میثم محجوبی- شیرازنوین
وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در آیین یادروز حافظ با تأکید بر نقش فناوری‌های نوین در پاسداشت فرهنگ و ادب فارسی گفت: هوش مصنوعی می‌تواند در خدمت حفظ، ترویج و بازآفرینی میراث ادبی ایران قرار گیرد.
ستار هاشمی، شامگاه شنبه در آیین یادروز حافظ اظهار داشت: در دو قرن اخیر، انقلاب‌های صنعتی و فناورانه گوناگونی در جهان رخ داده است که اگرچه بر سبک زندگی انسان‌ها تأثیرگذار بوده‌اند، اما بر ادبیات فارسی اثر چندانی نگذاشته‌اند.
او گفت: فراگیری برق یا توسعه خط‌آهن هرگز تهدید یا فرصتی برای ادبیات فارسی نبود، اما فناوری هوش مصنوعی متفاوت است؛ این فناوری می‌تواند با ابزارهای نوین خود به معرفی ادبیات فارسی به نسل‌های جدید و جهانیان کمک کند.
وزیر ارتباطات افزود: هوش مصنوعی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین دستاوردهای عصر حاضر، می‌تواند در حوزه‌های گوناگون ازجمله حفاظت، تفسیر و بازآفرینی متون ادبی نقش‌آفرین باشد.
او نخستین نقش این فناوری را دیجیتالی‌سازی و حفاظت از میراث ادبی دانست و توضیح داد: هوش مصنوعی می‌تواند نسخه‌های خطی و کهن ادبیات فارسی را اسکن، تحلیل و بازسازی کند. این فرایند نه‌تنها به حفظ گنجینه‌های ادبی یاری می‌رساند، بلکه دسترسی پژوهشگران و علاقه‌مندان در سراسر جهان را به متون فارسی آسان‌تر می‌سازد.
هاشمی با اشاره به یکی از ابیات حافظ، گفت: این بیت به ما یادآوری می‌کند که هرچند حفظ این میراث، کاری دشوار است، اما با تلاش و بهره‌گیری از ابزارهای نوین، آینده‌ای روشن در انتظار فرهنگ ایرانی است.
او محور دوم کاربرد هوش مصنوعی را تحلیل و تفسیر اشعار فارسی عنوان کرد و افزود: فناوری پردازش زبان طبیعی می‌تواند روابط میان واژگان، تصاویر و مفاهیم عرفانی در دیوان حافظ را شناسایی کند و به فهم عمیق‌تر اشعار برای نسل امروز یاری رساند.
وزیر ارتباطات ادامه داد: این فناوری حتی قادر است با یادگیری سبک و سیاق شاعران بزرگ، آثاری نو خلق کند که روح ادبیات فارسی را در قالبی تازه بازآفرینی کند. تصور کنید غزلی با حال‌وهوای حافظ، اما با زبانی که برای نسل امروز ملموس‌تر باشد.
او همچنین به نقش فناوری در آموزش تعاملی ادبیات فارسی اشاره کرد و گفت: ابزارهایی مانند چت‌بات‌های هوشمند می‌توانند غزل‌های حافظ را توضیح دهند، فال حافظ را تفسیر کنند و حتی با کاربران به زبان شعر گفتگو داشته باشند؛ این تجربه‌ها می‌تواند نسل جوان و مخاطبان غیرایرانی را با ادبیات فارسی پیوند دهد.
هاشمی در عین حال تأکید کرد: هوش مصنوعی هرگز نمی‌تواند جای روح انسانی و عمق عاطفی اشعار حافظ را بگیرد. این فناوری هنوز در آغاز راه است و نیازمند توسعه و هدایت فرهنگی است.
وزیر ارتباطات در پایان گفت: در وزارت ارتباطات به‌دنبال آن هستیم که با بهره‌گیری از ابزارهای هوش مصنوعی، گام بزرگی در مسیر حفظ و ترویج میراث ادبی ایران برداریم و سهمی در معرفی جهانی فرهنگ و زبان فارسی داشته باشیم.