[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۵۶۴
  • دوره جدید

چشم‌اندازی به وضعیت «دختربچه‌های» جهان و ایران، روزنامه شیراز نوین

از همان روز اول یاد می‌گیرند چگونه طعم تلخ تلنگرهای زندگی را با شیرینی درونی‌شان تغییر دهند و دنیای رنگی‌شان را صورتی کنند. از همان روز اول با غرور و لطافت دلشان برای عروسک‌هایشان مادری می‌کنند تا نشان دهند «مادر شدن» مسئولیتی است که تنها خودشان از عهده آن برمی‌آیند.
به گزارش ایسنا، اگرچه با وجود پیشرفت‌ها و تغییرات فرهنگی از تعداد خانواده‌هایی که فرزند «پسر» ایدئالشان باشد کاهش یافته؛ اما هنوز هم خانواده‌هایی در اقصی‌نقاط جهان هستند که به دلیل فرهنگ سنتی و نوع نگرش، باز هم ترجیحشان برای فرزند بر جنسیت «مذکر» غالب است و با نگاهی جنسیتی برای فرزند «دخترشان» محدودیت‌هایی قائل می‌شوند. لذا سازمان ملل متحد از یازدهم اکتبر سال ۲۰۱۱ میلادی ۱۹مهرماه را با هدف بهبود وضعیت حقوق کودکان دختر، مانند رسیدگی به چالش‌های پیش ‌روی آنان از جمله ازدواج کودکان، خشونت و دسترسی محدود به تعلیم و تربیت و... به عنوان روز جهانی «دختربچه» به ثبت رسانده است.
یونیسف یا صندوق کودکان سازمان ملل متحد سازمانی پیشرو در امور کودکان است که در ۱۹۰کشور جهان به جهت ترویج حقوق کودکان و حمایت از برنامه‌های توسعه با محوریت کودکان فعالیت می‌کند که در آن حقوق مدنی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کودکان بیان شده و افراد زیر سن‌ ۱۸سال کودک تلقی می‌شوند. لازم به ذکر است که ایران هم یکی از کشورهای عضو کنواسیون حقوق کودک است که باید حداکثر امکانات را برای بقا و پیشرفت کودکان از جمله دختران زیر ۱۸سال فراهم کند. به همین منظور، ایسنا به بررسی معضلاتی چون وضعیت آموزش، بهداشت و ازدواج دختربچه‌های (کودکان) ایران و جهان پرداخته است که مشروح آن را در ادامه می‌خوانید:
از هر پنج دختر در دنیا، یک نفر پیش از سن ۱۸سالگی ازدواج می‌کند
بر اساس گزارش مشترک صندوق نجات کودک و بانک جهانی در سال حدود ۷.۵میلیون دختر زیر سن قانونی در جهان ازدواج می‌کنند و نزدیک به ۱۰۰میلیون دختر به دلیل نبود حمایت قانونی در کشورهایشان در معرض «ازدواج کودکان» قرار می‌گیرند. این درحالی‌ست که براساس برآوردهای صندوق کودکان ملل متحد (یونیسف) در یک دهه گذشته از ۲۵میلیون مورد ازدواج کودکان پیشگیری شده و اکنون از هر پنج دختر، یک نفر پیش از سن ۱۸سالگی ازدواج می‌کند که این رقم در یک دهه قبل به ازای هر چهار نفر یک مورد بوده است.
کاهش روند «ازدواج کودکان» در کشورهای جنوب آسیا
در کشور هند بیش از ۲۶میلیون دختر پیش از سن ۱۸سالگی ازدواج کرده‌اند؛ اما طبق اعلام سازمان صندوق ملل متحد، کشورهای جنوب آسیا در مسئله ازدواج کودکان بیشترین روند کاهشی را داشته‌اند. به طوری که در هند این آمار با فراهم آمدن شرایط تحصیل برای دختران و آگاهی‌بخشی در مورد مضرات و آسیب‌های ازدواج کودکان محقق شدهاست. این درحالی‌ست که کشور نیجر با رقم ۷۶درصد از بالاترین نرخ ازدواج کودکان برخوردار است.
در همین راستا، بسیاری از کارشناسان گفته‌اند ازدواج کودکان تا سال ۲۰۳۰ میلادی حدود چهار تریلیون دلار برای جهان هزینه دارد. لذا پایان دادن به معضل ازدواج کودکان می‌تواند بیش از چهار تریلیون دلار به اقتصاد جهان کمک کند و از این طریق، رشد جمعیت را کنترل کرده و زندگی میلیون‌ها زن جوان را در سراسر جهان تغییر داد.
نگاهی به آمار ازدواج «دختربچه‌ها در ایران»
ریشه بسیاری از معضلات زنان مربوط به ازدواج آن‌ها در سنین کودکی است؛ از جمله این معضلات می‌توان به رشد بی‌رویه جمعیت بدون اوراق هویتی در مناطق حاشیه، محرومیت از تحصیل، ثبت نشدن ازدواج‌ها، شیوع پدیده کودک ـ بیوه و... اشاره کرد.
شهلا کاظمی پور، جمعیت‌شناس در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به سرشماری‌های سال ۹۵ مرکز آمار ایران، تعداد دختران زیر ۱۸سال کشور را ۱۰میلیون و ۹۳۰هزار نفر اعلام و بیان کرد: حدود ۲۷/۷درصد از کل جمعیت زنان را «دختران» زیر سن ۱۸سال کشور تشکیل می‌دهند که چهار میلیون و ۳۸۱هزار نفر از کل جمعیت دختران، افراد ۱۰ تا ۱۸سال هستند و از این تعداد ۸/۵درصد (۳۷۳هزار نفر) همسردار، دو صدم درصد (۹۴۲نفر) بر اثر فوت همسر و ۱۶صدم درصد (حدود ۷هزار نفر) بر اثر طلاق بدون همسر هستند.
«ازدواج کودکان» یا «کودک‌همسری» از مسائلی که به دلیل پیامدها و آسیب‌های اجتماعی، فعالان حقوق کودک را تحت تأثیر قرار داده و باعث شده در سال‌های اخیر در ایران و حتی در جهان به این «پدیده» نگاه جدی‌تری شود. مسئله‌ای که بسیاری از فعالان حقوق کودک آن را پدیده‌ای خشونت‌آمیز علیه کودکان می‌دانند و مونیکا نادی، به عنوان یکی از این فعالان درباره آسیب‌های ازدواج کودکان معتقد است: «کودک‌همسری تبعات و آسیب‌هایی از جمله جدایی ناگهانی کودکان از دنیای کودکانه‌شان، ناتوانی جسمی دختران برای مادر شدن و مشکلات زایمان‌های زودهنگام، ناتوانی در نگهداری از زندگی و فرزند را دارد. همچنین بیوه شدن زودهنگام، طلاق و حتی طلاق‌های عاطفی زوجین پس از افزایش سن از تبعات کودک همسری است و بسیاری از افراد با ازدواج در سنین کودکی و بعد از بلوغ فکری تناسبی بین ازدواجشان با معیارهای خود نمی‌بینند که به دلیل نداشتن شرایط جدایی، این رابطه به یک طلاق عاطفی منتهی می‌شود.
تصویب فوریت طرح ممنوعیت ازدواج دختران کمتر از ۱۳سال در مجلس
به گزارش ایسنا، اگرچه آمارهای «ازدواج کودکان» ایران به نوعی حاکی از خشونت‌ علیه دختران‌ سرزمینمان است؛ اما همین آمار باعث شد فعالان حقوق کودک بیش از پیش به این مسئله انتقاد کنند و سرانجام طرحی در قالب «کودک‌همسری» توسط فراکسیون زنان در مجلس شورای اسلامی تدوین شود؛ طرحی که براساس آن حداقل سن ازدواج دختران به ۱۶سال و برای پسران به ۱۸سال افزایش می‌یابد و ازدواج دختران زیر ۱۳سال مطلقاً ممنوع می‌شود. طرحی که همواره مخالفانی از جمله مرکز پژوهش‌های مجلس را با خود همراه داشته؛ اما بالاخره ۶۷نماینده در جلسه علنی مجلس شورای اسلامی در قالب طرح اصلاح ماده ۱۰۴۱ قانون مدنی (ازدواج  دختران زیر ۱۳سال و پسران زیر ۱۵سال را منوط به اذن ولی و حکم دادگاه و ازدواج کودکان بزرگ‌تر را به صورت مطلق جایز دانسته است) ضمن تشریح آسیب‌های اجتماعی، روانی، جسمی، جانی، محرومیت از تحصیل، مشکلات به وجود آمده در تربیت فرزندان و افزایش نرخ طلاق، خواستار ورود سریع‌تر مجلس به ازدواج دختران کمتر از ۱۳سال و پسران کمتر از ۱۶سال شدند.
نگاهی به آمارهای جهانی «کودک‌آزاری»
به گزارش ایسنا، «خشونت علیه کودکان» از دیگر آزارهای جسمی و عاطفی است که شامل کتک زدن، صدمه‌های جسمی، بی‌توجهی، مراقبت ناسالم و نادرست، بازماندن از تحصیل و پرخاشگری والدین و تعرض جنسی است و از نظر رشد جسمی، روانی و روحی کودک را تحت تأثیرات منفی قرار می‌دهد. به طوری که افرادی که در دوران کودکی مورد آزارهای جسمی و روحی قرار می‌گیرند، ممکن است در دوران بزرگسالی خود نیز کودک‌آزار شوند.
براساس آخرین آمارهای سازمان جهانی بهداشت که در سال ۲۰۱۷ میلادی منتشر شده، ۲۳درصد از کودکان در جهان مورد آزار جسمی قرار گرفته‌اند،‌ ۳۶درصد با آزار عاطفی مواجه شده‌اند و ۱۶درصد نیز مورد بی‌توجهی فیزیکی قرار گرفته‌اند. همچنین ۱۸درصد از دختربچه‌ها و ۸درصد از پسربچه‌ها قربانی آزار جنسی بوده‌اند.
 ۵۳درصد کودکان آزاردیده دختر هستند
 براساس آمارهای ارائه شده از سوی «اورژانس اجتماعی کشور» حدود ۱۶هزار مورد کودک‌آزاری از انواع کودک آزاری جنسی، جسمی، عاطفی و غفلت طی شش ماه نخست سال ۹۶ به این مرکز گزارش شده که ۳۸درصد از این کودکان در سن دبستان و کمتر از دبستان و ۱۲درصد راهنمایی بوده‌اند.
رضا جعفری، رئیس اورژانس اجتماعی نیز در گفت‌وگو با ایسنا، معتقد است ۵۳درصد از این خشونت‌ها علیه دختران و ۴۷درصد از آن‌ها علیه پسران است که ۵۰درصد از این خشونت‌ها به دلیل غفلت، ۳۰درصد آزارهای جسمی ، ۱۵درصد از نوع روانی عاطفی و ۴درصد خشونت‌های جنسی گزارش شده است.
آماری از «دختران» بازمانده از تحصیل و بی‌سواد
به گزارش ایسنا، دسترسی برابر به آموزش باکیفیت و ارائه فرصت‌ها از دیگر حقوق اصلی دختران به شمار می‌رود. این درحالی‌ست که به نظر می‌رسد برخی از جوامع و کشورها به دلیل عوامل فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی، مانع رسیدن این حق دختران می‌شوند.
اگرچه طبق بررسی‌های انجام شده در این زمینه فقر فرهنگی و مالی، بدسرپرستی، طلاق والدین، مهاجرت، نبود علاقه و نداشتن انگیزه، بیماری و دیرآموزی، کار کودک، ازدواج زودهنگام و راه‌های صعب‌العبور از عواملی است که موجب ترک تحصیل کودکان به خصوص دختربچه‌ها می‌شود؛ اما کارول بلامی، رئیس صندوق کودکان سازمان ملل متحد در این زمینه اعتقاد دارد «آموزش فقط فراگیری نیست، بلکه در بسیاری از کشورها وسیله نجات‌دهنده زندگی افراد به خصوص دختران است. دختری که خارج از مدرسه باشد بیشتر در معرض ایدز بوده و کمتر می‌تواند خانواده‌ سالمی داشته باشد».
علی زرافشان، معاون سابق آموزش متوسطه وزیر آموزش و پرورش براساس آخرین گزارش مرکز آمار ایران، جمعیت دانش‌آموزان بین ۶ تا ۱۴ساله در سال ۹۵ را ۱۰میلیون و ۷۷۲هزار و ۷۸۷نفر اعلام کرده که پنج میلیون و ۵۱۶هزار و ۶۳۷دانش‌آموز پسر و پنج میلیون و ۲۵۶هزار و ۱۵۰دانش‌آموز دختر هستند و از مجموع این ۱۰میلیون دانش‌آموز، ۱۵۵هزار و ۷۸۲دانش‌آموز دختر در مدرسه حضور ندارند. براساس همین گزارش، در جمعیت ۱۰ تا ۱۴سال از مجموع کل، ۷۴هزار و ۳۹۸بی‌سواد اعلام شده که از این تعداد، ۳۷هزار و ۹۱۵دانش‌آموز دختر هستند.
این در حالی‌ست که حکیم‌زاده، معاون آموزش ابتدایی وزیر آموزش و پرورش در شهریور امسال از شناسایی ۱۴۲هزار کودک بازمانده از تحصیل در مقطع ابتدایی برای سال تحصیلی جدید خبر داده بود.
این درحالی‌ست که ایجاد مراکز مدرسه شبانه‌روزی، تأمین سرویس ایاب و ذهاب دانش‌آموزان در مناطق محروم و شناسایی خانه به خانه بازماندگان از تحصیل  از راهکارهای مسئولان دولتی به منظور کاهش آمار بازماندگان از تحصیل است.
کاهش رشد بیش از ۱۵۱میلیون کودک زیر پنج سال بر اثر گرسنگی
به گزارش ایسنا، «تغذیه و بهداشت» مناسب تأثیر زیادی در آینده دختران دارد؛ چراکه علاوه بر رشد جسمی و سطح یادگیری می‌تواند تأثیر مناسبی در نوع بارداری و شیردهی آن‌ها داشته باشد. زیرا دخترانی که زندگی خود را با تغذیه ناکافی در دوران کودکی شروع می‌کنند، به دلیل مشکلات تغذیه‌ای با کاهش قدرت یادگیری، افت تحصیلی، افزایش ابتلا به بیماری‌ها و کاهش توانمندی ذهنی و جسمی مواجه می‌شوند و در دوران حاملگی نمی‌توانند دوران خوبی را سپری کنند.
باتوجه به اینکه آمار دقیقی از وضعیت تغذیه «کودکان دختر» در دست نیست؛ اما براساس گزارشی که با همکاری نهادهای مختلفی از جمله صندوق کودکان سازمان ملل (یونیسف)، برنامه جهانی غذا و سازمان جهانی بهداشت تهیه شده، رشد بیش از ۱۵۱میلیون کودک زیر پنج سال در سال ۲۰۱۷ میلادی بر اثر گرسنگی کاهش داشته و باعث شده این کودکان کوتاه‌تر از حد طبیعی باشند. در آسیا نیز از هر ۱۰کودک زیر پنج سال، یک کودک دچار کم‌وزنی است. این رقم در آمریکای لاتین و کارائیب یک کودک در هر ۱۰۰کودک است. این درحالی‌ست که ۳۸.۳میلیون کودک زیر پنج سال در سراسر جهان (۵.۶درصد از کل کودکان) دچار چاقی مفرط هستند.
مرگ سالیانه پنج میلیون کودک زیر پنج سال به دلیل سوءتغذیه 
مجید حاجی فرجی، رئیس دانشکده تغذیه دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و انستیتو تحقیقات تغذیه‌ای و صنایع غذایی نیز بر اساس آمارهای اعلام شده گفته «هرساله پنج میلیون کودک زیر پنج سال، به دلایل مرتبط با سوءتغذیه جان خود را از دست می‌دهند.  ۴۰درصد کودکان در کشورهای فقیر، در اثر سوءتغذیه، دچار آسیب‌های بدنی و ذهنی می‌شوند. ۲۶درصد کودکان جهان به دلیل سوءتغذیه دچار کوتاهی قد هستند. دو میلیارد نفر از کمبود یک یا چندریز مغذی رنج می‌برند و حتی در ایالات متحده آمریکا که کشوری غنی و ثروتمند است در حدود یک هفتم آمریکایی‌ها (۱۴.۳درصد مردم)، کمتر از حد نیاز خود، غذا می‌خورند.
کاهش مرگ کودکان زیر پنج سال ایرانی بر اثر گرسنگی
اگرچه وضعیت تغذیه کودکان کشورهای دیگر در وضعیت مطلوبی سپری نمی‌شود؛ اما طبق گفته زهرا عبداللهی، مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، مطالعات انجام شده در ایران نشان می‌دهد در یک دهه گذشته، شیوع سوءتغذیه کودکان به‌طور متوسط حدود ۵۰درصد کاهش داشته است. 
 میزان شیوع سوءتغذیه در کودکان زیر ۵سال به صورت کم‌وزنی، کوتاه قدی و لاغری تعریف می‌شود. یکی از شاخص‌های بین‌المللی برای نشان دادن وضعیت امنیت غذایی در کشورهاست که تأمین امنیت غذایی و امنیت تغذیه‌ای مستلزم اقدامات توسعه‌ای در همه بخش‌هاست. همچنین محورهای عمده و اثرگذار بر امنیت غذا و تغذیه شامل تولید مواد غذایی سالم و کافی، درآمد و قیمت غذا، فرهنگ و سواد تغذیه‌ای و تأمین سلامت برای پیشگیری از بیماری‌ها که جذب و استفاده بدن از مواد مغذی را مختل می‌کند، است. 
 براساس نتایج بررسی‌های ملی انجام شده، در یک دهه اخیر در سال‌های ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۵ شیوع کم‌وزنی کودکان از ۸.۳درصد در سال ۱۳۸۷ به ۳.۸درصد در سال ۱۳۹۵ کاهش یافته است. شیوع کوتاه‌قدی تغذیه‌ای نیز از ۸.۹درصد در سال ۱۳۸۷ به ۴.۶درصد در سال ۱۳۹۵ سیر نزولی داشته است. همچنین شیوع لاغری که معرف سوءتغذیه زمان حال و گذشته است از ۷.۵درصد در سال ۱۳۸۷ به چهار درصد در سال ۱۳۹۵ کاهش یافته و کاهش شیوع سوءتغذیه کودکان حتی در استان‌های کم برخوردار کشور نیز قابل توجه بوده است.
برنامه حمایتی کمیته امداد برای رفع سوءتغذیه دختران زیر پنج سال
اما به منظور جلوگیری از سوءتغذیه کودکان یکی از اهداف کمیته امداد امام خمینی(ره) برنامه حمایتی تغذیه‌ای است که طبق آماری که در اختیار ایسنا قرار گرفته، نشان می‌دهد ۵۴هزار و ۷۶دختر زیر پنج سال از برنامه «حمایتی تغذیه کودکان» استفاده می‌کنند و همین مسئله می‌تواند در رفع میزان سوءتغذیه و مشکلات رشدی و جسمی دختران تأثیر مثبتی داشته باشد.
به گزارش ایسنا، تأمین امنیت وضعیت اجتماعی، جسمی و روانی از حقوق اصلی زندگی دختران به شمار می‌رود که باید مورد ارزیابی قرار گیرد؛ اما باتوجه به آمارهای ارائه شده از وضعیت زندگی اجتماعی دختران در ابعاد مختلف به نظر می‌رسد باید مسئولان نسبت به ایجاد امنیت روانی و جسمی دختران گامی مهم بردارند؛ دخترانی که به عنوان مادران آینده نقش تعیین کننده‌ای در سرزمینمان دارند و می‌توانند تأثیر زیادی در میزان موفقیت فرزندان آینده و جامعه داشته باشند.

 

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی