[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۵۸۷
  • دوره جدید

سینما تهدید نیست، روزنامه شیراز نوین

بررسی فراز و فرود‌های اکران فیلم‌‌های خارجی در سینماهای ایران

سینما تهدید نیست

 

شیرازنوین- سعیدرضا امیرآبادی

amirabadi_shznvn@yahoo.com

حصر مدیوم‌ها، آن هم در دهکده جهانی، عملیاتی غیرممکن خواهد بود. این روزها بسته‌های جذاب فرهنگی به سردمداری سینما و موسیقی از هر راه و بیراهه‌ای در اختیار علاقه‌مندان قرار می‌گیرند و نمی‌توان به سان دهه شصت، به توقیف دستگاه‌های ویدیو پرداخت و نوارهای کاست را از اتومبیل‌ها جمع‌آوری کرد. این خاصیت دهکده جهانی است که راه را برای فراگیری مدیوم‌ها هموار می‌کند و آن‌ها به راحتی در اختیار مخاطبانشان قرار می‌گیرند. با درک این مسئله بود که متولیان فرهنگی مجوز مؤسسه‌های رسانه‌های تصویری را صادر کردند تا بدین وسیله، آثار برتر سینمای جهان پس از سالم‌سازی و برش سکانس‌های آلوده، در اختیار علاقه‌مندان قرار بگیرند. اما پرسشی که مطرح می‌شود این است که این روزها علاقه‌مندان سینمای بین‌الملل محصولات موردنظر خود را از کدام مارکت تهیه می‌کنند. ابتدا بیایید تاریخ اکران آثار سینمایی در ایران را مرور کنیم و به چرایی حذف سینمای جهان از سالن‌های نمایش وطنی نگاهی دوباره بیندازیم. 
دعوت به اندیشیدن
هنر هفتم ایران قدمت دیرینه‌‌ای دارد و هنرمندان بی‌‌شماری را در پناه ذات پراصالتش به تکامل رسانده است. در کنار نقش‌آفرینی صاحبان هنر، مردم هم به فرایند خوب اندیشیدن دعوت می‌شوند و سینما توانسته زمینه‌های روشنگری را درجامعه مهیا سازد. به موازات همه این اتفاقات خوب، در دهه‌‌های چهل و پنجاه با شمار زیادی از آثار فرومایه روبرو بودیم که از رسالت‌ و ارزش‌های فرهنگی و هنری فاصله گرفته و نگاه‌هایی سطحی‌‌نگر و فرومایه به هنر‌های نمایشی داشتند. این جریان آلوده و چنین دسیسه فرهنگی، توجهی به استعدادهای بانوان نقش‌‌آفرین نداشت؛ بلکه با نگاهی ابزارگونه به دنبال ترویج زن‌‌بارگی، فساد و بی‌‌بند و باری برمی‌آمد. خوشبختانه در میان همه این عناصر ناخوشایند، سینمای ارزشی و فاخر مهجور و بی‌مخاطب نماند و هنر هفتم، پیش از به ثمر رسیدن انقلاب اسلامی، دارای بارقه‌هایی از رشد و نمو هم در بطن خود بود. این‌گونه آثار سبب شد بن‌‌مایه‌های هنر هفتم وطنی در دوران پس از انقلاب مجبور نباشد تا از نقطه صفر قدم‌های اولیه را بردارند. فیلم‌سازان مؤلفی نظیر حاتمی، کیارستمی، کیمیایی، مهرجویی، تقوایی، بیضایی و نقش‌آفرینان هنرمندی نظیر رشیدی، بخشی، نصیریان، کشاورز، انتظامی و بسیاری دیگر از سینماگران برتر، در بحبوحه‌‌ای که هنر هفتم وطنی مستور از فیلمفارسی‌های یکسان و عوام‌‌زده بود، رفته‌رفته مسیر رشد و تکامل را پیموده و به دنبال اثبات توانمندی‌‌های خود برمی‌آمدند. 
البته سینمای ایران در دهه چهل و پنجاه از آثار برجسته جهان هم محروم نبود. کازابلانکا، روانی، دزیره، دیکتاتور بزرگ، ربکا و بسیاری دیگر از آثار خوش‌‌ساخت کارگردانان افسانه‌‌ای سینمای کلاسیک جهان در سینماهای شهر‌های ایران به اکران عمومی درآمده و علاقه‌‌مندان سینما را از این هنر ناب سیراب می‌‌کردند. اما افسوس بزرگ در آن بود که آثار آلوده و ناپاک هم حضور پررنگی در جدول اکران داشتند و حضور آنان، سبب شد حکم به حذف همه آثار سینمای جهان در ایران صادر شود. پس از پشت سر گذاشتن دهه‌های شصت و هفتاد و از راه رسیدن فضای مجازی، سینمای جهان راه خود را به صورت فراگیری در جامعه ایران باز کرد و با استقبال گروه زیادی از علاقه‌‌مندان سینما روبرو شد. اما مشکل کار شبکه‌های زیرزمینی و دانلودهای غیرقانونی در این بود که همه رده‌های سنی جامعه، بدون آنکه نظارتی بر آن‌ها اعمال شود، در معرض آثار خشونت‌آمیز و مستهجن قرار می‌گرفتند. به یاد داشته باشیم که در سینمای جهان هم تماشای همه آثار سینمایی برای عموم جامعه آزاد نیست و نهاد‌های نظارتی به همراه سازندگان، به محتوای فیلم هشدار می‌‌دهند. اما شبکه‌های زیرزمینی که در ایران به پخش و دوبله آثار سینمایی مشغول هستند، به این مسئله مهم توجهی نکرده و جامعه علاقه‌مندان را در معرض انبوهی از سکانس‌های خشونت‌آمیز، غیراخلاقی، آلوده و ارزش‌‌ستیز قرار می‌دهند. به همین دلیل، نهادهای نظارتی در ایران طرح‌های زیادی به منظور جمع‌‌آوری محصولات شبکه‌‌های زیرزمینی و معدوم‌‌سازی آن‌ها اجرا کردند. اما واقعیت این است که بسیای از اقشار علاقه‌‌مند به سینمای جهان، با چند کلیک ساده، آثار مورد علاقه خود را دانلود کرده و در خلوت به تماشای آن می‌نشینند. به همین دلیل هم مؤسسه‌‌های رسانه‌های تصویری و بخش خصوصی با نظارت وزارت ارشاد به این مسئله وارد شدند و با بازبینی آثار سینمای جهان، آن‌ها را برای تماشای اقشار عمومی جامعه مناسب‌‌سازی می‌‌کنند. البته در سینمای جهان نیز رسم بر همین منوال است. متولیان فرهنگی در اروپا و امریکا به راحتی به هر اثر سینمایی اجازه اکران و پخش در شبکه خانگی نخواهند داد؛ چراکه میزان تأثیرگذاری هنرهای نمایشی بر جامعه بسیار زیاد است و چنانچه غفلت و چشم‌پوشی در این زمینه صورت بگیرد، روح جامعه دچار تباهی و انحراف خواهد شد. 
مزایای اکران سینمای جهان
با وجود فعالیت پرقدرت شبکه نمایش خانگی و مؤسسه‌های مجاز در عرصه نمایش آثار سینمای جهان، باز هم جای خالی آنان بر پرده نقره‌ای حس می‌شود. تصور کنید شاهکارهای هیچکاک، ایستوود، جسکون، لینچ،‌ هاپکینز، چاپلین، اسکورسیزی، مایکل بی، اسپیلبرگ، لوکاس و بهترین نقش‌آفرینان و کارگردانان سینمای کلاسیک جهان پس از اعمال نظارت‌های لازم در ایران اکران شود. این امر مسلماً تبعات مثبتی به دنبال خواهد داشت. اول آن‌که شبکه‌‌های زیرزمینی در انزوا قرار گرفته و فیلم‌‌های روز سینمای جهان، بی‌‌آنکه نظارتی بر محتوای آنان صورت بگیرد، در جامعه به نمایش درنمی‌آیند. دوم آنکه رونق به چرخه صنعت سینمای  ایران و سینماداران ورشکسته بازمی‌‌گردد و آثار هنر هفتم وطنی هم در پناه فیلم‌‌های پرفروش سینمای جهان دیده می‌شوند. سوم آنکه با رایزنی و پایه‌‌ریزی تعامل، می‌توان به داد و ستد فرهنگی در جبهه بین‌المللی اقدام کرد و از کمپانی‌های معتبر فیلم‌‌سازی خواست در ازای نمایش آثار خارجی در ایران، برای اکران فیلم‌‌های ایرانی در کشور‌های خارجی زمینه‌های لازم را مهیا کنند. چهارمین و شاید مهم‌‌ترین مزیت اکران آثار پرمخاطب سینمای جهان در ایران، به کاهش ناهنجاری و بزهکاری بازمی‌‌گردد. این روزها شبکه‌های زیرزمینی با شتاب فراوان در حال گسترش آثاری هستند که بن‌مایه‌های آسیب‌های اجتماعی را در جامعه تقویت کرده و قبح ناهنجاری را می‌زداید. به طور حتم، نمایش مرسوله‌های سالم فرهنگی می‌تواند انرژی جامعه را به شیوه مناسبی تخلیه کند و عطش مخاطبان را برطرف سازد. به همین دلیل، می‌توان امیدوار بود جماعت فیلمفارسی‌‌ساز در دوران معاصر هم تغییر رویه داده و با مشاهده رقبای بین‌المللی، به فکر ارتقای محصولات خود برآیند. چنان که از گفته‌های مسئولان برمی‌آید، شاید وقت آن رسیده باشد تا آثار پرفروغ سینمای جهان پس از ارائه در شبکه توزیع نمایش خانگی، اینک به تالارهای سینمایی وارد شوند و مخاطبان با کیفیت‌های اچ‌دی و دالبی که شایسته علاقه‌‌مندان ایرانی سینما است، به تماشای آن‌ها بنشینند. تفکرات رادیکالی و حجری همیشه از سینما به عنوان تهدیدی بزرگ یاد می‌کنند و بر این باورند که هنر هفتم، زمینه‌های فساد را در جامعه فراگیر می‌کند. در حالی که می‌توان از ذات پراصالت هنر برای گسترش زیبایی‌ها و دعوت به فرآیند خوب اندیشیدن بهره‌برداری کرد و برای نکوهش ناهنجاری‌ها، به محضر گرانمایه فرهنگ و هنر و پرده نقره‌ای پناه برد. 
اکران فیلم‌های خارجی در کنار دیگر آثار سینمایی تولید ایران  از امسال به صورت محدود در برخی سالن‌های سینمایی آغاز شده است. بر اساس نظام‌نامه جدید اکران و همچنین مصوبات شورای عالی اکران، شیوه در اختیارگذاری سالن‌ها به این شکل است که مجموعه‌ها و پردیس‌های دارای بیش از هفت سالن می‌توانند یک سالن کامل با ظرفیت ۱۵۰صندلی را برای نمایش فیلم اختصاص بدهند. همچنین پردیس‌های دارای سه تا هفت سال می‌توانند دو سانس فوق‌العاده برای نمایش داشته باشند و آن‌هایی که کمتر از سه سالن سینمایی دارند هم فقط در یک سانس فوق‌العاده می‌توانند فیلم خارجی اکران کنند. 
کم، محدود و حساب شده
علی آشتیانی‌پور، مسئول پخش فیلم‌های خارجی در سینماها، با بیان اینکه در ابتدا به دلیل آنکه اطلاع‌رسانی کمی انجام شده بود و مردم اطلاع دقیقی از اکران فیلم‌های خارجی در سینماها نداشتند، شروع کندی را پشت سر گذاشتیم بیان کرد: به مرور شاهد رشد فروش و استقبال از فیلم‌های خارجی در سینماها هستیم که اگر فیلم‌های به‌روزتری هم در سینماها به نمایش دربیایند، قطعاً میزان استقبال از آن بیشتر خواهد شد. همچنین با اجرای این طرح جلوی فعالیت‌های غیرقانونی برخی سینماها که عمدتاً در شهرستان‌های دور از تهران بودند و اقدام به نمایش فیلم‌های خارجی می‌کردند، گرفته شده است. او با اشاره به اینکه «از اواخر تیرماه تاکنون که اکران آثار خارجی در سینماها آغاز شده است و ۵فیلم به نمایش درآمدند»، گفت: همان‌طور که اولویت همه ما بر اکران فیلم‌های ایرانی در سینماها است و معتقد هستیم نباید اکران فیلم خارجی مشکلی برای نمایش فیلم‌های داخلی ایجاد کند، به همین دلیل محدودیت جدی‌ای برای نمایش فیلم‌های خارجی به وجود آمده است. البته سعی هم نداشتیم دامنه اکران فیلم خارجی را وسیع‌تر بکنیم. نکته‌ای که برای اکران فیلم‌های خارجی در نظر می‌گیریم این است که به طور مثال اگر اکنون فیلم کودکی روی پرده داریم، دیگر فیلم خارجی کودک نداشته باشیم و مراعات زیادی در این زمینه داریم و با احتیاط و مراقبت زیادی به نمایش این آثار می‌پردازیم. آشتیانی‌پور در گفتگو با ایسنا ادامه داد: بنا داشتیم کم، محدود و حساب شده این آثار را اکران کنیم تا اگر مخاطبانی خواستند فیلمی خارجی در سینما ببینند، این امکان برای آن‌ها وجود داشته باشد. ما در ابتدا اصرارمان بر این بود که فیلم‌ها دوبله شوند؛ اما در اکران دو فیلم اول احساس کردیم مردم ترجیح می‌دهند فیلم را به زبان اصلی ببینند. به همین دلیل از فیلم سوم به بعد این آثار را به صورت زیرنویس اکران کردیم، مگر آنکه فیلمی را بخواهیم برای کودکان نمایش دهیم که در این صورت نیاز به دوبله دارد.وی درباره میزان فروش و نحوه محاسبه این آثار در سینماها هم بیان کرد: در عمل درآمد حاصل از فروش چند فیلم اولی که اکران شدند، به صورت ۴۰درصد برای صاحب سینما و ۶۰درصد خانه سینما محاسبه شد؛ اما بعد از مدتی با اعتراض سینماداران مواجه شدیم. هنوز این مشکل به صورت آیین‌نامه‌ای حل نشده است؛ اما با توجه به مذاکراتی که صورت گرفته، خانه سینما از سهم ۱۰درصدی خود چشم‌پوشی کرد و اکنون مانند اکران فیلم‌های ایرانی، به همان صورت ۵۰، ۵۰ محاسبه می‌شود. او در پایان با تأکید بر اینکه «اگر محدودیت آوردن و گرفتن فیلم کمتر برای مؤسسه رسانه‌های تصویری کمتر شود شرایط بهتری فراهم خواهد شد» اظهار کرد: ما با اکران فیلم خارجی سه هدف را دنبال کردیم؛ تنوع در سبد نمایشی، ارتقای کیفی و ایجاد حس رقابت و سوم به وجود آوردن منابع درآمدی‌ برای خانه سینما. اگر از این سه هدف دور شویم، این طرح ناموفق خواهد بود. تلاشمان این بوده که به هر سه‌ این اهداف دست پیدا کنیم؛ اما شرایط واقعاً سخت است. چه در خرید، چه نمایش و چه تبلیغات دست ما بسته است.
تبعیت از شورای عالی اکران
در ادامه، محمد قنبری مدیر یک پردیس سینمایی درباره اکران فیلم‌های خارجی در این پردیس سینمایی توضیح داد: ما جزو سینماهایی بودیم که از همان ابتدا هر فیلمی را که شورای عالی اکران تصویب کرد، نمایش دادیم. هدفمان هم این بود که چون تعداد سالن‌هایمان زیاد است تنوعی در فیلم‌ها داشته باشیم و بتوانیم افرادی را که طالب دیدن آثار خارجی در سینما هستند هم جذب کنیم. وی افزود: اگر بتوانیم فیلم‌های به‌روزی که در حال حاضر در دیگر نقاط دنیا اکران می‌شود را به نمایش بگذاریم، میزان استقبال از این طرح بسیار بیشتر خواهد بود؛ زیرا همان‌طور که می‌دانیم، در این زمانه دسترسی به فیلم‌ها کار بسیار آسانی است. بنابراین، مخاطب باید دلیل موجهی برای دیدن فیلم مورد علاقه‌اش در سینما داشته باشد.
از انگ سانسور تا روتوش فیلم
رضا سعیدی‌پور، مدیر پردیس سینمایی آزادی، با اشاره به اینکه «همیشه انگ سانسور به اکران فیلم خارجی زده می‌شود» بیان کرد: مردم ما هر فیلم خارجی‌ را که بخواهند، می‌توانند بدون اینکه سانسور شود و هر لحظه‌ای که اراده کنند روی گوشی موبایل خود ببیند. بنابراین، وقتی می‌خواهیم فیلمی را در سینما اکران کنیم، اولین انگی که به آن می‌خورد این است که می‌گویند این فیلم سانسور شده است. به همین دلیل علاقه‌ای به دیدن آن از خود نشان نمی‌دهند. او ادامه داد: الان شرایطی به وجود آمده است که امکان روتوش فیلم به راحتی وجود دارد و نیازی به حذف قسمت‌های مختلف آن نیست. درصورتی که پیش از این، به خاطر نبود امکانات مجبور به کوتاه کردن فیلم می‌شدیم که گاهی همین امر باعث می‌شد داستان به کلی تغییر کند. با این حال، فیلم‌هایی که از تیرماه به بعد در سینماها به نمایش درآمدند از این اتفاق مبرا بودند و در شرایط خوبی اکران شدند. این مدیر سینمایی با تأکید بر اینکه «مؤسسه رسانه‌های تصویری قدم‌های خوبی در این راه برداشته است» توضیح داد: هرچه این فیلم‌ها از نظر کیفیت بهتر می‌شوند، تماشاچی هم می‌تواند از آن لذت بیشتری ببرد و برای تماشای آن‌ها رقبت بیشتری پیدا می‌کند. در این میان وظیفه سنگینی هم بر دوش مؤسسه رسانه‌های تصویری است؛ زیرا باید بتواند مخاطبان خودش را تربیت کند و آموزش دهد که این فیلم‌هایی که اکنون اکران می‌شوند، مانند گذشته نیست. وی درباره تعداد سانس‌ها و زمان نمایش این آثار در سینما آزادی توضیح داد: در آیین‌نامه‌ایی که کارگروه اکران تصویب کرده است، به سینماهای بالای ۷سالن اجازه داده‌اند یک سالن به طور کامل به این فیلم‌ها اختصاص پیدا کند؛ اما به سینماهایی مثل ما که ۵سالن داریم اجازه دادند به صورت تک‌سانس و در ساعت‌های فوق‌العاده، یعنی ۱۰شب به بعد آن‌ها را به نمایش بگذاریم. 
سعیدی‌پور از اکران فیلم «انتقام‌جویان» به صورت سه‌بُعدی خبر داد و اضافه کرد: ما اکنون فیلم سینمایی «انتقام‌جویان» را به صورت سه‌بعدی به نمایش گذاشته‌ایم و این امکان باعث شده مخاطب بیشتری جذب کنیم و استقبال از آن بیشتر شده است. هزینه بلیت فیلم هم به خاطر سه بعدی بودن آن و همچنین زمان طولانی فیلم که بیشتر از یک سانس را درگیر خود می‌کند، بیشتر از یک فیلم معمولی است. 

 

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی