پرونده ایران، به پادمان محدود شد

گروسی: ایران باید همکاری پادمانی را تقویت کند

با پایان دوره قطعنامه ۲۲۳۱، موضوع ایران از دستورکار برجامی در جلسات شورای حکام خارج شده و طبق برنامه منتشرشده ازسوی دبیرخانه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، تنها در چارچوب توافق‌نامه‌های پادمانی پیگیری خواهد شد.
دبیرخانه آژانس در پیام خود اعلام کرده است که نشست شورای حکام، چهارشنبه هفته‌ آینده (۲۸ آبان ۱۴۰۴) در وین برگزار می‌شود و مباحث آن شامل موضوعاتی نظیر عضویت کشورها، گزارش همکاری‌های فنی، ایمنی و حمل‌ونقل مواد رادیواکتیو، وضعیت راستی‌آزمایی در کره‌شمالی و سوریه، پرونده پیشرانه هسته‌ای در استرالیا و برزیل و همچنین اجرای توافق‌نامه‌های پادمانی کشورهای عضو، ازجمله ایران خواهد بود.
در این دستورکار دیگر اشاره‌ای به قطعنامه ۲۲۳۱ و تعهدات برجامی نشده و نام ایران، تنها در بخش توافق‌نامه پادمان آمده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد پیگیری مسائل مربوط به برجام از دستور کار شورای حکام کنار گذاشته شده است.
با پایان دوره ۱۰ساله قطعنامه ۲۲۳۱ در ۲۶ مهرماه ۱۴۰۴، وظیفه گزارش‌دهی مدیرکل درباره اجرای تعهدات برجامی ایران خاتمه یافته و به همین دلیل، پرونده ایران در حوزه عدم اشاعه دیگر در دستورکار شورای حکام نیست.
میخائیل اولیانوف نماینده روسیه در وین نیز پیش‌تر گفته بود: آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از این پس فعالیت‌های هسته‌ای ایران را تنها در چارچوب توافق جامع پادمان‌ها بررسی خواهد کرد؛ ما شاهد شرایط جدیدی پیرامون برنامه هسته‌ای ایران هستیم.
در همین حال سفرای سه کشور ایران، روسیه و چین در وین طی یک هفته گذشته دو جلسه دیپلماتیک درخصوص مسئله هسته‌ای ایران برگزار و مواضع خود را در آستانه برگزاری نشست شورای حکام هماهنگ کردند. آن‌ها با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز دیدار و درخصوص دستورکار نشست آتی شورا تبادل نظر کردند. گروسی در گزارش محرمانه‌ای برای اعضای شورای حکام، از ایران خواسته اجازه دسترسی به ارزیابی ذخایر اورانیوم غنی‌شده را فراهم کند. این درخواست در ادامه اختلافات ایران و آژانس مطرح شده که پس از حملات هوایی آمریکا و رژیم صهیونیستی به تأسیسات نطنز، فردو و اصفهان در جریان جنگ ۱۲روزه خرداد ۱۴۰۴ تشدید شد. او در این گزارش ادعا کرده است که عدم دسترسی به این مواد هسته‌ای برای پنج ماه، روند بررسی را برای مدت‌زمان قابل‌توجهی به تأخیر انداخته و تداوم دانش و اشراف آژانس در مورد موجودی‌های قبلی مواد هسته‌ای ایران را از بین برده است
این گزارش در شرایطی منتشر شده که اواخر اکتبر ۲۰۲۵، ایران، روسیه و چین در نامه‌ای مشترک به وی، به‌طور رسمی پایان مأموریت آژانس تحت برجام را اعلام کردند. با‌این‌حال گروسی در هفته‌های گذشته تلاش داشته تا موضوع ایران را در فضای شلوغ خبری بین‌المللی زنده نگه دارد. وی طی مصاحبه‌ای در مقر سازمان ملل تأکید کرد که ایران نه در حال توسعه سلاح هسته‌ای بوده و نه اکنون در میانه چنین برنامه‌ای قرار دارد.
مدیرکل آژانس همچنین به فایننشال تایمز گفت که ایران باید به‌طور جدی همکاری خود با بازرسان سازمان ملل را بهبود بخشد تا از افزایش تنش‌ها با غرب جلوگیری شود.
همکاری‌های ایران و آژانس، پس از حملات غیرقانونی آمریکا و رژیم صهیونیستی و همچنین به‌موجب مصوبه مجلس شورای اسلامی، محدود شده است. هرچند در شهریور امسال یک تفاهم فنی میان ایران و آژانس برای مدیریت همکاری‌ها به‌دست آمد، اما اقدام اروپا برای فعال‌سازی سازوکار پس‌گشت، موجب شد تا اجرای این توافق به‌حالت تعلیق درآید. جمهوری اسلامی ایران تأکید دارد که مبنای همکاری با آژانس، قانون مصوب مجلس و الزامات پادمانی است. سخن‌گوی وزارت امور خارجه تصریح کرده که ایران عضو ان‌پی‌تی باقی مانده و تعامل با آژانس، صرفاً در چهارچوب حقوقی پادمان و با هدایت شورای عالی امنیت ملی پیش خواهد رفت.