[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۱۳۸۹
  • دوره جدید

عید نوروز و انتساب آن به جمشید، روزنامه شیراز نوین

گروه میراث و گردشگری:مجتبی دورودی

از جمله شخصیت‌های اساطیری تاریخ ایران‌زمین، جمشید است. با توجه به دانش اساطیر، او به اقوام هندواروپایی تعلق داشته است که سپس‌تر در میان هندوایرانیان دارای ارج و اعتباری بوده است. نام او در متون هندی یَمه (yama) و در متون اوستایی ییمَه (yima) است که بعدها این نام به صورت جم دیده می‌شود. در ایران، پدید آوردن نوروز را به او منتسب می‌کنند. 
ابوریحان بیرونی در کتاب آثارالباقیه درباره‌ او چنین آورده است: «... و جم به اقامتگاه ابلیس قدم نهاد و دیوان را مغلوب کرد. چون چنین شد، جم به جهان برگشت و در آن روز همچون خورشید ظاهر شد و نور از او می‌تافت؛ به‌طوری که مانند خورشید می‌درخشید و مردم از برآمدن دو خورشید در شگفت شدند و همه درختانِ خشکیده، سبز گشتند. آن‌گاه مردم گفتند روزِ نو، و هر کدام از آنها تبرکاً در ظرفی یا چیزی مانند آن جو کاشت. از آن زمان به بعد، این آیین مرسوم گشت که در این روز در اطراف ظرفی هفت نوع غله را بر هفت ستون بکارند و خوبی و بدی رویشِ غلات را در سالی که در پیش بود، از چگونگی روییدن آنها پیش‌بینی می‌کردند». 
داستان‌ها و روایت‌های پیرامون این شخصیت اساطیری به گونه‌ای بوده است که برخی از مورخان اسلامی، او را با پیامبرانی همچون سلیمان و خضر یکی انگاشته‌اند. جعفر یاحقی در این‌باره آورده است که: «در مدارک اسلامی به علت وجود پاره‌ای مشابهت‌ها از قبیل تخت و نگین و فرمانبری دد و مرغ و پری و اطاعت دیوها و بادها و جز آن که هم به سلیمان نسبت داده‌اند و هم به جمشید، سرگذشت این دو به هم درآمیخته است و در شعر بسیاری از شاعران راه یافته است».

               دلی که غیب‌نمای است و جام جم دارد
                                                                          ز خاتمی که دمی گم شود چه غم دارد
                                                                                                                                       (حافظ)


بنابر روایت‌های ایرانی، دوران جمشید دورانی پر از شکوه و آسایش بوده است و هم او بوده که رشتن و بافتن، ساختن خانه و گرمابه و نوشتن را به مردمان آموخته است و همه‌ این نیکویی‌ها تا زمانی برقرار بوده است که جمشید سخن به دروغ نگشوده بود. 
همان روایت‌ها اشاره دارند که جمشید در پایان عمر با ادعای خدایی کردن، مغضوب آفریدگار می‌گردد و شکوه و فره‌اش را از دست می‌دهد و دوران تیره‌بختی‌اش فرا می‌رسد.

                مَنی کرد آن شاه یزدان‌شناس
                                                                             ز یزدان بپیچید و شد ناسپاس
                                                                                                                                   (فردوسی)


منابع
بیرونی، ابوریحان، (1389)، آثار الباقیه، ترجمه‌ اکبر داناسرشت، چاپ ششم، تهران: امیرکبیر
یاحقی، محمدجعفر، ( 1369)، فرهنگ اساطیر و اشارات داستانی در ادبیات فارسی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

 

کمالیان لار ۵۲ققنوس
۱۳۹۵/۱۲/۲۶

درود بر استاد گرانمایه دورودی ، همیشه تندرست باشید و پژوهنده راه شاهنامه ایران زمین ، سپاسگزار مطالب بازنشری شما هستم بنده کمترین، همیشه تندرست در پناه یزدان باشید .

ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی