میثم محجوبی- گروه گزارش
قیمت بطری‌های کوچک آب‌معدنی در روزهای اخیر به 10هزار تومان و حتی بیشتر رسیده است؛ به طوری که حالا سروکله بطری‌هایی بسیار کوچک‌تر، اندازه یک استکان، پیدا شده که آن هم قیمتی ناباورانه دارد. در کنار این گرانی، تعطیلی یک کارخانه آب‌معدنی در سپیدان به دلیل عدم رعایت موازین بهداشتی، بار دیگر نگاه‌ها را به نظارت‌های بهداشتی و سیاست‌های قیمت‌گذاری در بازار آب‌معدنی معطوف کرده است. آب‌معدنی، محصولی که باید نماد سلامت و کیفیت باشد، این روزها به یک کالای گران و پرابهام تبدیل شده است. در حالی که مصرف‌کنندگان مجبور به پرداخت مبالغ نجومی برای بطری‌های کوچک آب هستند، خبر تعطیلی یک کارخانه آب‌معدنی در شهرستان سپیدان به دلیل تخلفات بهداشتی، نگرانی‌ها را تشدید کرده است. این وضعیت سؤالات مهمی را پیش روی مردم و کارشناسان قرار می‌دهد: آیا بهای بالایی که برای هر بطری آب‌معدنی پرداخت می‌شود، تضمینی برای کیفیت و سلامت این محصول است یا خیر؟
بررسی‌های میدانی خبرنگار شیرازنوین در مناطق مختلف شیراز نشان می‌دهد که اغلب فروشندگان و مصرف‌کنندگان از وضعیت کنونی بازار آب‌معدنی ناراضی هستند. در خیابان‌های اصلی و محلات پرتردد، بطری‌های کوچک آب‌معدنی با قیمت‌های غیرقابل‌باور به فروش می‌رسند. یکی از فروشندگان در خیابان لطفعلی‌خان زند عنوان کرد: قیمت آب‌معدنی نسبت به یک سال قبل چند برابر شده و مشتریان مدام از این افزایش قیمت گلایه می‌کنند. او گفت: بطری‌های کوچک که قبلاً پنج‌هزار تومان بود، الان به ده‌هزار تومان رسیده و حتی بطری‌های خیلی کوچک هم هفت‌هزار تومان فروخته می‌شوند.
یکی دیگر از فروشندگان در حوالی خیابان ارم گفت: بعضی برندها به اسم کیفیت بالاتر، قیمت‌های خیلی بیشتری گذاشتند؛ ولی ما که خودمان فروشنده‌ایم، تفاوتی بین آن‌ها نمی‌بینیم. او تأکید کرد که بیشتر این گرانی‌ها ناشی از هزینه‌های حمل‌ونقل، افزایش هزینه مواد اولیه بطری و البته سودجویی برخی تولیدکنندگان است.
از سوی دیگر، برخی شهروندان از نبود شفافیت در کیفیت این آب‌ها ابراز نگرانی می‌کنند. یک شهروند در پارک آزادی گفت: وقتی قیمت این بطری‌ها هر روز بیشتر می‌شود، آدم انتظار دارد لااقل خیالش از کیفیت راحت باشد؛ اما الان با شنیدن خبرهایی مثل پلمب کارخانه‌ها، این اعتماد هم از بین می‌رود.
این نگرانی‌ها در حالی شدت یافته که معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز از تعطیلی یک واحد تولید آب‌معدنی در شهرستان سپیدان خبر داده است. به گفته دکتر اورنگ ایلامی، این کارخانه پس از اخطارهای مکرر کارشناسان بهداشت، به دلیل بی‌توجهی به اخطارها و عدم رفع نواقص بهداشتی، با دستور مقامات بهداشتی تعطیل شده است. دکتر ایلامی یادآور شد که سلامت شهروندان در اولویت قرار دارد و هیچ‌گونه اغماضی در برابر تهدیدکنندگان بهداشت عمومی صورت نخواهد گرفت.
در این میان، کارشناسان حوزه اقتصاد آب و مواد غذایی معتقدند بخش عمده‌ای از افزایش قیمت آب‌معدنی ناشی از هزینه‌های تولید و حمل‌ونقل است. اما به باور آنان، ضعف در نظارت‌های دقیق بر قیمت‌گذاری و همچنین خلأ شفافیت در کیفیت محصول، باعث شده تا مصرف‌کنندگان در مقابل این گرانی‌ها احساس بی‌اعتمادی کنند.
کارشناسان بهداشت و اقتصاد هر دو بر این نکته تأکید دارند که ماجرای پلمب کارخانه سپیدان تنها یک نمونه از چالش‌های عمیق‌تر در این صنعت است. در حالی که کارخانه‌های تولید آب‌معدنی باید نماد سلامت و ایمنی باشند، عدم رعایت ضوابط بهداشتی در برخی واحدها زنگ خطری جدی برای مصرف‌کنندگان به شمار می‌رود. از سوی دیگر، قیمت‌های غیرمنطقی و نبود شفافیت در فرایند تولید، فشار مضاعفی بر مردم وارد کرده و باعث شده برخی حتی از خرید بطری‌های آب‌معدنی صرف‌نظر کنند.
یک کارشناس صنایع غذایی در این‌باره گفت: متأسفانه وقتی اعتماد مصرف‌کننده به یک کالای به‌ظاهر سالم مثل آب‌معدنی خدشه‌دار می‌شود، جبران این وضعیت کار ساده‌ای نخواهد بود. او تأکید کرد که پلمب کارخانه‌های متخلف اقدامی ضروری است، اما کافی نیست. باید سیاست‌های جدی‌تری برای شفافیت کیفیت محصولات و نظارت دقیق بر قیمت‌گذاری اجرا شود تا مردم بدانند هزینه‌ای که می‌پردازند، صرف سلامت و کیفیت واقعی می‌شود.
در شرایطی که آب آشامیدنی سالم از مهم‌ترین نیازهای روزمره مردم به شمار می‌رود، هیچ‌گونه سهل‌انگاری یا بی‌توجهی به اصول بهداشتی و قیمت‌گذاری منصفانه قابل‌قبول نخواهد بود. تعطیلی کارخانه متخلف در سپیدان، یک هشدار جدی به همه واحدهای تولیدی است که سلامت مردم را نباید دست‌کم بگیرند. از سوی دیگر، انتظار می‌رود دستگاه‌های نظارتی با جدیت بیشتری کیفیت و قیمت آب‌معدنی را در سراسر کشور بررسی کنند. البته شهروندان هم می‌توانند در صورت مشاهده هرگونه تخلف بهداشتی، موضوع را از طریق سامانه تلفنی ۱۹۰ گزارش دهند تا پیگیری‌های لازم در سریع‌ترین زمان ممکن انجام گیرد.