بی‌پناهی

پیامدهای فقر و نداری هولناک است. براساس آمار مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی 30 درصد از جمعیت کشور در سال 1403، زیر خط فقر قرار داشتند و با درنظر‌گرفتن ضریب تورم 40درصدی در سال جاری با آمار هولناکی از گسترش فقر در جامعه مواجه می‌شویم.
گسترش خط فقر و شاخص فلاکت، سبب شده است تا دوران بازنشستگی برای بسیاری از سالمندان ایرانی همراه با تداوم کار و تلاش شبانه‌روزی باشد و روزگارانی که باید صرف استراحت شود، در مشاغل خدماتی نظیر سرایداری و رانندگی تاکسی صرف گردد.
متأسفانه بسیاری از بازنشستگان علی‌رغم پرداخت یک عمر حق بیمه، در کشاکش بروکراسی‌های اداری گرفتار آمدند. زیرساخت‌های درمانی دستگاه‌های بیمه‌گر توان پاسخ‌گویی به نیازهای جامعه هدف را ندارد و تدابیر درمان مستقیم و غیرمتقیم نیز با مشکلاتی برای بازنشستگان و جامعه هدف همراه است. آن‌ها باید هزینه‌های کامل درمان را به مراکز درمانی طرف قرارداد پرداخت کنند و پس از آن در مسیر بازپرداخت بیمه‌ها قرار گرفته و پس از گذشت مدت طولانی، قسمتی از مبالغ پرداختی خود را پس از کسر فرانشیزها، دریافت دارند.
امروزه فاصله درآمد و هزینه در کشاکش تنش‌های اقتصادی هر روز بیشتر می‌شود و خلأهای حمایتی دستگاه‌های خدمت‌رسان بار مضاعفی را بر دوش جامعه تحمیل می‌کند. امروزه بسیاری از بازنشستگان کهنسال پس از یک عمر تلاش شرافتمندانه، همچنان برای ساعات طولانی مشغول کار هستند و این امر، نشان از بی‌عدالتی در تقسیم ثروت در جامعه دارد. نظام اقتصادی ایران باید از تصمیمات سلیقگی و هیجانی رهایی یابد و در قالب ساختاری هدفمند، برنامه‌های راهبردی طولانی‌مدت را اجرا کند.
علاوه‌بر مشکلات اقتصادی که به گوشه‌ای از آن‌ها اشاره شد، سالمندان با مشکلات بسیاری چون مشکلات شخصی، روان‌شناختی، اجتماعی و... دست‌و‌پنجه نرم می‌کنند. آن‌ها از لحاظ روحی بسیار آسیب‌پذیر هستند و از آن‌جایی‌ که گاهی حتی برای انجام کارهای شخصی‌ نیازمند کمک فرد دیگری هستند، حساس و زودرنج می‌‌شوند.
در جامعه پیشرفته امروزی برای هر یک از این مسائل راه حل‌هایی وجود دارد که با تحقیقات و بررسی‌ها و آگاه‌سازی عمومی می‌شود به آن‌ها دست یافت و وضعیت زندگی سالمندان را بهبود بخشید. با آموزش‌های لازم به افراد جامعه و بیدارسازی اذهان تا حدودی این مشکلات برطرف می‌شود. این مشکلات نیازمند سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی‌های دقیق و صحیح در جامعه است.
بر اساس تعریف سازمان بهداشت جهانی سن ۶۰سالگی آغاز دوره سالمندی قلمداد می‌شود؛ اما به‌تازگی آغاز دوره سالمندی از ۷۰سالگی تعریف کرده‌اند و برای اینکه این تقسیم‌بندی بار منفی در ذهن ایجاد نکند، افراد با سن ۷۰ تا ۷۴ساله را سالمند جوان، ۷۵ تا ۹۰ سال را سالمند میانسال و ۹۰ سال به بالا را سالمندِ سالمند می‌نامند. معمولاً سالمندی با کاهش یا اُفت توانایی‌‌های جسمی، فکری، اجتماعی و... شناخته می‌شود. امروزه حرکت جوامع به‌سوی سالمندی است و تا چند سال آینده، اکثر جمعیت جهان را سالمندان تشکیل خواهند داد. در این میان، جامعه علاوه‌بر معضل پیری جمعیت، نگران بحران‌ها و مهیا نبودن برای پذیرش این حجم از سالمندی است.