[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۵۴۸
  • دوره جدید

بی‌توجهی به هنر خاستگاه آسیب‌های اجتماعی، روزنامه شیراز نوین

در گفتگوی سرویس فرهنگ و هنر روزنامه شیرازنوین با خالق نمایشگاه «اقلیم بی‌انتها» مطرح شد
بی‌توجهی به هنر خاستگاه آسیب‌های اجتماعی

 

شیرازنوین- سعیدرضا امیرآبادی

amirabadi_shznvn@yahoo.com

اشاره: شیراز، پایتخت راستین فرهنگ و هنر ایران است. ثروت ماندگاری از سوی بزرگان فرهنگی و هنرمندان سترگ این سرزمین برای ما به جا مانده است و در برهه معاصر، با بهره‌برداری هوشمندانه از آن‌ها می‌توان آینده شهر و کشور را برای قرن‌های متمادی تضمین کرد. به همت هنرمندان این وادی، فانوس تابناک فرهنگ هیچ‌گاه مسیر زوال و فراموشی را طی نکرده و همواره بزرگانی در زادگاه فرهنگوران پرآوازه ایران به ممارست و آفرینش‌های بدیع مشغول بوده‌اند. با این وجود، نباید همیشه وام‌دار مجاهدت‌های درگذشتگان ماند و به میراث ماندگار آن‌ها اکتفا کرد. بلکه چلچراغ پرشکوه فرهنگ و هنر در پایتخت فرهنگی ایران همواره باید در اوج بماند و برای شهر شش هزار ساله، آبرو و اعتبار و ثروت به ارمغان آورد. حتی در دوران اوج مدرنیسم و زندگی‌های مینیمال که در آن قرار داریم، می‌توان با سرمایه‌گذاری و پرورش جوانان، از میان آن‌ها استعدادهای شگفت‌انگیز و پرشوری استخراج کرد که در آینده برای میهن به افتخارآفرینی پرداخته و از قبال آن‌ها اعتبار مادی و معنوی کسب کنیم.
متأسفانه رسم بر این است که در کوران‌های اقتصادی، توجه کمتری به سرمایه‌های معنوی و هنرهای زیباشناسی می‌شود و در شرایط دشوار مادی، مؤلفه‌های فرهنگی، اولین شاخصه‌ای است که از سبد فرهنگی خانواده‌ها جدا می‌گردند. در حالی که جامعه ایران باید بر این حقیقت اشراف یابد که سرمایه‌گذاری در عرصه فرهنگ و هنر به مثابه سرمایه‌گذاری در زمینه پیشگیری از فعالیت‌های هنجارشکنانه و بزهکاری‌های اجتماعی خواهد بود و چنانچه انرژی و قوای فکری جامعه در این زمینه صرف شود، میل و رغبت کمتری برای ارتکاب آلودگی‌های اجتماعی و آسیب‌ها در نهاد آن‌ها شکل می‌گیرد. با نگاهی به این راهکار پیشگیرانه است که مسئولان ارشاد فرهنگ فارس در پی تقویت بخش خصوصی در عرصه‌های متنوع هنری برآمده و از آموزشگاه‌های فرهنگی، به عنوان بازوان قدرتمند اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان  در امر پرورش استعدادها  و رکود آسیب‌ها یاد می‌کنند و به شکل‌های مختلف، در پی حمایت از آن‌ها برمی‌آیند. 
در همین زمینه، سرویس فرهنگ و هنر روزنامه شیرازنوین گفتگویی با یکی از کارشناسان حوزه فرهنگ و هنر درباره وضعیت فرهنگی شیراز و مشکلات پیش روی هنرمندان و آموزشگاه‌های هنری انجام داده که در ادامه می‌خوانید. مرضیه صالحی‌نژادفرد بر این باور است که سختگیری در اعطای مجوز به آموزشگاه‌های فرهنگی و هنری، موجب تعالی فرهنگ و رکود آسیب‌ها و ناهنجاری‌های مدنی خواهد شد.

اقتصاد همیشه نقش بسزایی در پرورش استعدادها داشته است. آیا در این شرایط دشوار، فعالیت در عرصه‌های فرهنگی کفاف هزینه‌های زندگی هنرمندان را می‌دهد؟
درواقع فعالیت در عرصه‌های فرهنگی بیشتر برمبنای علاقه، احساس و ندای درونی هنرمند شکل می‌گیرد و به همین دلیل از بابت کسب درآمد نمی‌توان به عنوان شغل اصلی به آن نگاه کرد.
آیا جامعه ما توانسته به درک درستی از نقش تأثیرگذار فرهنگ و هنر برسد و از آن به عنوان راهکاری برای خروج از بحران‌ها و معضلات مدنی استفاده کند؟
به نظر می‌رسد در جامعه ما فعالیت‌های فرهنگی و هنری آن چنان که شایسته است مورد توجه قرار نمی‌گیرد و عده‌ای از سر غفلت و ناآگاهی، آن را در حد تفریح و سرگرمی ارزیابی می‌کنند. در صورتی که فرآیندهای هنری نقش برجسته‌ای در بهبود مسائل فردی و اجتماعی دارند. بی‌توجهی به مضامین زیباشناسی و در حاشیه قرار گرفتن آن‌ها مسبب بسیاری از بحران‌ها است.
چطور شد که عنوان «اقلیم بی‌انتها» را برای نمایشگاه برگزیدید؟
موضوع نمایشگاه اقلیم بی‌انتها، ایران بود و از آنجا که این سرزمین از نظر فرهنگی، تاریخی، آیینی و هنری دارای پیشینه بسیار قدیمی و غنی شده‌ای است، این عنوان را برای نمایشگاه انتخاب کردیم. در نظر داشته باشیم همه عظمت‌های گرانمایه ایران‌زمین در ابعاد یک نمایشگاه محدود نمی‌گنجد و سال‌ها باید روی آن کار کرد. بیان گوشه‌ای از اصالت‌ها و زیبایی‌های این مرز و بوم نیازمند سال‌ها تلاش، مجاهدت خستگی‌ناپذیر و بی‌وقفه هنرمندان و فرهنگوران است.
به نظر شما هنرمندان چگونه می‌توانند رسالت‌های میهن‌پرستانه خود را به انجام رسانند و در این نمایشگاه تا چه اندازه به اهدافی که مدنظر داشتید دست یافتید؟ 
هر کسی و در هر جایگاهی که باشد، وظیفه ادای دین به میهن و ارج‌نهی بر اصالت‌های ایران را به دوش می‌کشد. هدف اصلی از برپایی اقلیم بی‌انتها و نمایشگاه‌هایی که از این پس برپا خواهد شد ایجاد انگیزه، تشویق، شناخت استعدادها و کسب تجربه برای هنرجویان در طیف‌های سنی مختلف است. البته هدف دوم آشنایی بیشتر والدین و نزدیکان هنرمندان با فضای نمایشگاهی است. شاید به این وسیله بتوانیم آن‌ها را متوجه باارزش بودن مؤلفه‌های فرهنگی و هنری کنیم.
به عنوان یک هنرمند سبک مورد علاقه شما چیست و چگونه به این سبک علاقه‌مند شدید؟
در ابتدای فعالیت و برای سال‌های زیادی سبک رئالیسم را در تکنیک‌های متنوع آن کار کردم. با گذشت چند سال به سبک سورئالیسم و اکسپرسیونیم علاقه‌مند شدم و این دو را به صورت حرفه‌ای ادامه دادم. در چند سال اخیر در حال تمرین در سبک آبستره هستم.
هنرجویان شما از تمامی طیف‌های سنی کودکان و نوجوانان و بزرگسالان هستند. کار با هریک از آن‌ها چه ویژگی‌هایی دارد؟
هر گروه سنی نیاز به آموزش‌های خاص خودش دارد. به ویژه گروه کودک و نوجوان به عنوان سرمایه‌های گران‌بهای کشور باید زیر نظر کارشناسان خبره و به شیوه‌های علمی و دقیق آموزش دیده و استعدادهای آنان شناسایی شود. خلاقیت در کودکان حتماً باید مورد توجه قرار بگیرد و پرورش داده شود. گروه نوجوان هم به دلیل مشکلات و چالش‌هایی که در این سن تجربه می‌کنند حتماً باید هم تحت نظر اساتید مجرب دوره‌های آموزشی خلاق را پشت سر گذاشته و سبک و تکنیک هنری آن‌ها توسط  اساتید باتجربه بررسی و نظارت شود. در زمینه آموزش‌های هنری هر گروه سنی باید با طرح درس مناسب خود آموزش دیده و زیر نظر کارشناسان رشد کنند.
به عنوان فعال فرهنگی و هنرمند صاحب‌سبک، وضعیت شهر شیراز را در زمینه آموزش به علاقه‌مندان چطور ارزیابی می‌کنید؟ 
گروهی از کسانی که با عنوان مدرس در مکان‌های مختلف به تدریس مشغول هستند نیاز به به‌روزرسانی اطلاعات، مطالعه بیشتر و بالا بردن سطح دانسته‌های خود نسبت به نیازهای جامعه  دارند. دانش افرادی که به عنوان استاد هنر تدریس می‌کنند باید همیشه به‌روز باشد و به آموزش‌های روزمره و تکراری اکتفا نکند. خلاقیت و طراحی ایده از ارکان اساسی مدرسان هنری است. با کمال تأسف، گروهی از علاقه‌مندانی که به کلاس‌های هنری افراد غیرمجرب می‌روند در معرض آموزش‌های نادرست قرار گرفته و لطمه‌های زیادی متحمل می شوند.
آیا تابه‌حال مشکلات عدیده اقتصادی و بی‌مهری‌ها سبب شده به ترک فعالیت فرهنگی و آغاز شغلی پرمنفعت‌تر فکر کنید؟ چه چیزی باعث دلسردی جامعه هنری در رسالت خطیری که بر دوش دارند می‌شود؟
عشق و علاقه وافری که در نهاد هنرمندان راستین در جریان است، آن‌ها را با تمامی مشکلات به ادامه فعالیت دلگرم می‌کند. خوشبختانه تابه‌حال مشکلات پیش رو سبب نشده به ترک این حرفه و هنر ماندگار بیندیشم. علاقه به این رشته، حتی اگر درآمد قابل توجهی نداشته باشد، از نظر روحی و معنوی به من احساس آرامش و رضایت خاطر می‌دهد.
آیا ازسوی دستگاه‌های دولتی حمایت می‌شوید و آیا دستگاه اجرایی به اهمیت فراگیری فعالیت‌های فرهنگی، آن چنان که انتظار می‌رود، پی برده است؟
اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان فارس از آموزشگاه‌های دارای مجوز حمایت‌های لازم را انجام می‌دهد. خوشبختانه ما هم از چترهای حمایتی دستگاه فرهنگ با توجه به امکانات و منابعی که در اختیار دارند برخوردار می‌شویم. اما دستگاه‌ها و نهاد‌های دیگر متأسفانه توجهی به مشکلات فراگیر آموزشگاه‌های فرهنگی و هنری نداشته و در این مسئله احساس مسئولیت نمی‌کنند.
انتظار شما از نهاد‌ها و دستگاه‌های دولتی چیست؟
در وضعیت فعلی، چنانچه حمایت‌های معنوی و پشتیبانی‌های مالی از بخش خصوصی دریغ شود، به شدت دچار آسیب و زوال می‌شویم. به طور حتم آثار جانکاه این آسیب در اجتماع به صورت بحران‌های مدنی، هنجارگریزی و ازدیاد آسیب‌های اجتماعی آشکار خواهد شد. برای پشت سر گذاشتن شرایط دشوار می‌توان با ابزارهایی نظیر تخفیف‌های نمایشگاهی، برپایی کارگاه‌های آموزشی، تبلیغات و ارائه تسهیلات از جامعه هنرمندان حمایت کرد و مشوق آن‌ها برای تربیت هنرجویان مستعد شد.
مردم شیراز همیشه به فرهنگ‌پروری شهره بوده‌اند. استقبال آن‌ها از آموزشگاه‌های هنری چگونه است و آیا ازدیاد کلاس‌های آموزشی به رشد کیفی هنرمندان منجر شده است؟
آموزشگاه‌های فرهنگی و هنری رقیبان بسیاری دارند و در این شرایط دشوار اقتصادی، ادامه فعالیت برای آن‌ها دشوارتر از گذشته شده است. آموزشگاه‌های فرهنگی و هنری رقبای زیادی مانند آموزشگاه‌های فنی و حرفه‌ای، فرهنگ‌سراهای شهرداری‌ها، غرفه‌های صنایع‌دستی و مراکزی نظیر آن‌ها دارند که گسترش همه آن‌ها در مقیاس زیاد، باعث خالی ماندن صندلی‌های آموزشگاه‌ها می‌شوند. علاوه بر این، مراکزی مثل آموزشگاه‌های زبان، خیاطی، آرایشگری و مراکزی از این دست در کنار فعالیت اصلی خود مجوز برپایی کلاس‌های هنری را می‌گیرند. مشکل کار در این جاست که مراکز آموزشی غیرمجاز از اساتید متخصص و باتجربه استفاده نمی‌کنند و در اجرایی کردن فرایندهای آموزشی، بی‌تجربه و ناآگاه هستند. با توجه به اینکه در قسمت آزمون مشغول به فعالیت هستم، این مسئله را بارها مشاهده کرده و درباره آن اطلاعات کامل دارم. تعداد آموزشگاه‌ها بیشتر از نیاز جامعه است و این مسئله، سبب می‌شود آموزشگاه‌های قدیمی و باسابقه چاره‌ای جز تعطیلی نداشته باشند. با این وجود، هر روز شاهد باز شدن آموزشگاه جدید یا اضافه شدن فرهنگ‌سراهایی با کیفیت پایین آموزش و رعایت نکردن تکنیک‌های پرورش خلاقیت هستیم.
به عنوان کارشناس حوزه فرهنگ و هنر برای مردم در انتخاب آموزشگاه مطمئن برای فرزندانشان چه پیشنهادی دارید؟
مردم باید در انتخاب کلاس‌های آموزشی هوشمندانه عمل کرده و تحقیق کنند. قبل از ثبت‌نام از آموزشگاه نمونه کار هنرجو و استاد را خواسته و به هر مکانی اعتماد نکنند. تعداد نفرات حاضر در هر کلاس، تخصص اساتید، کیفیت آموزش، ارائه آموزش مختص هر فرد بسته به توانایی‌هایش، از مسائل مهمی است که پیش از ثبت‌نام باید به آن‌ها توجه کرد.
متأسفانه بر نمای بیرونی شهر شیراز که داعیه‌دار پایتخت فرهنگی ایران است، نشان چندانی از مضامین ناب و چشم‌نواز فرهنگی و هنری نمی‌بینیم. در مقام کارشناس هنرهای زیبا، برای زیبا شدن محیط شهری به مسئولان چه پیشنهادی دارید؟
این مایه تأسف است که در شهری که ادعای پایتخت فرهنگی ایران دارد، شاهد المان‌ها و نقاشی‌هایی که صرفاً وقت و هزینه برای آن‌ها هدر شده است، باشیم. به نظر می‌رسد دیدگاه حاکم بر فضای خیابان‌ها و دیوارهای شهر در پاره‌ای موارد، فقط پر کردن آن‌ها به هر روش و با هر ایده‌ای بوده است و نشانی از خلاقیت و زیبایی در بسیاری خیابان‌ها و معابر دیده نمی‌شود. البته به این نکته هم باید اشاره کرد که کارهای ارزشمند، فاخر و هدف‌مندی هم در سطح شهر دیده می‌شوند. شهری همانند شیراز سرشار از منابع فرهنگی و بن‌مایه‌های هنری است و با توسل به آن‌ها می‌توان چهره شهر را آنچنان که شایسته آن است به نمایش گذاشت. استفاده از ایده و تفکر خلاق جوانان و کمک گرفتن از تجربه‌های اساتید می‌تواند منجر به ارائه کارهای زیبا و باارزش شده و زمینه اجتناب از نسخه‌های بازاری، کلیشه‌ای و تکراری را، به ویژه در بیلبوردها و المان‌های شهری پدید آورد. بسیاری از آن‌ها هیچ پیام زیباشناسانه‌ای در بر ندارند.
آیا طیف‌های مختلف اجتماع در این شرایط به هنر گرایش دارند؟ مخاطبان آموزشگاه‌های هنری از چه طیف‌هایی هستند؟
قشر قابل توجهی از هنرجویان  ما در رشته تحصیلی غیرمرتبط با هنر فعالیت داشته و در حیطه شغل‌های دیگری همچون پزشکی، پرستاری، حقوق، شیمی و... فعالیت دارند. آن‌ها برای رسیدن به آرامش و اینکه حس نیاز به هنر را در خود احساس می‌کنند در کنار ما حضور یافته و هفته‌ای چند ساعت به آموزش و فراگیری اصول هنری به صورت علمی و عملی مشغول می‌شوند. این مسئله نشان  دهنده اهمیت هنر در پیشبرد بهتر دیگر مشاغل در کشورمان است.
سخن پایانی؟
رسانه‌ها دارای نقش تأثیرگذاری در جامعه هستند. سپاس از توجه سرویس فرهنگ و هنر روزنامه شیرازنوین که تمامی تلاش خود را در راستای کمک و مساعدت به هنرمندان و حفظ جایگاه واقعی فرهنگ‌وران مبذول می‌دارد و می‌کوشد مضامین زیباشناسی، آنچنان که شایسته هستند، به جامعه امروز معرفی شوند. در کلام پایانی به این نکته تأکید می‌کنم که سختگیری نکردن برای ارائه مجوز می‌تواند صدمات جبران‌ناپذیری بر پیکره فرهنگ و هنر ایران وارد کرده و بازخورد آن در بطن جامعه با گذشت مدت کوتاهی مشهود خواهد بود. امیدواریم مسئولان به این نکات مهم توجه کرده و زمینه‌ای مهیا شود تا اساتید متخصص و مجرب در عرصه آموزشی حضور پررنگ‌تری داشته باشند. 
درباره هنرمند
مرضیه صالحی‌نژادفرد، متولد شیراز و دارای مدرک کارشناسی هنر ارتباط تصویری و نقاشی است و از سال 75 هنر نقاشی را زیر نظر استاید برجسته شهر آغاز کرد. وی دارای مدارک هنری بین‌المللی مرتبط با سازمان فنی و حرفه‌ای کشور سطح الف است و مدرک مربیگری  نقاشی را از سازمان فنی و حرفه‌‌ای دریافت کرده است. از سال 1386 به عنوان آزمونگر طراحی و نقاشی با سازمان فنی و حرفه‌ای همکاری می‌کند و موفق به دریافت مدرک نقاشی و عکاسی از اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان فارس شده است.

 

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی