شیرازنوین/ گروه تحلیل و بررسی اخبار
این روزها کتابخانه شهید دستغیب شیراز به پاتوقی تبدیل شده است؛ پاتوقی برای دانش‌آموزان و دانشجویان علاقه‌مند به مطالعه و برای شیرازی‌های کتابخوان تا در فضایی دلنشین و جدید، کتاب بخوانند و با یکدیگر به بحث و گفت‌وگو بپردازند؛ معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار فارس نیز که تصمیم گرفته بود با هدف «برقراری ارتباط با جوانان» به سطح شهر بیاید، همین کتابخانه را انتخاب کرد.
در روزگاری که بسیاری از دیدارها و گفت‌وگوهای رسمی میان مردم و مسئولان، رنگ تشریفات و فاصله به‌خود گرفته‌اند، حجت‌الله رضایی، معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار فارس، تصمیم گرفت پای درد دل مردم و به‌ویژه جوانان بنشیند؛ نه در سالن‌های رسمی یا همایش‌های تکراری، بلکه در جایی ساده، صمیمی و در دسترس؛ کتابخانه عمومی شهید دستغیب شیراز.
عصر یکی از روزهای پایان هفته، سالن مطالعه این کتابخانه که همواره مأمن جوانان اهل کتاب و اندیشه است، حال‌وهوایی متفاوت به‌خود گرفت. معاون استاندار، بی‌پرده و بی‌برنامه از پیش‌تعیین‌شده، در میان جوانان نشست تا بشنود؛ گفت‌وگویی که خیلی زود از حالت رسمی خارج شد و به جلسه‌ای خودمانی، پرشور و صادقانه تبدیل گردید.
رضایی: نه برای تبلیغ آمده‌ام، نه برای نمایش
در آغاز نشست، رضایی با صراحتی کم‌سابقه گفت:«این دیدار نه صوری است، نه تشریفاتی، نه انتخاباتی. نه می‌خواهم نامزد شوم، نه دنبال تبلیغ شخصی‌ام. تنها آمده‌ام تا بشنوم. ما مسئولان، از شما فاصله گرفته‌ایم و باید این فاصله را کم کنیم.»
او تأکید کرد: «ما مقصریم که میان خود و نسل جوان شکاف ایجاد کرده‌ایم؛ انگار نه شما ما را درک می‌کنید و نه ما شما را.»
همین جمله کافی بود تا فضای سالن باز شود و جوانان یکی‌یکی لب به سخن بگشایند.
صدای جوانان؛ از درد اقتصاد تا دغدغه فرهنگ
نخستین نفر، خانم پرویزی، فارغ‌التحصیل مترجمی زبان و عضو فعال کتابخانه بود. وی از نبود تریبون واقعی برای جوانان گفت: «هیچ‌گاه کسی نبوده تا حرف‌ها و پارادوکس‌های ذهن ما را بشنود. ما در همین کتابخانه درباره مفاهیم فلسفی و اقتصادی جهان می‌خوانیم، اما کسی برای گفت‌وگو با ما نیست.»
او ریشه بسیاری از مشکلات کشور را در اقتصاد دانست و افزود: «وقتی جوانی نگران نان شب است، نمی‌تواند فرهنگی بسازد؛ اگر اقتصاد اصلاح شود، اخلاق، فرهنگ و آرامش هم می‌آید.»
پرویزی با نگرانی از مهاجرت جوانان گفت: «این‌ها سرمایه‌های کشورند، اما به‌جای استفاده از آن‌ها، مجبورشان می‌کنیم به کشورهای دیگر بروند. من ایرانی‌ام و می‌خواهم کشورم را بسازم، نه اینکه ترکش کنم.»
جوانی که پزشکی را رها کرد تا نقد بنویسد
پس از او، محمدحسین رضایی، جوانی که رشته پزشکی را رها کرده و اکنون زبان‌های خارجی می‌خواند، سخن گفت. او با نگاهی تحلیلی، مشکلات فارس را در سه بخش خلاصه کرد: «اول، بیکاری و مهاجرت نیروهای انسانی، دوم، فشار اقتصادی و هزینه‌های معیشت و سوم، ضعف زیرساخت‌ها؛ با این وضع، نمی‌توان انتظار توسعه داشت.»
او ادامه داد: «فساد اداری، انگیزه تلاش را از مردم می‌گیرد؛ اگر زیرساخت‌های کشور اصلاح نشود، در آینده حتی در برابر تهدیدات سایبری و فرهنگی آسیب‌پذیر خواهیم بود.»
رضاییِ جوان تأکید کرد: «نباید بگذاریم میراث‌فرهنگی و فکری ایران به سادگی از بین برود. ما به‌جای تربیت مدیران کارآمد، گرفتار نخبگانی شده‌ایم که فقط مدرک دارند، نه مهارت.»
جوانان: ما را درک نمی‌کنید، چون به ما میدان نمی‌دهید
یوسفی، دیگر جوان حاضر در جمع، با لحنی صریح گفت: «شما می‌گویید ما را درک نمی‌کنید، چون به ما میدان نداده‌اید. تا وقتی همه صندلی‌ها را بزرگ‌ترها اشغال کرده‌اند، جوان چه انگیزه‌ای برای ماندن و فعالیت دارد؟»
سپس یاسمن غنی‌زاده، با دغدغه فرهنگی سخن گفت و پرسید: «چرا ایران، با تمدن چندهزارساله‌اش، هنوز موزه‌ای جامع و ملی ندارد؟ مصر با تاریخ کمتر، موزه‌ای ساخته که دنیا درباره‌اش حرف می‌زند. چرا ما نه؟»
و بعد نوبت به ویدا جوکار رسید؛ دختری جوان که از زاویه‌ای شخصی و اجتماعی وارد بحث شد. او با اشاره به تجربه خود در روند دریافت دیه پس از تصادف گفت:
«در ادارات با نگاه‌های آزاردهنده و پیشنهادات ناراحت‌کننده مواجه شدم. امنیت روانی زنان در جامعه باید جدی گرفته شود. ما فقط آرامش می‌خواهیم، نه امتیاز خاص.»
کنکور، مافیا و فشار نوجوانان
در ادامه، دو دختر نوجوان، حدیث عطازاده و دوستش، از فشار طاقت‌فرسای کنکور گفتند. عطازاده با صداقت کودکانه گفت:
«مدرسه ما کتابخانه ندارد و کتابخانه‌های عمومی هم زود بسته می‌شوند. ساعت ۶ تا ۱۰ شب بهترین زمان مطالعه است، اما سالن مطالعه تعطیل می‌شود.»
دوستش نیز افزود: «هزینه کتاب‌های کمک‌درسی و مشاوره، خانواده‌ها را زیر فشار گذاشته؛ کاش بخشی از این هزینه‌ها با حمایت فرهنگی جبران شود.»
این سخنان با تأیید بسیاری از حاضران همراه شد و به یکی از بحث‌های داغ جلسه تبدیل گردید.
پاسخ مدیرکل کتابخانه‌ها: کتابخانه شبانه‌روزی در راه است
در واکنش به این مطالبه‌ها، محمدحسین فیروزی، مدیرکل کتابخانه‌های عمومی فارس، گفت:«استاندار دستور داده نخستین کتابخانه شبانه‌روزی شیراز تا پیش از هفته کتاب، افتتاح شود. کمبود نیرو داریم، اما برای تمدید ساعت کار برخی کتابخانه‌ها تا ۱۰ شب تلاش می‌کنیم.»
او یادآور شد: «در یک سال گذشته، هفت کتابخانه بزرگ‌مقیاس در فارس افتتاح شده؛ اما جذب نیرو زمان‌بر است. با‌این‌حال تلاش داریم تا شبکه خدمات کتابخانه‌ای را تکمیل کنیم.»
خلیلی، دانشجوی دانشگاه فرهنگیان نیز از بی‌توجهی به دانشجویان دو‌مدرکی، گفت:«ما دو سال در دانشگاه سراسری تحصیل کردیم و دو سال در فرهنگیان، اما حقوق و مزایایی که وعده داده شده، پرداخت نمی‌شود.»
رضایی قول داد که با رئیس دانشگاه فرهنگیان فارس نشستی فوری برگزار کند و این مسئله را از مسیر قانونی پیگیری کند.
پاسخ‌های بی‌پرده معاون استاندار: ما هم سهم داریم
حجت‌الله رضایی در پایان گفت: «نمی‌توان انکار کرد که سوءمدیریت‌هایی در کشور وجود دارد؛ حتی در سطح کلان. اما اگر فقط ضعف‌ها را ببینیم و از نقاط قوت غافل شویم، باز هم بی‌انصافی است؛ ما مسئولان سهم خود را در بی‌عدالتی‌ها می‌پذیریم و در برخی موارد باید عذرخواهی کنیم.»
او ادامه داد: «در روزهای خطر، مثل جنگ تحمیلی، مردم خودجوش به میدان آمدند. چون وقتی پای وطن در میان است، دیگر سمت و جایگاه معنا ندارد. همه ما ایران را دوست داریم و روی این اشتراک باید تکیه کنیم.»
سوءمدیریت، شکاف فناورانه و عصر هوش مصنوعی
رضایی سپس به تحولات جهانی اشاره کرد:«جهان، پنج موج تغییر را پشت سر گذاشته؛ از کشاورزی تا صنعت، ارتباطات و اکنون هوش مصنوعی. دنیا به سرعت پیش می‌رود و شاید چند سال دیگر خیابان‌ها پر از خودروهای بدون راننده شود؛ اما ما هنوز بستر خودرو برقی را آماده نکرده‌ایم.»
او افزود: «وقتی اقتصاد درست مدیریت نشود، تبعاتش در فرهنگ و جامعه دیده می‌شود. از اختلافات خانوادگی گرفته تا افزایش چک‌های بلامحل و جرائم مالی، ریشه بسیاری از آسیب‌ها در ساختار اقتصادی است.»
لزوم گفت‌وگو و آشتی با نسل جدید
معاون استاندار فارس با لحنی انتقادی از خود گفت: ما نتوانسته‌ایم با نسل امروز ارتباط بگیریم. جوان امروز با دنیای داده‌ها، فناوری و مفاهیم جدید رشد کرده و نگاهش متفاوت است. باید زبانش را فهمید، نه آن‌که از او گله کرد.»
او تأکید کرد: «ایجاد فضای نقد و گفت‌وگوی آزاد ضروری است. حاکمیت باید زمینه‌ای فراهم کند که جوانان و بانوان بتوانند نقد کنند و نقش‌آفرینی داشته باشند.»
رضایی در ادامه یادآور شد: «در همین دوره، برای نخستین‌بار چهار زن به‌عنوان فرماندار شهرستان منصوب شده‌اند و یکی از آنان از اهل تسنن است؛ این نشانه اراده نظام برای اعتماد به اقشار مختلف جامعه است.
پایان دیدار، آغاز یک مسیر
نشست صمیمی کتابخانه شهید دستغیب، با لبخندها، نقدها و قول‌های متعدد به پایان رسید، اما نشانه‌ای روشن از تغییری تازه بود؛ تغییری در نوع ارتباط میان مردم و مسئولان. در روزگاری که دیوار بی‌اعتمادی میان دو سوی جامعه بالا رفته است، گفت‌وگوهای صادقانه‌ای از این دست می‌تواند روزنه‌ای باشد برای بازسازی اعتماد، برای شنیدن بی‌واسطه و برای احیای گفت‌وگویی که سال‌هاست فراموش شده است. جوانان شیراز در آن عصر پاییزی نشان دادند که اهل نقدند، اما مأیوس نیستند. حجت‌الله رضایی، با فروتنی مسئولانه، نشان داد که هنوز در میان مدیران، کسانی هستند که می‌خواهند بشنوند و نه فقط سخن بگویند.