[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۷۸۱
  • دوره جدید

سوگ سینما، روزنامه شیراز نوین

دبیر سرویس فرهنگ وهنر: سعید رضا  امیر آبادی

amirabadi_shznvn@yahoo.com

شامگاه نهم خردادماه را به خاطر بسپارید. همان نیمه شبی که پیکره بی جان سینما بهمن شیراز طعمه حریق شد. متروی سابق مثل رکس آبادان نبود که تماشاگرانش زنده زنده قربانی جنایت ایادی رژیم طاغوت شوند؛ اما می‌شد فریادهای جان خراش و ضجه مظلومانه همه نوستالژی‌ها و نقش‌های طلایی را از لابه‌لای دیوارهای آن شنید. فریادهای جمشید آریا، فرامرز قریبیان، ناصر ملک مطیعی، کلارک گیبل، اسپارتاکوس، بن هور، چارلی چاپلین، ژاله علو، شهلا ریاحی و کلاه قرمزی و صدها نقش از میان بهترین‌های سینمای ایران و جهان. افسوس همه آن نوستالژی‌های دوست داشتنی به یک باره تلی از خاکستر شدند. البته سینما بهمن خیلی سال پیش جان سپرد. یعنی همان روزی که درب‌هایش برای همیشه به روی تماشاگران بسته شد. یعنی همان روزی که پرده نقره ای‌اش به رنگ خاکستری دلگیر درآمد. یعنی همان روزی که آپاراتش دیگر نچرخید.
شامگاه نهم خردادماه یک دستگاه هوابرش تیر خلاص را بر پیکره بی جان مترو سابق شلیک کرد تا از مردنش اطمینان حاصل کند. البته ما هم در کشتن سینما کم تجربه نیستیم. فرمول ساده است. شفاف سازی شجاعانه شهردار منطقه دو گویای بسیاری از مسائل است. با این حال راهکار دیگری هم برای از میان برداشتن سالن‌های نمایش وجود دارد. مثل باغ‌های شیراز گاهی سینما هم به حال خود رها می‌شود تا تیغ فرسایش ذره ذره او را زجرکش کند. باد و باران و آفتاب قامت افراشته بهترین سالن‌های نمایش دیروز را یکی پس از دیگری نقش بر خاک می‌کنند و ناگهان سقف چوبی با همه نوستالژی‌هایش فرو می‌ریزد و تمام. حالا فرصت مغتنمی ‌برای مطرح کردن تقاضای تغییر کاربری است. آن هم در خیابان زند. بهترین مکان تجاری شیراز. مگر می‌شود از وسوسه آن حتی برای لحظه ای رهایی یافت.
شاید گناه ما هم کمتر از آنها نباشد. ما، یعنی مردم و روزنامه نگاران به سادگی از کنار جان سپردن زیرساخت‌های فرهنگی و هنری شهر عبور می‌کنیم. در بهترین و دلسوزانه ترین حالت ممکن آهی از نهادمان بلند می‌شود و وااسفایی سرمی‌دهیم. اگر غیر از این است بیایید به این پرسش پاسخ دهیم که در چه ماهی و در چه سالی سقف سینما پرشیا فروریخت و سینما حافظ کی تبدیل به پارکینگ شد؟ هیچ‌کس به خاطر ندارد. به راستی مرثیه زوال آنها را چه کسانی می‌خواند؟ آیا سالن‌های نوظهور می‌توانند حجم نوستالژی سینماهای کهنه را بازتاب دهند؟ پاسخ همه این پرسش‌ها آشکار است. گناه ما هم کمتر از دستگاه‌های هوابرش نیست. باید در کمال انصاف و با اتکا به شواهد قانونی، مسئولان مرتبط و مالک سینما را بازخواست کنیم که چرا در حفظ و نگهداری نوستالژی‌های فرهنگی شهر کوشا نبوده اند و چرا زیرساخت‌های فرهنگی شهر را به حال خود رها کرده اند تا چرخه زوال و فرسایش را با شتاب طی کنند.
شاید شیراز لوکیشن ناجوانمردانه ای برای کشتن سینما باشد. ماه‌ها و سال‌ها از فروریختن سینما پرشیا و حافظ می‌گذرد و خبر خوبی مبنی بر سازندگی آنها مخابره نمی‌شود. اگر آنها مالک خصوصی دارند چرا هیچ کس به سازندگی مجابشان نمی‌کند و آیا در قرارداد واگذاری، آنها مکلف به حفظ و نوسازی بنا شده اند یا خیر. امید می‌رود که فرآیند واگذاری شان به بخش خصوصی با حفظ همه ضوابط قانونی صورت گرفته باشد و هیچ امتیاز ویژه و رانتی در کار نباشد.
با همه این‌ها آسیب‌های مهلک تری زیرساخت‌های فرهنگی شهر را تهدید می‌کند. بیایید با نگاهی امیدوارانه بر این باور باشیم که هیچ جریان پرقدرت و هیچ اقلیت ویژه ای به صورت خزنده و زیرپوستی به دنبال تغییر کاربری اماکن فرهنگی به سمت و سوی تجاری سازی نیست و در آستانه 1400 به جای هیچ یک از سالن‌های نوستالژی شهر قرار نیست مجتمع‌های تجاری مرمرین سر به آسمان بگذارند. همچنین بیایید امیدوار باشیم که مسئولان اجرایی و فرهنگی شهر همچنان بر عزم راسخ خود مبنی بر نوسازی و بهسازی زیرساخت‌های فرهنگی شهرراز پافشاری کرده و در بی خبری رسانه‌ها و غفلت افکار عمومی ‌هیچ مجوزی برای ساخت مراکز خرید که در گوشه ای از آن یک سالن سینما برای خالی نبودن عریضه در نظر گرفته شده، صادر نشود.
عصر جمعه، مورخ 11 مردادماه خورشیدی، خاکستر به جا مانده از سینما بهمن به طور کامل تخریب شد. ما با خوش بینی بر این باوریم که در آینده نزدیک یک سینمای مدرن با حفظ همه خاطره‌ها و نوستالژی‌های بهمن از میان مخروبه‌های سوخته برافراشته خواهد شد و خط بطلانی بر این سیاه‌نمایی  می‌کشد که سینما کشتن در شیراز جرم نیست. این یک آزمون بزرگ برای مدیران و مسئولان شیراز است. شامگاه 9 خردادماه را به خاطر بسپارید. همان نیمه شبی که پیکر بی جان سینما بهمن شیراز طعمه حریق شد. همان دستگاه هوابرشی که تیر خلاص را شلیک کرد. عصر جمعه، مورخ 11 مردادماه خورشیدی. فرهاد مهراد با آن صدای رسا و پرصلابتش چه خوب در وصف حال جمعه‌ها خوانده است:
توی قاب خیس این پنجره‌ها
عکسی از جمعه غمگین می‌بینم
چه سیاهه به تنش رخت عزا
تو چشاش ابرای سنگین می‌بینم
داره از ابر سیاه خون می‌چکه
جمعه‌ها خون جای بارون می‌چکه
نفسم در نمیاد، جمعه‌ها سر نمیاد
کاش می‌بستم چشامو، این ازم بر نمیاد
عمر جمعه به هزار سال می‌رسه
جمعه‌ها غم دیگه بیداد می‌کنه
آدم از دست خودش خسته می‌شه
با لبای بسته فریاد می‌کنه
جمعه وقت رفتنه، موسم دل کندنه
خنجر از پشت می‌زنه، اون که همراه منه.

سینما بهمن شیراز که قدیمی‌ترها آن را به نام سینما مترو می‌شناختند به طور کامل تخریب و آوار آن نیز غروب جمعه ۱۱ مردادماه جاری از محل تخلیه شد. پیش از این، آتش سوزی این سینما واقعه ای نگران کننده برای دوستداران فرهنگ شیراز تلقی شده بود اما این بار در روز جمعه، دیگر اثری از ویرانه سینما نیز باقی نماند. شامگاه پنجشنبه ۹ خردادماه گذشته، شعله‌های آتشی به جان سینما مترو شیراز افتاد و بخش‌هایی از این سینمای قدیمی ‌را خاکستر کرد. به گفته برخی شاهدان، بقایای به جا مانده از این سینما نیز در روزهای اخیر به طور کامل تخریب و آوار آن نیز از محل خارج شده است.
سکانس اول: قیام به احترام شفاف سازی
شهردار منطقه دو شیراز شامگاه جمعه در گفت و گو با خبرنگار ایرنا گفت: قبل از آتش‌سوزی سینما بهمن، مالک این مجموعه بارها درخواست تخریب را به شهرداری منطقه ارائه داده؛ اما هرگز با این مسئله موافقت نشده بود. مهران بهرامی‌نژاد با بیان اینکه مالک این سینما از اوایل خرداد ۹۸ بدون دریافت مجوز اقدام به تخریب سینما بهمن کرده بود که در نهایت منجر به آتش‌سوزی این محل شد، افزود: بعد از این آتش‌سوزی بخش‌هایی از سقف و دیوارهای سینما بهمن شیراز فرو ریخت که در پی این موضوع بار دیگر مالک مجموعه درخواست تخریب خود را به شهرداری منطقه ارائه کرد. وی ادامه داد: بعد از آتش‌سوزی سینما بهمن و در پی درخواست مالک، شهردای منطقه با تخریب کامل سینما بهمن که بخش زیای از آن در آتش‌سوزی نابود شده بود موافقت کرد. او تشریح کرد: حدود دو هفته پیش مجوز تخریب کامل و آواربرداری این محل صادر شده است. وی اضافه کرد: در مجوز صادره قید شده است که سر در ورودی سینما بهمن که یکی از نمادهای شهر شیراز است نباید تخریب شود. همچنین با انجام مهاربندی زیر نظر ناظران شهرداری به گونه‌ای که به ساختمان‌های مجاور آسیب نرساند، عملیات تخریب کامل و آواربرداری انجام شود. شهردار منطقه دو شیراز در ادامه بیان کرد: بعد از تخریب کامل و جمع‌آوری بقایا تعیین تکلیف نهایی در کمیسیون ماده پنج انجام خواهد شد. 
سکانس دوم: تقاضای تغییرکاربری
او با بیان اینکه کاربری این محل، فرهنگی تعیین شده، گفت: مالک مجموعه تقاضای تغییر کاربری این مجموعه را دارد؛ اما شهرداری با این درخواست موافقت نکرده است. بهرامی‌نژاد عنوان کرد: مالک این مجموعه اکنون درخواست دارد که علی‌رغم ساخت سینما در این محل مجوز تجاری در بخش‌هایی از این زمین نیز به او داده شود که هنوز با این درخواست هم موافقتی صورت نگرفته است و تعیین تکلیف آن براساس قانون بعد از توافق با شهرداری به عهده کمیسیون ماده پنج خواهد بود. شهردار منطقه ۲ شیراز، پیش‌تر به ایرنا گفته بود مالک سینما بهمن شیراز یک روز قبل از آتش سوزی این مکان و همچنین در بهمن‌ماه سال ۹۷ بدون دریافت مجوز اقدام به تخریب سازه این سینما کرده بوده که مأموران تخلفات شهرداری از این کار مطلع شدند و از آن جلوگیری کردند.
 سکانس سوم: مرگ نوستالژی
پیش از این رخداد نگران کننده برای دوستداران فرهنگ و هنر استان فارس، سیروس رومی‌ نویسنده، پژوهشگر و روزنامه نگار استان در گفت و گو با ایرنا، احداث سینما مترو در سال ۱۳۴۴ در خیابان زند شیراز را سرآغاز فصلی تازه در هنر هفتم و تأثیرگذاری آن بر مراودات مردم و خصوصاً نخبگان این شهر عنوان کرده و گفته بود: با ایجاد سینما مترو حتی خوراکی‌های مورد استفاده تماشاچیان تغییر و از نون و دوپیازه آلو (نان و دوپیازه سیب‌زمینی) به فالوده و کتلت تبدیل شد. وی ادامه داد: فروشنده ای در مجاورت سینما مترو به نام موسیو بود که مغازه ای کوچکی داشت و ساندویچ کتلت می‌فروخت و به گفته بسیاری از هم دوره‌ای‌های من، هنوز خوشمزه تر از کتلت موسیو نخورده‌اند. رومی ‌با اشاره به اینکه سینما مترو و پاساژی که این سینما در آن احداث شد دیدگاه مردم شیراز را تغییر داد و تأثیرات شگرفی در ارتباطات آن دوره ایجاد کرد، افزود: فالوده‌بندی به نام نگرو در این محل ایجاد شد که برای اولین بار فالوده‌های رنگی در شیراز می‌فروخت و چند مغازه پوشاک زنانه نیز در این پاساژ وجود داشت که چند فروشنده خانم در این مغازه‌ها مشغول به کار شدند که به نظر من قبل از این، اشتغال زنان در اینگونه مشاغل در شیراز سابقه نداشت. نویسنده شش جلد کتاب تاریخ مطبوعات فارس اظهار داشت: در مجموع سینما مترو و محدوده مجاور این مکان به محلی مدرن و رفته رفته به پاتوق روشنفکران در نیمه دوم دهه ۴۰ تبدیل شد. وی با بیان این مسئله که فردی به نام نوشاد در پیاده رو مقابل سینما مترو دکه داشت و اقدام به فروش روزنامه و کتاب می‌کرد، گفت: این محل با گذر از ساعات میانه روز کم‌کم شلوغ و به پاتوق روشنفکران، هنرمندان، نویسندگان، شاعران و ورزشکاران شیرازی تبدیل می‌شد. رومی ‌با اشاره به اینکه فاصله بین سینماهای خیابان زند محل پیاده روی اغلب شیرازی‌ها و قشر روشنفکر بود، ادامه داد: گذر پیاده روی با مرکزیت سینما مترو و با طی کردن چهارراه زند، سینما مهتاب و مسیر برگشت تا سینما مایاک در خیابان انوری ایجاد شده بود و در مجموع سینما مترو و محدوده ای که به واسطه آن ایجاد شد نقشی هویتی در تاریخ شیراز دارد. حالا با آتش سوزی، تخریب و آواربرداری سینما بهمن (متروی سابق) دیگر سند زنده خاطرات قدیمی ‌این بخش از شهر شیراز نیز در محاق بی توجهی قرار گرفته است.
سکانس چهارم: احضار متهمان 
مدیرعامل سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری شیراز نیز درباره علت آتش‌سوزی این سینما گفته بود: براساس نتیجه نهایی تحقیقات این سازمان، آتش‌سوزی در سینما بهمن به دلیل استفاده از دستگاه هوابرش رخ داده؛ اما عمدی یا غیرعمدی بودن آن از سوی دستگاه قضا و کاراگاهان پلیس در دست بررسی است. دادستان عمومی ‌و انقلاب مرکز استان فارس نیز ۲۰ خرداد در گفتگو با خبرنگاران گفت: در پی آتش‌سوزی سینما بهمن شیراز، پرونده قضایی در این مورد تشکیل و ۲ نفر به عنوان مطلع به دادسرا احضار شدند. حیدر آسیابی افزود: علت اولیه آتش سوزی، تعمیرات داخلی سینما عنوان شده که خوشبختانه خسارت جانی در بر نداشته است. وی ادامه داد: در اولین دقایق بروز حادثه، قاضی کشیک دادسرای شیراز در محل حاضر و دستورات قضایی اولیه را صادر کرد. دادستان عمومی‌ و انقلاب شیراز اضافه کرد: پرونده‌ای در پیوند با این آتش سوزی در دادسرا تشکیل و موضوع در این مرجع قضایی در حال تحقیقات و اخذ نظرات کارشناسی اولیه است. 
سکانس پنجم: تلی از خاکستر
سینما بهمن شیراز که در خیابان کریم خان زند واقع شده، شامگاه پنجشنبه نهم خرداد ۹۸ آتش گرفت و این آتش سوزی تا بامداد روز بعد ادامه داشت و تلی از خاکستر را در این محل به جا گذاشت. در این سینما که فعالیتش از دهه ۴۰ آغاز شد،از اوایل دهه ۹۰ دیگر فیلمی ‌به نمایش گذاشته نمی‌شد و اینگونه که از شواهد مشخص است مالک آن در چند ماه گذشته بارها درخواست تغییر کاربری آن را مطرح کرده بود که با مخالفت جدی مسئولان شهرداری شیراز مواجه شد. در مردادماه سال ۹۶ نیز مباحثی درباره جلوگیری از تخریب این سینما و لزوم تبدیل آن به موزه در شورای شهر شیراز مطرح شده بود.

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی