سعیدرضا امیرآبادی- گروه گزارش
amirabadi_shznvn@yahoo.com

//// اشاره:
گویی سفره خانوار خیال رسیدن به ساحل آرامش را ندارد. تازیانه‌های تورم، دسیسه‌های محتکران، توطئه همیشگیِ گران‌فروشان به‌همراه سلسله‌ای از پیشامدهای غیرمنتظره، منجر به بروز اختلال در وضعیت روانی و معیشتی جامعه می‌شود. خشک‌سالی، تحریم، مدیریت اشتباهی، افزایش نرخ ارز، جراحی‌های اقتصادی، تسویه‌حساب‌های داخلی و بحران‌هایی که در عرصه سیاست خارجی وجود دارد، به خالی‌شـدن سفره‌ها انجامیده و ایجاد تنش در عرضه و تقاضا می‌تواند تیر خلاص را شلیک کند. امروز امنیت غذایی از جبهه‌های مختلفی در معرض تهدید است و معشیت بسیاری از اقشار جامعه طاقت تنش‌های تازه را ندارد. خط فقر و شاخص فلاکت با تمام قوا بر سبد خانوار متمرکز شده‌اند و بسیاری از دهک‌های اقتصادی در حال کوچ به‌سوی قلمرو فرودستان هستند. در این میان، شیوع تب برفکی در میان دام‌ها یک تهدید بزرگ برای امنیت غذایی خانوار است. اگرچه این بحران در مراحل اولیه قرار دارد و در سنوات پیشین توسط مجموعه دام‌پزشکی کشور به‌خوبی مهار شده بود، اما گسترش آن در برخی نواحی به افزایش قیمت گوشت منجر شـده و سبد خرید خانوار را بیش از پیش متزلزل ساخته است. گروه گزارش شیرازنوین نگاهی بر تأثیر شیوع تب برفکی بر سبد غذایی خانوار و وضعیت معیشت جامعه داشته است.
 تب برفکی، عامل افزایش قیمت هیجانی
به گزارش شیرازنوین، با انتشار خبر شیوع تب برفکی در کشور، شاهد موجی از افزایش قیمت هیجانی گوشت قرمز بودیم. این افزایش قیمت بدون مجوز در نقاط مختلف کلان‌شهر شیراز از یک‌صدهزار تومان تا دویست‌و‌پنجاه‌هزار تومان متغیر بود و جای خالی نظارت‌ها بیش از پیش حس می‌شود. علاوه بر این تعداد زیادی از قصابی‌های غیرمجاز در اطراف شهر اقدام به فروش لاشه دام‌های مشکوک با قیمت کمتر از تعرفه می‌کنند. فروش این گوشت‌های مشکوک سلامت جامعه را با چالش‌های اساسی روبه‌رو خواهند کرد و متأسفانه برخوردهای فصلی و مقطعی با آن‌ها کارساز نبوده است.
بررسی‌های خبرنگار شیرازنوین نشان می‌دهد که مشتریان این قصابی‌هایی که گوشت بدون مهر دام‌پزشکی ارائه می‌کنند، معمولاً از اقشار فرودست و تعدادی از مجتمع‌های تهیه غذا هستند که با قیمت اندک به‌دنبال جذب مشتری بیشتری می‌باشند. معمولاً مقدار کمی از فروش روزانه آن‌ها به‌صورت حضوری است و بیشترین حجم سفارش را شبانه در محل تحویل می‌دهند.
یکی از این قصابی‌های مجاز سطح شهر در این زمینه به خبرنگار شیرازنوین، گفت: تابه‌حال نشانه‌ای از تب برفکی مشاهده نکردیم. البته برخی دامدارها حاضرند لاشه گوسفندی بدون مهر دام‌پزشکی را با قیمت کمتری ارائه کنند که مشکوک به تب برفکی و سایر بیماری‌هاست و ما از خرید آن‌ها امتناع می‌کنیم. در همین زمینه یکی از مصرف‌کنندگان به خبرنگار شیرازنوین، گفت: تب برفکی هم به بهانه‌ای برای افزایش قیمت گوشت قرمز تبدیل شده است. متأسفانه قیمت مرغ هم طی ماه‌های اخیر افزایش چشمگیری داشته و ماهی هم از مدت‌ها پیش از سبد خرید بسیاری از خانوارها خارج شده است. به همین دلیل از دولت تقاضای مقابله با افزایش قیمت بدون مجوز کالاهای اساسی را داریم.
 تولید بی‌وقفه تداوم دارد
مدیرکل دام‌پزشکی استان فارس در این زمینه گفت: تب برفکی بیماری مشترک میان انسان و دام نیست؛ بنابراین شهروندان می‌توانند با اطمینان‌ خاطر گوشت را از مراکز مجاز تهیه و مصرف کنند.
حمیدرضا ناظمی با بیان اینکه بیماری مذکور تنها در دام مشاهده می‌شود و هیچ تهدیدی برای سلامت مصرف‌کنندگان ایجاد نمی‌کند، اظهار داشت: مهم‌ترین نگرانی ما کنترل سرعت انتشار بیماری در دام‌ها می‌باشد و خوشبختانه تولید گوشت و فعالیت کارخانجات لبنی استان بدون وقفه ادامه دارد. وی با اشاره به پوشش مطلوب واکسیناسیون دامی در فارس، افزود: خوشبختانه تاکنون موردی مبنی‌
بر بیماری تب برفکی در واحدهای صنعتی شناسایی نشده و با تمام توان، رسیدن به مرحله نهایی کنترل بیماری در استان فارس دنبال می‌شود. ناظمی اظهار کرد: نخستین کانون بیماری در پانزدهم مهرماه در گاوداری سنتی در شهرستان شیراز شناسایی و بلافاصله عملیات واکنش سریع آغاز شد. مدیرکل دام‌پزشکی استان فارس ابراز کرد: تشکیل قرارگاه بیماری تب برفکی در استانداری فارس، انجام واکسیناسیون در بین گاوداری‌ها و دامداری‌های استان، روند پیگیری تأمین واکسن مونووالان جهت انجام واکسیناسیون در بین دام‌های دارای شرایط لازم تا رسیدن به سطح ایمنی موردانتظار، خرید مواد ضدعفونی‌کننده جهت دامداران و انجام عملیات ضدعفونی کردن دامداری‌های درکانون بیماری به‌صورت رایگان و برقراری قرارگاه امنیت زیستی در ستاد بحران استانداری، ازجمله اقدامات صورت‌گرفته در راستای کنترل بیماری است. وی با بیان اینکه فارس با دارا بودن بیش از 6میلیون رأس دام سبک، بیشترین جمعیت کشور را دارد، اظهار کرد: حدود 300هزار رأس دام سنگین نیز در فارس وجود دارد و بیشترین پوشش واکسیناسیون هم مربوط به دام سنگین می‌باشد.
ناظمی با اشاره به اینکه گزینه‌های مشکوک در واحدهای سنتی نیز ردیابی می‌شود و تمهیدات لازم جهت جبران کاهش شیر در برخی دامداری‌های کوچک اتخاذ شده است، ابراز کرد: با همراهی دامداران، روند کنترل بیماری مثبت و امیدوارکننده است. مدیرکل دام‌پزشکی استان فارس تأکید کرد: هم‌استانی‌های عزیز گوشت قرمز را صرفاً از مراکز دارای مهر دام‌پزشکی خرید کنید.
 تب برفکی تحت‌کنترل است
رئیس سازمان دام‌پزشکی کشور هم در این زمینه، گفت: با هوشیاری مستمر سازمان دام‌پزشکی، هم‌اکنون وضعیت بیماری تب برفکی در کشور تحت کنترل است.
علیرضا رفیعی‌پور با ارائه گزارشی در این زمینه اعلام کرد: طی ماه‌های اخیر بیش از پانصد کانون تب برفکی در کشور شناسایی ‌شده و در سال‌های گذشته این آمار بین ۶۰۰ تا ۸۰۰ مورد بوده است. او با هشدار نسبت به ورود سویه جدید از این بیماری به کشور، گفت: گونه جدید تب برفکی از کشورهای عراق، ترکیه، آذربایجان و حوزه خلیج‌فارس وارد شده است.
رئیس سازمان دام‌پزشکی کشور با تشریح اقدامات مقابله‌ای برای مهار این بیماری، گفت: نمونه‌برداری‌های انجام‌شده نشان داد با 
یک سویه جدید مواجه هستیم. با ذخیره‌سازی واکسن‌های مورد‌نیاز در سردخانه‌های سازمان در ماه‌های اولیه، بلافاصله پس از مشاهده علائم بالینی خطرناک و تلفات در کانون‌های اولیه، عملیات واکسیناسیون را آغاز کردیم.
رفیعی‌پور با اشاره به اولویت‌بندی مناطق گفت: ما ابتدا رینگ واکسیناسیون را در شعاع صفر تا سه کیلومتر کانون در تهران، قزوین، سمنان و قم شروع کردیم و با واکسیناسیون به‌موقع، شیوع بیماری در این استان‌ها کنترل‌شـده و گزارش‌ها بسیار محدود است. 
رئیس سازمان دام‌پزشکی کشور خاطرنشان کرد: تاکنون نزدیک به هفت‌میلیون دوز واکسن وارد کشور شده است و بیماری تحت‌کنترل ما قرار دارد و امیدواریم به‌زودی شاهد خاتمه کامل آن باشیم. وی در پاسخ به سؤالی درباره اولویت‌بندی با دامداری‌های صنعتی و دغدغه جوامع محلی روستایی، توضیح داد: جمعیت دام به صنعتی و غیرصنعتی، روستایی و عشایری تقسیم شده است. نزدیک به ۴۰ درصد از واکسن وارداتی به‌صورت رایگان توسط سازمان دام‌پزشکی و جهاد کشاورزی در اختیار جامعه خرد و روستایی قرار گرفته است. 
رفیعی‌پور با تأکید بر اینکه این واکسن‌ها سطح ایمنی لازم را ایجاد می‌کنند، افزود: ایمنی حاصل از واکسن معمولاً بین چهار تا شش ماه پایدار است. برای اطمینان کامل از ریشه‌کنی سویه جدید و پوشش کامل تمامی دام‌ها، فاز دوم واکسیناسیون سراسری رایگان برای تمام دام‌های سبک و سنگین، همان‌طور که قبلاً اعلام شده بود، در ماه آبان یا آذر‌ اجرا خواهد شد تا پوشش ۱۰۰درصدی حاصل شود. 
وی در پاسخ به سؤالی درباره موانع اخذ مجوز برای توسعه تولید در روستاها به دلیل محدودیت‌های سند آمایش سرزمینی، گفت: روستا محل تولید است و تولید این بخش با سهم ۳۵درصدی در تأمین پروتئین کشور از اهمیت حیاتی برخوردار است.
رئیس سازمان دام‌پزشکی کشور تأکید کرد: وزارت جهاد کشاورزی و دولت همواره حامی تولیدکنندگان روستایی هستند و ما به‌دنبال رفع موانع قانونی هستیم که مانع رونق تولید شده‌اند. این موضوع در جهت حمایت از مهاجرت معکوس، در دیدار با مقامات سیاسی و امنیتی استان‌ها موردتأکید قرار خواهد گرفت تا قوانین به نفع روستائیان بازنگری و تحلیل شوند.
 امیدواری به تعدیل قیمت گوشت
رئیس شورای تأمین دام کشور در این زمینه گفت: قیمت گوشت قرمز در یک‌سال اخیر به دلیل افزایش نرخ ارز، کمبود نهاده‌های دامی و بیماری 
تب برفکی افزایش چشمگیری داشته و از سبد خرید بسیاری از اقشار جامعه خارج شده است. منصور پوریان با بیان اینکه گوشت یکی از اقلام بسیار حساس در سفره غذایی خانوار است، افزود: امیدواریم تب برفکی کنترل شود و بازار نهاده سامان بگیرد تا شاهد تعدیل در قیمت گوشت باشیم و عموم مصرف‌کنندگان توان خرید آن را داشته باشند.
 تازیانه گرانی بر روان جامعه
به گزارش شیرازنوین، بحران تب برفکی طی هفته‌های آینده به همت نظام درمانی کشور به‌سان دفعات پیشین مهار خواهد شد. اما این پرسش مطرح است که آیا بهای گوشت قرمز هم به کانال‌های پیشین رجوع می‌کند یا از تب برفکی بهانه‌ای برای نجومی شدن بهره می‌برد؟
چنان‌که از گفته‌های مسئولان برمی‌آید، بیماری تب برفکی دام در کشور در حال کنترل است و این سویه جدید نمی‌تواند به اپیدمی خطرناکی در سطح کشور منجر شود. اما بازار گوشت قرمز به خبر شیوع این بیماری آنی واکنش داد و قیمت اقلام پروتئینی تا کیلویی یک‌صد‌و‌پنجاه‌هزار تومان افزایش یافت. در حقیقت اقتصاد شکننده ایران مترصد بهانه‌ای برای افزایش قیمت است و بسیاری از سودجویان در سطح کلان و خرد آماده عبور از خط قرمز تعرفه‌ها به بهانه‌های واهی هستند. به گفته مسئولان دام‌پزشکی، تب برفکی در ایران تحت‌کنترل است، اما نمی‌توان این موفقیت علمی را به سفره‌های خانوار تعمیم داد و گوشت عزم گرانی و فتح قله‌های جدید کرده است. 
متأسفانه نظارت‌های بازار و جریمه‌های گران‌فروشان هم در مهار تنش‌های اقلام ضروری سبد خانوار تأثیر چندانی نداشته و آن‌ها به هر بهانه‌ای به کانال جدید قیمتی وارد می‌شوند.