[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۶۶۹
  • دوره جدید

غلبه فرم بر محتوا درپویانمایی ایرانی، روزنامه شیراز نوین

شیرازنوین - محمدعمرانی

یازدهمین دوره جشنواره بین‌المللی پویانمایی تهران کلید خورد. کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در 22سال اخیر، متولی برپایی این دوسالانه هنری بوده و امسال یازدهمین دوره آن را در بخش‌های مختلف رقابتی و جنبی برگزار می‌کند. به بهانه یازدهمین دوره جشنواره بین‌المللی پویانمایی تهران، نگاهی گذرا به دوره‌های اولیه این رویداد هنری داشته‌ام. اولین دوره جشنواره پویانمایی تهران در اسفندماه سال 1377 با نمایش 85فیلم در بخش مسابقه و 3فیلم در بخش خارج از مسابقه برگزار شد. در بخش مسابقه بین‌الملل این دوره از جشنواره، تنها 44فیلم حضور داشتند كه ده فیلم این بخش از ایران بودند. بخش جنبی این جشنواره، یعنی بخش نمایش ویژه نیز از ده بخش مختلف تشكیل شده بود. بزرگداشت فئودورخیتروك، پویانمایی مجارستان (استودیو پانونیا)، به یاد زیبراس، مروری بر آثار علی‌اكبر صادقی، مروری بر آثار برونو، پوزتو (انیماتور ایتالیایی) آسیا كره، پویانمایی چك و اسلواك، پویانمایی مجارستان، پویانمایی روسیه‌ و پویانمایی یوگسلاوی عنوان‌های این بخش بودند. بخش «چشم‌انداز» نیز از هشت بخش تشكیل شده بود: بزرگداشت اسفندیار احمدیه، یك انتخاب، فیلم پویانمایی دانشجویی، جعبه جادو، یونیسف و كودكان در دنیای خیال، رویای كودكی، پویانمایی، آینده و گنجینه كانون، این بخش‌ها را تشكیل می‌دادند. در این دوره از جشنواره، علاوه بر انتشار كاتالوگ و بولتن جشنواره، كتاب «رویاهای بیداری» حاوی مجموعه مقالاتی درباره پویانمایی ایران و جهان منتشر شد. در دوره اول این جشنواره، یك مسابقه فیلم‌نامه‌نویسی برگزار شد و از میان 954اثر رسیده به دفتر جشنواره، 4اثر برتر جوایزی دریافت كردند. مجموعه فیلم‌نامه‌های منتخب در كتابی با عنوان «مكر، فردا، فیلم» منتشر شد. هیئت داوران بخش مسابقه ایران در این دوره از جشنواره را اسفندیار احمدیه، سعید توكلیان، ابوالفضل رازانی، نفیسه ریاحی، علی‌اكبر صادقی، ابراهیم فروزش و اكبر عالمی تشكیل می‌دادند. داوران بخش مسابقه بین‌الملل را نیز علی‌اكبر صادقی، سرگئی الكساندرویچ، الیموف بیری، كوبیچك نیكلامایداك و دتلیناگریگوروواكرك تشكیل می‌دادند. پرنده طلایی فیلم اول به فیلم «ماهی بر خاك»، پرنده طلایی فیلم دوم به فیلم «كلاغی كه می‌خواست قوی‌ترین باشد»، پرنده طلایی فیلم سوم به فیلم «مراد قرمز و كلاغ سیاه» داده شد. این فیلم همچنین پرنده طلایی بهترین فیلم با موضوع كودك و نوجوان را به دست آورد. پرنده نقره‌ای بهترین كار تجربی، بهترین فیلم‌نامه، بهترین پویانمایی، بهترین فضاسازی نیز به ترتیب به فیلم‌های پرنده آتشین، المپیك (تنیس روی میز و دو با مانع)، كلاغی كه می‌خواست قوی‌ترین باشد و اصحاف فیل، اهدا شد. در دومین جشنواره پویانمایی در تهران در اسفندماه سال 79، 33فیلم در بخش مسابقه ایران و 38فیلم در بخش مسابقه بین‌الملل و 11فیلم در بخش خارج از مسابقه بین‌الملل به نمایش درآمد. در بخش نمایش‌های ویژه این جشنواره، بخش‌های رویاهای سرزمین برف، برترین‌ها (بررسی فیلم‌های تولیدی سازمان ملی فیلم كانادا)، رویاهای سرزمین برف سه چهره برگزار شد كه بخش رویاهای سرزمین برف به بررسی آثار كارولین لیف، انیماتور برجسته آمریكایی، پل دریسون، انیماتور دانماركی و كوهودمن انیماتور هلندی می‌پرداخت. دو دهه با اسكار، یكی از بخش‌های مهم نمایش‌های ویژه جشنواره پویانمایی دوم بود كه امیر لطفیان دبیر اجرایی این دوره از جشنواره، درباره این بخش گفته بود: «این بخش یكی از بهترین بخش‌های جشنواره دوم بود كه اعتبار خوبی به جشنواره بخشیده بود و امكان تكرار شدن در جشنواره بعدی را نداشت.» جشنواره جشنواره‌ها نیز از بخش‌هایی بود كه در جشنواره دوم وجود داشت و به بررسی آثار جشنواره‌های معتبر می‌پرداخت. آثار نورالدین زرین‌كلك، هنرمند برجسته انیمیشن ایران نیز در این بخش به نمایش درآمد. گفت‌وگوی تمدن‌ها نیز از دیگر بخش‌های نمایش‌های ویژه بود. بخش چشم‌انداز این جشنواره نیز از 4بخش نفیسه ریاحی، اولین هنرمند پویانمایی در ایران، یك انتخاب، یك فیلم، پویانمایی دانشجویی و پویانمایی برای كودكان تشكیل شده بود. او داور اولین دوره جشنواره پویانمایی نیز بود. نفیسه ریاحی در 12آبان 79 در سن 57سالگی درگذشت. نمایشگاه، كارگاه آموزش پویانمایی نشست و گفت‌وگو و انتشارات از برنامه‌های جنبی این دوره از جشنواره بود. در این دوره از جشنواره نیز علاوه بر انتشار كاتالوگ و بولتن روزانه، دو بار کتاب بیداری رویاها حاوی 532صفحه حاوی مقالاتی درباره پویانمایی ایران و جهان منتشر شد. هیئت داوری بخش مسابقه ایران را در این دوره از جشنواره علی‌اكبر صادقی، ابراهیم فروزش، اكبر عالمی، ابوالفضل رازانی، عبداله علیمراد، سعید توكلیان و ناهید شمس دوست تشكیل می‌دادند. داوران بخش بین‌الملل نیز به شرح زیر بودند: برتیسلاو پویار از چك، سایوكو كینو شیتا از ژاپن، نلسون شسین از كره، تیتسیانالوسكی از فرانسه و حمید نویم از ایران بودند. برگزیدگان بخش مسابقه بین‌الملل دومین دوره از جشنواره پویانمایی تهران به شرح زیر بودند: فیلم‌های «پدر و دختر» (محصول مشترك انگلیس و هلند)، «خطر ساز» از آلمان و «آنگاه كه روز آغاز می‌شود» از كانادا به ترتیب پرنده طلایی، نقره‌ای و برنزی این دوره از جشنواره را به دست آوردند. پرنده طلایی بهترین فیلم را «شنگول و منگول» از ایران به دست آورد و آداجیو از روسیه، برنده جایزه هیئت داوران شد. فیلم‌های «پایان دنیا» (فرانسه)، «نغمه شبانه» و «بعد از ظهر تنبل یكشنبه» آلمان نیز دیپلم افتخار جشنواره را دریافت كردند. و اما، فروش‌های میلیارد دلاری برخی انیمیشن‌های جهانی در یک دهه اخیر مانند «دانشگاه هیولاها» و «عصر یخبندان» نشان دهنده این موضوع است که استودیوهای ساخت محصولات پویانمایی، سرمایه‌گذاری گسترده‌ای روی تولید فیلم‌های انیمیشن با رویکردهای مختلف دارند. به نظر می‌رسد بازار جهانی مخاطبان صنعت سینما، برای محصولاتی خلاقانه با ساختارهای نوآورانه مبتنی بر فناوری، آمادگی زیادی دارد. نکته دیگر اینکه میزان بودجه‌ای که برای تولید برخی فیلم‌های انیمیشن موفق چند سال اخیر در نظر گرفته شده، بعضاً با کل بودجه صنعت سینما در برخی از کشورهای در حال توسعه جهان برابری می‌کند. همه این‌ها نشان می‌دهد که توجه صنعت سینمای جهان به مقوله انیمیشن، بسیار جدی است و این موضوع تأثیر فراوانی از جنبه‌های اقتصادی، سرگرمی و الهام‌بخشی دارد. بسیاری از شخصیت‌های کارتونی که توسط کمپانی‌های جهانی خلق می‌شوند، برندهای پول‌سازی هستند که محرک دنیای ادبیات، تلویزیون و حتی صنعت ورزش به شمار می‌آیند. به همین دلیل، حضور آثار سینمایی انیمه در فستیوال‌های بین‌المللی، فرصتی برای دیده شدن و معرفی و تبلیغ محصولات در فرآیند‌های بازاریابی آینده است. در ده دوره قبلی جشنواره بین‌المللی پویانمایی تهران، این رویداد با استقبال گسترده فعالان صنعت انیمه از کشورهای مختلف جهان روبرو شد. به نظر می‌رسد دنیای پویانمایی ایرانی‌ها که با فیلم «تهران  ۱۵۰۰» (برترین انیمیشن ۱۳۹۲) به سینماها نیز راه یافت، روند رو به رشدی در پیش گرفته است. جهت مزید اطلاع خوانندگان عزیز شیرازنوین، نگاهی داشته‌ام به برخی از مهم‌ترین جشنواره‌های بین‌المللی انیمیشن: 
جشنواره بین‌المللی انیمیشن زنان که هر سال در وین اتریش برگزار می‌شود، از جمله مطرح‌ترین جشنواره‌های انیمه در اروپای مرکزی است. این مراسم هر سال بین ۱۰ تا ۱۵مارس در پایتخت موسیقی قاره سبز برگزار می‌گردد و فعالان این صنعت را به وین می‌کشاند. این جشنواره که از سال ۲۰۰۱ میلادی شروع به کار کرد، نخستین رویداد فیلم انیمیشن بلند و کوتاه به کارگردانی زنان است و به طور انحصاری به نمایش آثار فیلم‌سازان زن می‌پردازد. برگزاری این مراسم در روز جهانی زن، نشان می‌دهد دنیای جذاب و خلاق شخصیت‌سازی کارتونی در عرصه زنان، می‌تواند جذابیت‌های خاص خود را داشته باشد. جشنواره بین‌المللی فیلم سیدنی، یکی از مقصدهای نمایش آثار این حوزه در اقیانوسیه به شمار می‌رود. جشنواره ملبورن در هفته سوم ماه ژوئن آغاز می‌شود و در عرصه‌های انیمیشن بلند و کوتاه برگزار خواهد شد. آخرین مهلت ارسال آثار برای شرکت در جشنواره انیمه ملبورنی‌ها، ۱۲دسامبر هر سال است. جشنواره بین‌المللی انیمه لندن نیز همچون جشنواره فیلم لندن، از جمله رویدادهای هنری مهم انگلستان به شمار می‌رود. این جشنواره که در دهه نخست دسامبر هر سال برگزار می‌شود، از سال ۲۰۰۳ میلادی تلاش کرده میزبان فعالان صنعت خلاق انیمه باشد و از قدیمی‌ترین جشنواره‌های انیمه شمال اروپا محسوب می‌گردد. این جشنواره از انیمه‌های بلند، نیمه‌بلند و کوتاه استقبال می‌کند. پاسخ به پرسش علاقه‌مندان عرصه انیمیشن و همچنین برگزاری کارگاه‌ها و دوره‌های تئوریک و عملی، از جمله برنامه‌های این رویداد به شمار می‌آید. آلمانی‌ها در صنعت فناوری اطلاعات و مدیریت خلاقیت در کسب و کار و برنامه‌های هنری، از پیشگامان قاره سبز به شمار می‌روند و ناگفته پیداست که در زمینه انیمیشن هم فعالیت‌های زیادی انجام داده‌اند. جشنواره فیلم انیمیشن اشتوتگارت آلمان، دومین جشنواره بزرگ فیلم انیمیشن در جهان است.سالانه ده‌ها هزار عاشق انیمه و صدها سینماگر حرفه‌ای با حضور صدها خبرنگار از سراسر جهان، در یکی از اسکارهای انیمیشن جهان گرد هم جمع می‌شوند تا جدیدترین آثار انیمه را نظاره‌گر باشند. در طول سه دهه برگزاری این رقابت‌ها، اشتوتگارت آلمان تبدیل به پایتخت انیمیشن جهان شده و دوم تا هفتم ماه می هر سال را به بهشتی برای دوستداران پویانمایی تبدیل می‌کند. جشنواره بین‌المللی فیلم اتاوا در هفته سوم سپتامبر هر سال برگزار می‌شود. این جشنواره، بزرگ‌ترین رویداد سینمایی در شمال قاره آمریکا بوده و هر سال شاهد حضور هزاران علاقه‌مند و متخصص دنیای انیمیشن در پایتخت کانادا هستیم. این مراسم همچون رویداد بین‌المللی انیمیشن اشتوتگارت آلمان، در بخش‌های رقابتی برگزار می‌شود. جشنواره انیمه هلند را باید معتبرترین جشنواره انیمه در کشور گل دانست که هر سال در هفته سوم ماه مارس در اوترخت این کشور برگزار می‌شود. برنامه‌های متنوع از فیلم‌های انیمیشن، از موزیکال و ویدیوهای هیجان‌انگیز تا کارتون‌های خنده‌دار، در این رویداد پیش روی چشمان علاقه‌مندان قرار می‌گیرند. فیلم‌های معمولی و انیمیشن‌های رایانه‌ای دیدنی، بخشی از محصولات مراسم هر سال است. این جشنواره، تنها رویداد سینمایی بزرگ این کشور است و در کنار رویدادهایی مانند جشنواره انسی، جشنواره هیروشیما و اوتاوای کانادا، از جمله مهم‌ترین جشنواره‌های جهانی شاخه انیمیشن به شمار می‌رود. این جشنواره دو سالانه بین‌المللی، مسابقاتی را برای فیلم‌های انیمه کوتاه، فیلم‌های دانشجویی از هلند، بلژیک و فیلم‌های انیمه مجاز و گروه فیلم‌های HAFF توسط هیئت داوران جوان، سازماندهی کرده است. این فستیوال، محفل خوبی برای آموزش افرادی است که قصد تجربه‌اندوزی در دنیای انیمه دارند. یکی از شهرهای قربانی بمب اتمی آمریکا در جنگ جهانی دوم، اکنون یکی از نقاط برگزاری سالانه انیمیشن جهان است. جشنواره انیمه هیروشیما با تأیید انجمن جهانی انیمیشن، طبق قوانین کمیته برگزاری که سازمانی غیرانتفاعی در شهر هیروشیما است، برگزار می‌شود. بخش رقابتی جشنواره، مختص انیمه‌های کوتاه بوده و فیلم‌های سینمایی در برنامه‌های ویژه به اکران عمومی درمی‌آیند. کشور ژاپن در طراحی و ساخت انیمیشن، یکی از قدرت‌های جهان به شمار می‌رود. جایزه ۱میلیون ینی هر سال به بهترین اثر برگزیده هیئت داوران اعطا می‌شود. جشنواره بین‌المللی انیمه فانتوچه که هر سال در هفته دوم سپتامبر در شهر بادن سوییس برگزار می‌شود، از مهم‌ترین رخدادهای انیمه جهان محسوب می‌گردد. نکته آخر اینکه به گفته یک عضو هیئت انتخاب یازدهمین جشنواره بین‌المللی پویانمایی تهران، ما نیازمند توجه بیشتر به حوزه آموزش دانشگاهی انیمیشن در کشورمان هستیم. امید خوش‌نظر درباره کیفیت آثار ایرانی که به دستشان رسیده، گفت: در جریان انتخاب آثار برتر بخش دانشجویی یازدهمین جشنواره پویانمایی، به این نتیجه رسیدم که جا دارد کیفیت آثار ایرانی ارتقا یابد و فاصله ما با دیگر کشورها مشهود بود که به زعم من این تفاوت، نشان از آن دارد که در حوزه آکادمیک فاصله محسوسی با دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی معتبر در این حوزه داریم. وی اشاره کرد: این نقد معطوف به تمامی آثار نبود و خوشبختانه آثار خوب هم در این بخش داوری کردیم؛ اما با در نظر گرفتن نسبت‌های آماری، این تفاوت دیده می‌شد. این در حالی است که در بخش آثار حرفه‌ای کارهایی وجود داشت که برای ورود آنها به بخش بین‌الملل چالشی نداشتیم. عضو پیوسته انجمن فیلم‌سازان انیمیشن بین‌الملل افزود: اگرچه تعداد آثار نسبت به دوره‌های قبل کمتر بود؛ می‌توانیم به کیفیت خوب آنها نسبت به دوره قبل اشاره کنیم. تکنیک‌های زیادی در این دوره داوری شدند و تیم انتخاب تلاش کرد تناسب را در این انتخاب رعایت کند تا تمامی تکنیک‌ها امکان نمایش در جشنواره را داشته باشند. خوش‌نظر اگرچه سطح کیفی آثار ایرانی را قابل قدردانی دانست، با این حال نفوذ نگاه‌های چندلایه و تغییرات فرم‌های روایی در این تولیدات را مناسب ندانست. این هنرمند در این‌باره توضیح داد: وارد کردن عناصر دراماتیک و فرآیندهای پیچیده در زیرلایه‌های اثر، سبب می‌شود آثار از لحاظ روایی کامل نباشند. گاهی می‌بینیم نگاه هنرمندانه در خلق اثر تنها به پیچیده کردن مسئله منجر شده است و فرم روایی، غلط و نامفهوم است و حرف اصلی اثر به گوشه‌ای رانده شده است.

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی