[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۷۷۹
  • دوره جدید

فرهنگ ایثارگری اجتماعی نیاز ضروری جامعه امروزی، روزنامه شیراز نوین

لیلا رحمان ستایش 
ایثار از پرمعناترین مفاهیم انسانیت و شامل گذشتن از جان، مال، مقام، شخصیت و مانند آن در راه خدا می‌شود. در دروس اخلاق اسلامی، ايثار چنین تعریف شده است: «بالاترين درجات سخاوت آن است كه شخصی به چيزی محتاج است، ولی آن را به ديگری می‌بخشد كه به آن ايثار گويند؛ يعنی ازخودگذشتگی و به ديگران رسيدن». مفهوم باارزش ايثار را می‌توان در جای جای زندگانی پيامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) و تلاش، كوشش و ايثار برای احيای دين مشاهده کرد. اميرالمؤمنين علی(ع) به عنوان بزرگ‌ترين ايثارگر تاريخ، تا بدان جا پيش رفت كه آيه معروف ايثار، در شأن او و همسرش فاطمه(س) نازل شد و «ليله المبيت» يكی از نقاط درخشان ايثار حضرت علی(ع) است. عيد قربان نیز مظهر دیگری از ايثار است. ايثاری كه دامنه گسترده‌اش از قربانی كردن نفسانيت خويش در پيشگاه حق، تا جنبه‌های توحيدی را دربرمی‌گيرد. ايثارگری‌های پيامبر اسلام(ص) و ياران باوفايش، ايثارگری‌های امام حسین(ع) و حضرت عباس(ع) در نهضت عاشورا، ايثارگری‌های ملت قهرمان ايران دردفاع مقدس، همگی نمونه‌هایی ارزنده از ايثار هستند. «ایثار»، «فداکاری» و «ازخودگذشتگی» نیز واژه‌هایی آشنا برای مردم ایران هستند. در هشت سال دفاع مقدس ملت ایران مقابل تجاوز دشمنان، این واژه‌های متعالی در میان جوانان غیرتمند ایرانی، ظهور و بروز کرد و فداکاری‌های مردم در طول جنگ تحمیلی نیز در امداد و كمك رسانی به جبهه‌ها تجلی می‌یافت. هم‌اکنون نیز جانبازان و آزادگان كه همه هستی خويش را وقف اسلام كرده‌اند، تجسم عملی ايثارند و نقشی كه ايفا می‌كنند نقشی خالصانه، متواضعانه و به طور كلی متفاوت از ساير نقش‌هاست.
ایثار در جامعه 
فرهنگ ایثار از مبانی وحدت ملی ملت‌هاست. بر اساس این ویژگی، تعریف و فهم مشترک و عمیق و ریشه‌داری در سطح خواص و عوام درباره فرهنگ ایثار باید وجود داشته باشد. هرچه عمق و غنای این فهم مشترک قوی‌تر باشد، پیشرفت در آن جامعه نیز بیشتر خواهد بود. آنچه از تعریف ایثار برداشت می‌شود این است که ایثار و فداکاری تنها به عملی ختم نمی‌شود که افراد سعی کنند با جان خود دیگران را از مشکلات برهانند یا با هزینه‌ای کلان مردم را در چالش‌های زندگی‌شان یاری کنند. بلکه هر رفتاری که موجب شود حقوق و منافع افرادی که در تنگنا قرار گرفته‌اند حفظ شود، به این اقدام انسان‌دوستانه «ایثار و فداکاری» گفته می‌شود. یکی از این منافع حفظ روحیه افراد و نشاط و شادابی آنها در جامعه است. جایی که مردم هریک با آداب و فرهنگی خود با هم برخورد می‌کنند. اگر افراد بتوانند با خوش‌رویی و مهربانی در اتفاقات پیرامونشان، یکدیگر را مورد احترام قرار دهند در اصل دست به ایثار و فداکاری زده‌اند. در طول روز دیده‌ایم که برخی از مردم هنگام رانندگی بدون در نظر گرفتن حقوق دیگران سعی می‌کنند خود را نسبت به دیگران محق بدانند. رفتارهایی از این دست در جامعه بسیار است. حال اگر مردم بتوانند در برخوردهای خود با یکدیگر با آرامش و سلامت اخلاقی رفتار کنند، جامعه به آرامش و پویایی می‌رسد که این امر نشأت گرفته از وجود فرهنگ ایثار و دگرخواهی است. بی‌شک جامعه سالم جامعه‌ای است که مردم در فضاهای اجتماعی به نفع اجتماع، رفتارهای جمع‌گرایانه داشته باشند و دیگران را بر خود مقدم بدارند. اینکه کسی برای احترام به هم‌نوع خود کمکی کند یا در صحنه‌های مختلفی که در زندگی روزمره پیش می‌آید، دیگران را بر خود مقدم می‌دارد ارزشمند و نوعی ایثار است. کمک به هم‌نوع و احترام به بزرگان که در فرهنگ ما جای ویژه‌ای دارد، یک نوع ایثار اجتماعی محسوب می‌شود. نمود عينی ايثار اجتماعی را می‌توانيم در امدادرسانی مردم هنگام وقوع حوادث و بلايای طبيعی مثل زلزله مشاهده كنيم که در زلزله اخير كرمانشاه اين مطلب به وضوح ديده شد. ایثارگری‌ها و ازخودگذشتگی‌های معلم مریوانی، معلم سیستان‌وبلوچستانی، فداکاری آتش‌نشانان که در راستای یاری رساندن به هموطنان و یا نجات جان افراد در حوادث آتش‌سوزی بذل جان می‌نمایند و نیروی هلال‌احمری که برای نجات در راه ماندگان از داشته‌های خود گذشتند، نمونه‌های ایثار در زمان ما هستند. اینها افرادی هستند که وظیفه نداشتند از جان خود مایه بگذارند، اما چنین کردند. از دیگر مصادیق ایثار اجتماعی گذشتن از حقوق خودمان برای دیگران و نیازمندان آن حق است. برای نمونه، اگر در اتوبوس و... صندلی خود را به سالمند، فرد بیمار و... بدهیم، حتی اگر ابراز هم نکند، نمونه عینی ایثار و ازخودگذشتگی را که در مقوله ایثار اجتماعی می‌گنجد انجام داده‌ایم یا افرادی که در حوزه اجتماعی برای کاهش اعتیاد و فقر در تلاش‌‌اند و برای بهبود  سلامت مردم کوشش می‌کنند یا شخصی که برای نجات جان افراد دیگر اهدای عضو می‌کند، ایثارگری را سرلوحه کارهایشان قرار داده اند. 
الگو و سرمشق ایثار 
فرهنگ ایثار و فداکاری، فرهنگی برگرفته از ذات بشر و به عبارتی جزو نیازهای اساسی بشر به حساب می‌آید و به عـنوان نوعی شیوه زندگی، نقش بنیادی و زیربنایی در ارتقای سطح پویایی جامعه را دارد. فراهم آوردن‌ امکان‌ تصمیم‌گیری براساس عقل و درایت در تمام مراحل زندگی از جمله بنیان‌های اصلی و تأثیرگذار در ایجاد و تقویت فرهنگ ایثار و فداکاری محسوب می‌شود. 
در حال حاضر جامعه فعلی آمادگی پذیرش بیش از پیش فرهنگ ایثار اجتماعی را دارد و برای اینکه از آسیب‌های مختلف در امان بماند، باید به فرهنگ غنی ایثار اجتماعی تکیه کند. یکی از نیازهای اصلی امروز جامعه ما ایثارگری اجتماعی است. با توجه به سطح مشکلات و آسیب‌های اجتماعی، ترویج فرهنگ ایثار به ویژه در حوزه‌های اجتماعی به حل و فصل مشکلات کمک می‌کند و سرمایه‌های اجتماعی را افزایش می‌دهد. انفاق، اطعام،  برگزاری جشن‌های گل‌ریزان برای رفع مشکلات نیازمندان و زندانیان غیرعمد، تهیه جهیزیه جوانان نیازمند و فعالیت‌های خیریه از آنجا که با مشارکت همگانی سبب حل مشکل مردم در اجتماع می‌شوند از نشانه‌های فرهنگ ایثار اجتماعی به شمار می‌آیند. بدون تـوجه به فرهنگ ایثار و فداکاری و کمک به هم‌نوع در جامعه، نمی‌توان انتظار رفتار بسامان از افراد داشت و بی‌شک با تسری و ترویج فرهنگ ایثار اجتماعی به کل جامعه و افراد می‌توان امیدوار بود جامعه‌ای بااخلاق‌تر و پویاتر داشته باشیم. بهترین الگوهای جامعه ما برای ترویج و توسعه فرهنگ ایثار اجتماعی، رزمندگان، شهدا و ایثارگران 8سال دفاع مقدس هستند که ما می‌توانیم با بهره‌گیری از این الگو جامعه‌ای سالم و خوب داشته باشیم. ثبات انقلاب و نظام جمهوری اسلامی ايران مديون ايثارگری و شهادت‌طلبی كسانی است كه با بهره‌گيری از فرهنگ غنی ايثار و شهادت در راه مكتب و ميهن خود ايثار نموده و به درجه رفيع شهادت نايل آمده‌اند. در حال حاضر ترويج و تقویت فرهنگ ايثار و شهادت، يك ضرورت اجتناب ناپذير بوده و شناساندن، ترویج و تقویت ارزش‌های فرهنگ ایثار و شهادت برای جامعه و به خصوص نسل‌های فعلی، یکی از مهم‌ترین و اساسی‌ترین وظیفه مسئولان، رسانه‌های جمعی و نهادهای فرهنگی و اجتماعی است. فرهنگ ایثار باید بیش از پیش در جامعه امروزی ترویج و تبیین شود که این امر مهم می‌تواند از طریق رسانه‌ها، به ويژه صدا و سيما، سازمان‌های مسئول و متولی امور دينی، مذهبی و فرهنگی، خانواده‌ها و نهاد‌های آموزشی صورت گیرد.
باید به این نکته نیز توجه داشت که در بازکاوی فرهنگ ایثار در دفاع مقدس، مصادیق آن را هم برای کاربردی کردن در جامعه امروز تعریف و تدوین کنیم، چون نیاز و ذائقه نسل امروز که بعد از پایان جنگ به دنیا آمده‌اند یا جنگ را از نزدیک لمس نکرده‌اند با نسل زمان جنگ تفاوت دارد. بی‌تردید هرچقدر برای ترویج فرهنگ ایثار با زبان روز پیش برویم نتایج بهتری به دست آمده و نسل فعلی با ميراث ارزش‌های به جای مانده از شهدا، جانبازان و آزادگان بهتر آشنا خواهند شد و از سوی دیگر، در زندگی اجتماعی آنان نیز نتایج بسیار مثبتی به همراه خواهد داشت.
رسانه و ترویج فرهنگ ایثار 
فرهنگ ایثار و شهادت از نیازهای مهم و روز جامعه است و رسانه‌ها به عنوان رکن تبلیغی و ترویجی فرهنگ در جامعه نقش بسزایی در نهادینه کردن این فرهنگ در جامعه دارند. رسانه‌ها می‌توانند با سرگذشت‌پژوهی زندگی شهدا، جانبازان، آزادگان و ایثارگران، ارائه گزارش‌های مطلوب، مصاحبه با یادگاران دوران دفاع مقدس و خانواده معظم شاهد و معرفی ایثارگران به جامعه، فرهنگ ایثار و شهادت را به نسل جوان منتقل کرده و فضای تفهیم فرهنگ ایثار و شهادت در جامعه را ایجاد نمایند. با استفاده از رسانه‌ها می‌توان ایثارگری‌های گذشتگان را به نسل جدید شناسانده و آنان را با فرهنگ ایثار و شهادت آشناتر کرد.

 

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی