[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۵۶۵
  • دوره جدید

یادداشت روز، روزنامه شیراز نوین

در اندیشه آینده 

 

 

شیرازنوین- فرزاد وثوقی

farzad_vossoghi@yahoo.com

سازوکار ویژه مالی اروپا به نفع ایران درحال ثبت رسمی ‌و فعال شدن طی روزهای آینده است. وزیر امور خارجه کشورمان هم بشدت پیگیر امور جاری در خصوص حفظ برجام از طریق اروپاست. دولت‌های همسایه عراق و ترکیه هم از گردونه تحریم‌های آمریکا علیه ایران معاف شدند و آمریکا چندین کشور دیگر را هم از این پروسه معاف کرده است. 
نفت ایران در شریان‌های حیاتی کشورهای نیازمند واردات این محصول جاری خواهد ماند. سه کشور کره جنوبی، هند و ژاپن نیز از لیست تحریم‌های نفتی ایران خارج شده‌اند. با این اوصاف آمریکا نیز غیر مستقیم از طریق متحدان خود نفت ایران را دریافت خواهد کرد. غیر از مسئله مهم فروش نفت موضوع دریافت پول نفت از اهمیت بیشتری برخوردار است.  چراکه تنها فروش نفت مهم نیست بلکه عرضه آن به قیمت مناسب و دریافت ارز مورد نیاز دارای ارزش و اهمیت است. 
حالا باید دید در شرایطی که انقلاب ایران 40ساله می‌شود چرا هنوز به خام‌فروشی نفت محتاجیم و این اقتصاد تک‌محصولی تا چه زمان می‌خواهد ادامه یابد و درگلوگاه هست و نیست ما باقی بماند. خام فروشی نفت انتقاد شدید ملت ایران به رژیم پهلوی بود. درآن زمانه ساختار سرمایه‌گذاری در ایران به گونه‌ای بود که کارخانه‌های بزرگ و صاحب برند با اشتغال بالایی مشغول فعالیت بودند، کارخانه‌هایی وارداتی و وابسته به خارج که با بروز هر مشکلی باید قطعه و نصاب آن را از خارج مطالبه می‌کردند. با وقوع انقلاب اسلامی‌ در کشور سراب سرمایه‌گذاری هم از بین رفت. تمام کارخانه‌های فعال در راستای همین سیاست تعطیل شدند. صنایع وابسته یکی پس از دیگری و در نبود مدیریت منسجم اقتصادی در کشور فروپاشی شدند.  
فروپاشی کارخانجات بزرگ از یک سو و نیاز به حوزه تولید و اشتغال از سویی دیگر فشار بردولت‌ها را شدت بخشیدند. دولت‌ها یکی پس از دیگری سیاست واگذاری اقتصاد به دو بخش خصوصی و تعاون را دنبال کردند اما این پیگیری‌ها در حوزه عمل درخشش لازم و کافی نداشت. با واگذاری هر بخش، اشتغال موجود در آن نیز از بین رفت درواقع نه تولید ادامه یافت و نه اشتغال افزایش یافت. 
موج واردات اما کمر تولید نیمه‌جان را شکست. اکثر نیازهای کشور نه در قالب تولید که در قالب واردات برطرف می‌شد. داستان بیماری هلندی از همین جا سرچشمه گرفت وقتی نفت خام فروختیم و درعوض کالا دریافت کردیم. نفت خام فروختیم و دلار‌های نفتی را به ریال تبدیل کردیم و به جامعه تزریق نمودیم. موج تورم حاصل از این رفتار غیر تخصصی هر روز سواحل امن اقتصاد ایران را بیشتر و بیشتر درنوردید. 
در این بین اما متخصصان اقتصادی و نخبگان و دانشگاهیانی که در صف سیاسیون قرار نداشتند تذکرات مکرری خطاب به دولت‌ها ارایه کردند که مورد توجه قرار نگرفت. به هر صورت اقتصاد ایران مورد جراحی قرار نگرفت و بیماری هلندی آن درمان نشد. سیاست‌های گفتگوی تمدن‌ها نیز با تغییر دولت‌ها به جایی نرسید تا با تلطیف روابط سیاسی اقتصادی بتوان کاری برای اقتصاد ایران و بهبود معیشت مردم انجام داد. 
دولت‌ها یکی پس از دیگری آمدند و رفتند و تنها آثار تورمی‌ آنان برای مردم باقی ماند. انگار تنها این مردم هستند که باید فشار‌های اقتصادی و معیشتی را تحمل کنند. ناگفته پیداست در تمام این سال‌ها و فشار‌های اقتصادی بر گروه‌های ضعیف مردم این دلالان و کاسبان تحریم‌ها بودند که کیسه‌های دوخته خود را پر نمودند. 
گروه‌های اقلیت با دور زدن تحریم‌ها اما دستی بلند بر اقتصاد کشورمان داشته و دارند. داستان فساد در دستگاه‌های دولتی و گرفتار شدن برخی در دستگاه قضا برای پاسخگو‌یی از همین دست امور بود. آنانکه نفت را در بیراهه راه فروختند و پول آن به کشور بازگشت داده نشد. درواقع آنانکه تحریم‌ها را دور زدند و نفت را فروختند، حاصلی برای اقتصاد ایران و عوایدی برای مردم نداشتند. 
نقطه سر خط؛ حالا وارد دور جدیدی از تحریم‌های یک جانبه آمریکا علیه ایران شدیم. هرچند آمریکا کشورهای اروپایی را همراه ندارد اما کشورهای اروپایی ناچاراً باید همسو با اقتصاد آمریکا در حرکت باشند و ماهیت تحریم‌های آمریکا علیه تجارت با ایران در همین است. آمریکا آب را در سرچشمه گل آلود می‌کند و با این حربه دیگران نیز باید تابع آن شوند. 
در گزارش‌ها آمده است معافیت برخی از کشور‌ها برای خرید نفت ایران یک تنفس برای حرکت‌های بعدی آمریکا روی صفحه شطرنج است و این کشورها بطور موقت اجازه خرید نفت ایران را دارند. بالاخره باید پذیرفت که اقتصاد تک‌محصولی ایران محکوم و آسیب‌پذیر است وقتی چیزی را جایگزین نفت نکردیم. از طرفی این موقعیت را باید به عنوان یک فرصت مورد ارزیابی قرار داد برای روزگاری که واقعاً نفت ایران تمام شود و بدون آمریکا و تحریم‌هایش نیز قادر به فروش و درآمدزایی از نفت نباشیم. حالا این پرسش از دولتمردان کشورمان مطرح می‌شود که درتمام این سال‌ها  چه راهکاری برای خلاصی از اقتصاد تک‌محصولی اندیشه کرده‌اید‌؟ آیا تاکنون در تفکر این مهم بوده‌اید‌؟

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی