میثم محجوبی- گروه گزارش
meisammahjoobi@gmail.com
سرپرست معاونت هماهنگی امور گردشگری و زیارت استانداری فارس، دهه اول محرم امسال در شیراز را متفاوت از تمامی سال‌های گذشته توصیف کرد؛ چه از منظر شرایط خاص کشور و چه از نظر نوع عزاداری‌ها و مفاهیم منتقل‌شده. به گفته او، شور روزافزون مردم در شب‌های محرم، افزایش مراسم سنتی در فضاهای بسته و تقارن زمانی با تحولات منطقه‌ای، فرصتی برای تعمیق آگاهی مذهبی و ملی فراهم آورد.
مهدی پارسایی در گفت‌و‌گو با شیرازنوین، با تأکید بر نقش سیاست‌گذاری و نظارتی استانداری در امور فرهنگی و مذهبی استان گفت: کار اجرا در حوزه برنامه‌های مذهبی و گردشگری مذهبی، بر عهده دستگاه‌های تخصصی مانند اداره ارشاد، شهرداری‌ها، سازمان تبلیغات اسلامی و نهادهای مردمی است. ما وظیفه سیاست‌گذاری، هماهنگی و نظارت را داریم تا اطمینان حاصل شود برنامه‌ها در مسیر صحیح اجرا می‌شوند.
وی با اشاره به ویژگی‌های خاص محرم امسال اظهار کرد: وضعیت دهه اول محرم ۱۴۰۴ از هیچ نظر با سال‌های گذشته قابل مقایسه نبود. فضای عمومی کشور، تحت‌تأثیر تهدیدات و تحولات منطقه‌ای قرار داشت؛ اما هرچه به شب‌های پایانی دهه نزدیک شدیم، حضور مردم در هیئات و مراسم‌ها پرشورتر شد. این افزایش استقبال نشان داد که جامعه ما علی‌رغم فشارهای روانی ناشی از فضای جنگی، به‌دنبال معنویت، هویت و انسجام است.
پارسایی افزود: یکی از نکات برجسته امسال، افزایش محسوس مراسم روضه‌خوانی و سینه‌زنی در حسینیه‌ها و تکایاست. این مسئله از نظر فرهنگی حائز اهمیت است؛ زیرا شکل سنتی عزاداری ایرانیان بر انتقال پیام عاشورا از طریق سخنرانی و مداحی استوار بوده است و بازگشت به این فضاهای بومی و بسته، نشان‌دهنده زنده‌ماندن روح سنتی عزاداری است.
سرپرست معاونت گردشگری و زیارت استانداری فارس با بیان اینکه در حوزه محتوایی نیز اتفاقات مهمی رقم خورد، گفت: مفاهیم امسال متفاوت از هر سال بود. در فضای عمومی کشور، مسئله جنگ و دفاع از تمامیت ارضی به‌شدت برجسته شده بود. این امر باعث شد که پیام عاشورا، یعنی صف‌بندی حق و باطل، با وضوح بیشتری برای مردم تداعی شود. عاشورا صرفاً یک واقعه تاریخی نیست؛ بلکه تمرینی است برای ایستادن در طرف حق، حتی در فضای غبارآلود.
وی ادامه داد: در کربلا، لشکر مقابل حسین(ع) هم خود را اهل دین می‌دانست، اما حقیقت در سمت دیگری ایستاده بود. این پرسش که «شما کدام سمت می‌ایستید؟» باید امروز هم در ذهن جامعه تکرار شود و نباید اجازه دهیم حقیقت دوباره به مسلخ برود؛ آگاهی عمومی تنها عاملی است که می‌تواند مسیر تاریخ را تغییر دهد.
پارسایی به تحولات منطقه‌ای اخیر و هم‌زمانی آن با دهه محرم نیز اشاره کرد و گفت: در جریان جنگ ۱۲روزه میان رژیم صهیونیستی و محور مقاومت، دشمن نه‌تنها حمله نظامی، بلکه عملیات رسانه‌ای گسترده‌ای هم تدارک دید. آن‌ها حتی تلاش کردند جایگزین‌هایی برای حقیقت معرفی کنند، اما این آگاهی مردم بود که صف‌بندی را شفاف کرد. ملت ایران نشان داد که حتی با وجود نقدهای داخلی، در برابر دشمن خارجی متحد باقی می‌ماند.
وی افزود: این تقارن زمانی، فرصتی بود تا خطبا و سخنرانان مفاهیم عاشورایی را با مفاهیم ملی پیوند بزنند و بسیاری از آن‌ها هم این کار را با جدیت انجام دادند. عزاداری امسال، بیش از هر سال به محل تلاقی آگاهی تاریخی، بصیرت اجتماعی و هویت ملی تبدیل شد.
پارسایی همچنین از برگزاری برنامه فرهنگی «چهارسوق سوگ» در گذر حافظ، به‌عنوان یکی از رویدادهای موفق دهه اول محرم یاد کرد و گفت: به‌دلیل تعطیلی آرامگاه حافظیه، مخاطبان مستقیم‌تری برای این برنامه فراهم شد و همه حاضران، مخاطبان واقعی مراسم بودند.
وی تأکید کرد: از منظر ما، محرم امسال از دو جهت بسیار مهم بود؛ نخست از نظر شور و حضور مردمی در سطح شهر و هیئات و دوم از نظر ارتقای سطح آگاهی سیاسی و اجتماعی از دل مفاهیم مذهبی. این هم‌افزایی، محرم را به یک ظرفیت فرهنگی قدرتمند تبدیل کرده که باید در سال‌های آینده نیز حفظ و تقویت شود.
در پایان این گفت‌وگو، پارسایی با اشاره به مسئولیت‌های فرادستگاهی معاونت گردشگری و زیارت در هماهنگی چنین رویدادهایی خاطرنشان کرد: هماهنگی بین دستگاه‌های اجرایی، نهادهای فرهنگی و گروه‌های مردمی، مهم‌ترین نقش ما در این ایام بود. برنامه‌ریزی برای گردشگری مذهبی و ارتقای کیفیت این مراسم‌ها در آینده، نیازمند تحلیل دقیق تجربیات امسال است.
دهه اول محرم ۱۴۰۴ در شیراز، تنها یک رویداد مذهبی نبود؛ بلکه به صحنه‌ای برای بازخوانی مفاهیم تاریخی، تمرین همبستگی ملی و بازگشت به هویت سنتی جامعه تبدیل شد. شور مردم، قدرت تحلیل اجتماعی و هم‌افزایی نهادهای فرهنگی، آن را به تجربه‌ای متفاوت بدل کرد؛ تجربه‌ای که می‌تواند الگویی برای آینده باشد.