کسی قدر نان ارزان را نمیداند، روزنامه شیراز نوین
میثم محجوبی- گروه گزارش
meisammahjoobi@gmail.com
افزایش نارضایتی مردم از کیفیت نان در برخی نانواییهای شیراز، زنگ خطر را برای یکی از مهمترین ارکان سفره ایرانی به صدا درآورده است. اتحادیه نانوایان از نبود اختیار در تأمین مواد اولیه گلایه دارد و معتقد است بدون نرخگذاری واقعی، کیفیت نان قربانی خواهد شد.
شیراز، شهری که نان سنتیاش همواره زبانزد مسافران و افتخار ساکنانش بوده، این روزها با چالشی جدی مواجه شدهاست. نارضایتیها از کیفیت برخی نانها رو به افزایش است و مردم از تفاوت فاحش میان نانواییهای مختلف گلایه دارند. اما چه چیزی پشت این افت کیفیت نهفته است؟
در پی گزارش هفته گذشته عصرمیهن باعنوان «در جستوجوی کیفیت ازدسترفته»، که به افت کیفیت نان و مشکلات ارتباط با اتحادیه نانوایان شیراز پرداخت، رئیس اتحادیه نانوایان شیراز واکنش نشان داد و در مقام پاسخگویی برآمد. احمد اسدسنگابی در گفتوگو با ما، درد دلهای خود و نانوایان را باز کرد و توضیح داد چرا کیفیت نان در برخی نقاط کاهش یافته و نقش آرد نامرغوب و نرخهای ناعادلانه در این میان چیست.
*شیراز همواره به نانواییهای باکیفیت و قیمت مناسب معروف بوده، اما اخیراً کیفیت برخی نانها کاهش پیدا کرده است. دلیل این افت کیفیت چیست؟
-یک نکته اساسی که باید مدنظر قرار داد، این است که نانواییها در ردیف مشاغل تولیدی و فنی تخصصی تعریف میشوند. یعنی یک نانوایی صرفاً محل عرضه نان نیست، بلکه یک بنگاه تولیدی است که نیازمند کارگر ماهر، مواد اولیه باکیفیت و فرایند اصولی است. کیفیت نان، مستقیماً تحتتأثیر دو مؤلفهی کلیدی قرار دارد: نخست کیفیت آرد، و دوم توانمندی نیروی انسانی. متأسفانه در یکی دو سال اخیر کیفیت گندم و بهتبع آن آرد، دچار افت جدی شدهاست. اگرچه مدیریت جهاد کشاورزی و اداره غله استان، تلاش دارند گندم از مناطق مختلف تهیه کنند تا کیفیت مطلوبتری به کارخانهها برسد، اما همچنان آردی که به نانواییها میرسد در بسیاری موارد با سطح استاندارد فاصله دارد.
*اتحادیه صنفی چه اختیاری در کنترل کیفیت گندم و آرد دارد؟
- متأسفانه این موضوع کاملاً خارج از اختیارات ماست.
*علت افت کیفیت آرد چیست؟
-بهعنوان نمونه، بارندگیهای نابهنگام بهار ۱۴۰۳، باعث شد بخشی از گندمهای تولیدشده در استان تا مرز کپکزدگی پیش برود. درحالحاضر، استان فارس از لحاظ کمّی در تولید گندم خودکفاست، اما کیفیت گندم استان با گندم استانهایی مثل گلستان و خوزستان قابل مقایسه نیست. گندم آن استانهادر سطح بالاتری قرار دارد. بنابراین ما حتی اگر بخواهیم، با این گندمهای موجود نمیتوانیم کیفیت سابق را در همه نانواییها حفظ کنیم.
*پس اگر برخی نانواییها کیفیتشان افت کرده، طبیعی است. اما در مقابل، بعضی نانواییها هستند که قبلاً نان باکیفیتی نداشتند ولی حالا کیفیتشان بهتر شده. چطور این اتفاق افتاده؟
-بله، این هم یک واقعیت است. بعضی نانواییها بهرغم شرایط سخت فعلی، توانستهاند کیفیت خوبی را حفظ یا حتی ارتقا دهند. این واحدها عموماً از روشهای سنتی و علمیتر بهره میبرند و کارگران متخصص را حفظ کردهاند. بخشی از این موفقیت، به مدیریت داخلی نانواییها برمیگردد. در شیراز اگر بخواهیم منصفانه نگاه کنیم همچنان وضعیت نسبت به برخی کلانشهرهای دیگر قابلقبول است. اما این به آن معنا نیست که نباید نگران آینده باشیم.
*یکی از عوامل تعیینکننده، دستمزد کارگران است. آیا شرایط اقتصادی فعلی اجازه میدهد نانوا بتواند نیروهای ماهر خود را حفظ کند؟
-متأسفانه خیر. وقتی نرخ نان بهصورت کارشناسیشده و متناسب با واقعیت اقتصادی تعیین نشود، نانوایان عملاً در تأمین هزینهها ناتوان میمانند. ما در آنالیزی که هر سال تهیه میکنیم و به اتاق اصناف و دولت ارائه میدهیم، ۲۳آیتم اثرگذار بر قیمت تمامشده نان را لحاظ میکنیم؛ از جمله حقوق کارگران، بیمه، آب، برق، گاز، هزینه تعمیرات، مخمر، نمک و... اما اگر در نهایت نرخگذاری بهصورت غیرکارشناسی و دستوری انجام شود، نانوا نمیتواند به تعهدات خود پایبند بماند. در نتیجه، کارگر ماهر را از دست میدهد و مجبور میشود از نیروی نیمهتخصصی استفاده کند.
*یعنی عامل اصلی کاهش کیفیت در نانواییها، مهاجرت نیروی کار حرفهای است؟
-دقیقاً. ما در سالهای اخیر بهصورت تدریجی شاهد خروج نیروهای حرفهای از این صنف بودهایم. دلیلش روشن است؛ وقتی نرخ نان تغییر نکند ولی هزینهها بهصورت سرسامآور افزایش پیدا کند، طبیعی است که نانوا قادر به پرداخت دستمزد واقعی نباشد. بهعنوان مثال، فقط بیمه کارگران از معافیت خارج شده و بیش از ۳۰۰درصد افزایش داشته است. از طرفی هزینههای جانبی مثل حملونقل، انرژی، مواد اولیه و... هم بین ۵۰ تا ۷۰درصد بالا رفتهاند. اما نرخ نان همان نرخ سال گذشته است. چطور انتظار دارید نانوا در چنین شرایطی کیفیت را حفظ کند؟
*چرا نرخ نان بهموقع اعلام نمیشود؟ مگر قرار نبود اواخر خرداد ۱۴۰۴، نرخ جدید مشخص شود؟
-بله قرار بود 25 خرداد نرخ جدید اعلام شود اما بهدلیل اتفاقاتی که در کشور رخ داد، این فرایند متوقف شد. چند نرخ پیشنهادی از سوی استان فارس به تهران ارسال شده و در حال بررسی است. اما تا وقتی نرخ جدید از سوی تهران تأیید نشود، هیچ تغییری اعمال نمیشود. این تأخیر در تصویب نرخ باعث شده بسیاری از نانواییها هنوز با نرخ پارسال کار کنند، درحالیکه هزینههایشان بهشدت بالا رفته است.
*یعنی کارگرها هنوز بر اساس دستمزد پارسال حقوق میگیرند؟
-بله متأسفانه. یکی از نکات تلخ ماجرا این است که دستمزد کارگران نانوایی بر اساس نرخ مصوب نان تنظیم میشود. چون نرخ جدید اعلام نشده، طبیعتاً کارگران هم با همان حقوق قبلی مشغول کار هستند. این شرایط برای کارگران اصلاً قابل دوام نیست. بسیاری از آنها ترجیح میدهند در مشاغل دیگری مثل اسنپ یا سایر خدمات فعالیت کنند، تا اینکه در نانوایی کار کنند با حقوق پایین و فشار جسمی بالا.
*اتحادیه چه نظارتی بر کیفیت نان دارد؟ آیا خودتان هم از نانواییها نان تهیه میکنید؟
-بله، ما هم بازرس داریم و هم بهصورت میدانی به نانواییها سر میزنیم. ولی یک حقیقت را باید پذیرفت: هیچ نانوایی دوست ندارد نان بیکیفیت به مردم بدهد. مثل یک بنا، نقاش و خبرنگار که دوست ندارد کار بد تحویل دهد، نانوا هم دلش میخواهد بهترین محصول را ارائه کند. اما وقتی شرایط اقتصادی اجازه ندهد، او هم نمیتواند معجزه کند. دیروز یکی از نانواها تماس گرفت و گفت دیگر توان پرداخت حقوق کارگرانش را ندارد. خودش هم از لحاظ جسمی نمیتواند در واحد کار کند و درحالحاضر همسر و پسرش نانوایی را اداره میکنند.
*تعداد نانواییهای سنتی مثل سنگکپزیهای ریگی در حال کاهش است. وضعیت این واحدها چطور است؟
-واقعاً نگرانکننده است. در گذشته، حدود یکسوم نانواییهای شیراز سنگکریگی بودند. ولی الان فقط ۲۰ واحد از این نوع باقی ماندهاند. اگر حمایتی نشود، ممکن است در دو سال آینده همین تعداد هم به ۵ واحد برسد و بعد بهکلی از بین برود. این واحدها معمولاً با کیفیتترین و اصیلترین نان را تولید میکردند. حفظ آنها نیازمند برنامهریزی فوری و اختصاص تسهیلات خاص است.
*در برخی نقاط شهر، نانواییهایی وجود دارند که کیفیت نانشان بسیار پایین است و حتی مشتری ثابتی ندارند. دلیل تداوم فعالیت این واحدها چیست؟
-متأسفانه یکی از مشکلاتی که در ساختار حمایتی دولت وجود دارد این است که تصور میشود توزیع نان ارزان به هر قیمت، خدمت به مردم است. اما حقیقت این است که وقتی قیمت واقعی نباشد، هم نانوا متضرر میشود، هم مردم نانی با کیفیت پایین دریافت میکنند. همین نان سنگک ۴۵۰گرمی در شیراز با قیمت ۳.۳۱۳تومان عرضه میشود، درحالیکه در تهران همان نان، با وزن کمتر، بین ۱۰ تا ۲۰هزار تومان فروخته میشود. این یعنی ما عملاً داریم یارانه را به شکل غلط توزیع میکنیم.
*در واقع، چون نان ارزان است، مردم هم ارزش آن را بهخوبی درک نمیکنند؟
-دقیقاً. وقتی قیمت واقعی نباشد، مصرف نان هم بهینه نیست. مردم بیش از نیاز خود نان میخرند، بخشی از آن را مصرف میکنند و بخش دیگر را حتی به حیوانات میدهند. این یعنی هدررفت محصولی که برای تولیدش منابع زیادی مصرف شدهاست. برای تولید هر کیلو گندم، حدود ۱۳۰۰لیتر آب مصرف میشود. این یعنی اگر نان به شکل بهینه مصرف نشود، نهفقط پول بلکه منابع طبیعی کشور هم به هدر میرود.
*چه راهحلی برای جلوگیری از این روند دارید؟
-یکی از پیشنهادهای جدی ما، اجرای کامل ماده ۵ قانون هدفمندسازی یارانههاست. این ماده تأکید میکند که دولت موظف است یارانه آرد و نان را بهصورت نقدی به خود مردم پرداخت کند. اگر این اتفاق بیفتد، مردم میتوانند متناسب با نیازشان نان بخرند. مثلاً من و خانوادهام که چهار نفر هستیم، در روز شاید فقط یک یا دو نان سنگک مصرف کنیم. وقتی یارانه به مصرفکننده داده شود، نانوا هم میتواند آزادانه نان باکیفیت تولید کند و از طرفی مردم هم فقط به اندازه مصرف خود نان میخرند. این روش به نفع مردم، نانوا، کشاورز، و در نهایت اقتصاد ملی است.
به گزارش شیراز نوین، آنچه از صحبتهای رئیس اتحادیه نانوایان شیراز برمیآید، واقعیتی تلخ اما قابلاصلاح است؛ اگر کیفیت نان کاهش یافته، نه از سر بیتوجهی نانوا بلکه نتیجه زنجیرهای از مشکلات ساختاری است. از آرد بیکیفیت گرفته تا نرخ نانی که با واقعیتهای اقتصادی همخوانی ندارد. شاید زمان آن فرارسیده که نگاه حمایتی دولت از نان، از سیاست «ارزان به هر قیمت» فاصله بگیرد و بهسمت حمایت هوشمندانه از تولید باکیفیت، مصرف بهینه و حفظ نانواهای اصیل و کاربلد سوق داده شود. راهحلهایی مثل اجرای ماده ۵ قانون هدفمندسازی یارانهها، نهتنها میتواند به حفظ کیفیت نان کمک کند، بلکه در بلندمدت به نفع اقتصاد کشور و امنیت غذایی شهروندان خواهد بود.
تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
خبرهای تصادفی روزنامه شیراز نوین