشاک وارداتی هم در داخل برای واردکننده به‌صرفه نیست. 
‌تولید لباس برند در داخل به‌صرفه نیست
با گشتی در بازار و راسته‌های فروش پوشاک صحبت‌های مصاحبه شونده ما را تأیید می‌کنند. وقتی از یکی از فروشندگانی که در فروشگاه زنجیره‌ای یکی از برندهای پوشاک کار می‌کند درباره قانون وزارت صنعت می‌پرسیم می‌گوید: «‌گاهی برندها با این قانون مشکل دارند و می‌گویند شما توانایی تولید باکیفیت لباس ما را ندارید و البته تا حدی هم درست می‌گویند. اما گاهی برندها هم مشکلی ندارند بلکه این بازار تولید داخل است که در دست گرفتن بخشی از تولید یک برند که قانون از او خواسته در توانش نیست و هیچ صرفه اقتصادی هم برایش ندارد. خیلی طبیعی است که وقتی قانونی مصلحت تولیدکننده و شرایط بازار را درنظر نگرفته، تولید‌کننده هم آن را دور بزند و حتی تن به واردکردن کالای قاچاق بدهد. یکی از مغازه‌داران خیابان طالقانی شیراز می‌گوید:  وقتی برای گرفتن نمایندگی یک برند خارجی به اتحادیه رفتم گفتند باید فروشگاه زنجیره‌ای تأسیس کنی و محصولات این برند را طبق قانون مصوب وزارت صنعت به فروش برسانی. اما وقتی گفتم توانایی تأسیس فروشگاه زنجیره‌ای ندارم گفتند پس نمایندگی را نمی‌دهیم اما اگر بخواهی می‌توانی کالای خام را وارد کنی! حتی لباس تیم ملی هم بی‌نصیب نماند. 
ماجرای قانون نمایندگی گرفتن برندهای خارجی در ایران به همین جا ختم نمی‌شود و پای آن حتی به فوتبال هم کشیده شده است. درحالی که تمام تیم‌های ملی فوتبال دنیا در قبال سپردن طراحی و تولید لباس خود به یک برند معتبر پول دریافت می‌کنند، تیم ملی ایران برای حضور در جام جهانی ۲۰۱۸روسیه به برند معتبر آدیداس برای طراحی و تولید لباس خود، پول می‌دهد. با این شرایط به‌نظر می‌رسد که حتی خود متولیان اجرای قانون هم به ناکارآمد بودن آن و یا حداقل ناکارآمد بودن این قانون در فضای فعلی بازار پوشاک آگاه هستند. در واقع این قانون که قرار بوده جلوی واردات بی‌رویه پوشاک و قاچاق را بگیرد تا حدی اجرا شده و بعضی واردکننده‌ها درصدی از اجناس خود را در داخل تولید می‌کنند اما سطح این تولید هیچ‌وقت به حدی نرسیده که هدف اصلی قانون یعنی جلوگیری از واردات بی‌رویه و قاچاق را بگیرد. 
‌پوشاک ایرانی؛ یک قدم مانده به مرگ
تولید پوشاک ایرانی این روزها به بدترین وضع خود طی سه دهه اخیر رسیده و رشد روزافزون واردات بی‌رویه و قاچاق‌، این صنعت را به ورطه نابودی کشانده است. براساس برنامه‌های دولت قرار بود برای ایجاد رونق اقتصادی اقدامات لازم برای مبارزه با قاچاق کالا انجام شود اما متأسفانه حجم کالاهای قاچاق هر‌روز در حال افزایش است و مکانیزم دقیقی برای مبارزه با آن وجود ندارد. البته هر کدام از مسئولین بر‌اثرات مخرب قاچاق کالا تأکید می‌کنند اما هنوز اراده‌ای برای رفع این معضل نیست. 
برای بررسی چند و چون وضعیت کالاهای قاچاق در کشور فقط کافی است سری به بازار تهران بزنید تا از نزدیک در جریان حضور انواع مختلف کالای قاچاق در بازار تهران باشید. البته دولت در تیرماه سال گذشته طرح ضربتی مبارزه با کالاهای قاچاق را در بازار شروع کرد که البته مبارزه تنها با قاچاق در سطح عرضه با نقدهای درستی هم مواجه شد ولی این کالاها همچنان با حربه‌های مختلفی از گمرکات کشور ترخیص شده و به راحتی در بازار به فروش می رسد. امروز فعالان بازار بدون برگ سبز به‌راحتی کالاهای خود را در بازار می فروشند و مشکلی ندارند؛ فقط رکود باعث شده تا رونقی در کسب و کارنداشته باشند. رضایی یکی از فروشندگان پوشاک در همین ارتباط با اشاره به این‌که در حال حاضر کالای قاچاق به وفور در بازار وجود دارد گفت: دولت هر‌چندبار طرح‌هایی را برای جمع‌آوری کالاهای قاچاق آغاز می‌کند اما این موضوع مقطعی است و هنوز نتوانسته تأثیری برای عملکرد قاچاقچیان داشته باشد. وی با اشاره به این‌که عمده محصولات آرایشی بازار قاچاق است افزود: در بخش پوشاک ۸۰‌درصد اجناس بازار قاچاق است. در حوزه فعالیت ما، برخی از فروشندگان نمی‌توانند ۱۰هزار تومان بابت یک روسری پول گمرک بدهند به‌همین دلیل به قاچاق روی می‌آورند. رضایی با اشاره به اینکه قاچاقچیان پوشاک اکثراً بارهای خود را از قشم و بانه وارد کشور می‌کنند تصریح کرد: دولت فقط سخت‌گیری‌هایی را برای لوازم آرایشی قاچاق انجام داد که این موضوع هم مقطعی بوده و فروشندگان این حوزه هر چند وقت یک‌بار جمع و مجدد اقدام به فروش محصولات خود می‌کنند. 
فروشنده دیگری به‌نام اسکندری با اعلام این‌که حضور گسترده کالاهای قاچاق و رکود بازار آسیب‌های زیادی را به کسبه وارد کرده است گفت: امسال ما اصلاً در بازار چیزی به نام شب عید نداشتیم و همین موضوع ما را با مشکلات زیاد مالی روبه‌رو کرده است. وی با اشاره به اینکه اصلاً در این شرایط امکان فعالیت وجود ندارد افزود: دولت چندین بار از برنامه‌های خود برای جلوگیری از ورود کالاهای قاچاق گفته اما در عمل ما در بازار شاهد اتفاق جدیدی نیستیم و همچنان قاچاقچیان به راحتی کسب و کار می‌کنند. موسوی هم به‌عنوان یکی از تولیدکنندگان حوزه پوشاک با اشاره به این‌که وضعیت بازار بسیار خراب است می‌گوید: از دوسال گذشته هم وضعیت تولید و هم وضعیت فروش درحد فاجعه است به‌نحوی که این موضوع از بعد از انقلاب تا‌کنون سابقه نداشته است. وی با بیان اینکه حجم قاچاق پوشاک بسیار افزایش یافته است افزود: امروز سهم تولیدکننده داخلی فقط ۵‌درصد است که این امر اگر ادامه پیدا کند به‌طور حتم ایران در بخش پوشاک همانند عربستان خواهد شد. این تولیدکننده پوشاک تصریح کرد: در حال حاضر اکثر واحدهای تولیدی پوشاکی کشور تعطیل شده و یا روند واردات را در پیش گرفته‌اند. امروز تولید به صرفه نیست و سود در انتقال پول به بانک‌ها است‌. وی اضافه کرد: تولیدکننده داخلی امروز تقاضا‌ی جدیدی از دولت ندارد بلکه فقط می‌خواهد دولت به وظایف خود عمل کند و بر سر تولید داخلی مانع تراشی نکند. باید تعرفه واردات پوشاک افزایش پیدا کند اما متأسفانه امروز به راحتی کالای خارجی در بازار به فروش می‌رسند که این موضوع اصلا به نفع تولیدکننده داخلی نیست. 
‌سخن پایانی:
اما در این بلبشوی پوشاک کشور چگونه پوشاک مناسب دانش‌آموزان را انتخاب کنیم؟ با شنیدن کلمه دانش‌آموز یکی از مهم‌ترین چیزهایی که توجه والدین را به خودجلب می‌کند تهیه روپوش، کیف، کفش و سایر وسایل موردنیاز اوست. هم‌زمان با شروع سال تحصیلی رعایت نکاتی ساده و در عین حال بسیار مهم موجب آرامش، راحتی، شادابی و حفظ سلامتی دانش‌آموز شده و امکان بهره‌برداری بیشتر او را از مدرسه و فرصت‌های آموزشی فراهم می‌آورد. افزایش آگاهی والدین و نوجوانان در زمینه نحوه انتخاب ملزومات مناسب دانش‌آموز بسیار مهم است که والدین بایستی به آن دقت لازم را داشته باشند. تولیدی‌های قَدَر معتقدند اتحادیه‌اشان نباید به هرکسی اجازه ورود به این فعالیت پردردسر را ندهد و هوای تولیدکنندگان قدیمی را داشته باشد و برای آنان مشوق‌هایی را ایجاد کند تا آنان هم دلگرم به ادامه کار و تلاش شوند. حرف و حدیث‌های تو‌لیدکنندگان پوشاک شهر شیراز تمامی ندارد. در شماره آتی بخش پایانی این گفت‌وگوها رامی‌خوانیم.

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی