شیرازنوین- گروه تحلیل و بررسی اخبار
تصویری وارونه در برخی معابر شیراز هر روز تکرار می‌شود؛ آنجا که باید خریداران در پیاده‌رو تردد کنند، بساط کاسبی پهن شده و آنجا که باید خودروها حرکت کنند، شهروندان در ترافیک و خطر، پیاده‌روی می‌کنند. این جابه‌جایی دردناک نقش‌ها در بسیاری نقاط کلان‌شهر از یک معضل ساده فراتر رفته و ایمنی و حق شهروندی را به بازی گرفته است.
یک تبادل ناخواسته و پرخطر در معابر کلان‌شهر شیراز جریان است که پیاده‌روها میزبان دکه‌ها، میز و صندلی و کالای فروشگاه‌ها شده‌اند و مردمی که باید در حریمی امن قدم بزنند، ناگزیر مسیر خود را به آسفالت داغ و پرتردد خیابان‌ها کشانده‌اند. این پدیده که امنیت و آسایش شهروندان شیرازی را نشانه رفته، زنگ خطری برای مدیریت شهری است.
پیاده‌رو دیگر جایی برای پیاده‌روی نیست؛ گاهی از بساط میوه‌فروشان میزبانی می‌کند، گاهی قلمرو انحصاری میز و صندلی کافه‌هاست و گاه انباری گسترده برای فروشگاه‌هایی که حریم عمومی را به حریم خصوصی خود تبدیل کرده‌اند.
اینک معضل قدیمی سد معبر در برخی نقاط پرتردد شیراز، چهره‌ای خشن‌تر به خود گرفته و به مسدودسازی معبر از سوی برخی کسبه بدل شده است؛ تصرفی آرام که نفس عابران را به شماره می‌اندازد.
گویی برخی کسبه، سنگ‌فرش جلوی مغازه خود را ملک شخصی پنداشته‌اند. این وضعیت در بسیاری معابر شیراز از خیابان نادری گرفته تا بلوار پاسارگاد غربی و دیگر معابر اصلی شیراز به‌وضوح قابل‌مشاهده است.
پیاده‌روها که باید شریان‌های حیاتی تردد ایمن شهروندان باشند، این روزها صحنه تقسیم‌بندی و تصرف هستند. جنس درد اما دیگر فقط شلوغی و بی‌نظمی نیست؛ حالا صحبت از بستن کامل مسیر است؛ آن هم برای تردد عموم مردم؛ کسانی که صاحب اصلی این معابرند.
شهروندان با چهره‌هایی درهم، مجبورند برای گذر از جلوی یک ردیف مغازه، میان میز و صندلی‌ها، جعبه‌های کالا و بساط فروشندگان، مسیر خود را به شکل مارپیچ بیابند.
این تصویر روزمره بخش‌هایی از شیراز، به‌ویژه در منطقه چهار شده است؛ جایی که پدیده قدیمی سد معبر، امروز به مسدودسازی کامل پیاده‌روها انجامیده و حق طبیعی تردد را از عابران سلب کرده است.
شهروندانی که با فرزندان خود یا کهنسالانی که با واکر یا عصا در حرکت هستند، در این مسیرهای پرپیچ‌وخم با دشواری مضاعف روبه‌رو می‌شوند.
یکی از ساکنان منطقه چهار و بلوار پاسارگاد غربی می‌گوید: پیاده‌روها برای همه است؛ نه حیاط خلوت مغازه‌ها. هر روز که از این مسیر می‌گذرم، عصبانیتم بیشتر می‌شود.
امین ناصری افزود: بعضی کسبه در این منطقه به‌طور کامل پیاده‌رو را مسدود کرده و حتی شب‌ها بعد تعطیلی فروشگاه دور بساط خود را در پیاده‌رو گونی کشیده و به‌طور کامل پیاده‌رو را مسدود می‌کنند.
وی ادامه داد: شهروندان به‌دلیل مسدودسازی پیاده‌رو توسط برخی کسبه، مجبور هستند از سمت سواره‌رو و خیابان تردد کنند که با این کار جان شهروندان به خطر خواهد افتاد و این حس ناامنی و اجبار به ورود به خیابان، به‌ویژه برای کودکان و سالمندان به یک تهدید تبدیل شده است.
اقدامات شهرداری و چالش‌های پیش‌ رو
با این حال، به نظر می‌رسد برخورد با متخلفان ساکن و دارای مغازه، پیچیدگی‌های خاص خود را دارد.
بر اساس گزارش‌ها، کمیسیون حمل‌ونقل و ترافیک شورای شهر شیراز به شهرداری این کلان‌شهر برای برگزاری مانور مقابله با سد معبر در مناطق مختلف چراغ سبز نشان داده است. این نشان می‌دهد مسئله به‌اندازه‌ای جدی است که نیاز به عملیات ویژه دارد.
میوه‌فروشان، رینگ ترافیکی رحمت را مسدود کرده‌اند
بلوار رحمت یکی از مهم‌ترین رینگ‌های ترافیکی شیراز است که سد معبر توسط وانت‌بارهای میوه‌فروش در این محدوده موجب شده که وقت شهروندان ساعت‌ها در ترافیک در بعضی نواحی این بلوار هدر رود. این وضعیت طی چند سال اخیر شدت یافته و در بعضی موارد برای مردم کلافه‌کننده شده است که بخش قابل‌توجهی از ترافیک کیلومتری در بعضی معابر شیراز به دلیل فعالیت چند وانت‌بار میوه‌فروش در حاشیه خیابان‌های شیراز است.
کارشناسان چه می‌گویند؟
کارشناسان حوزه شهری بر این باورند که حل این معضل، تنها با برخورد فیزیکی و روزمره ممکن نیست؛ آن‌ها بر آموزش، فرهنگ‌سازی و ارائه راه‌حل‌های جایگزین به کسبه تأکید دارند. برخی از صاحبان مشاغل، به‌دلیل کمبود فضای داخل مغازه یا جذب مشتری بیشتر، به سد معبر روی می‌آورند؛ بنابراین، شاید بتوان با بررسی قوانین و مشوق‌ها، راه‌حل‌های میانه‌ای یافت.
نکته دیگر هماهنگی بین‌دستگاهی است؛ رفع سد معبر به‌ویژه در معابر اصلی، نیازمند همکاری شهرداری، نیروی انتظامی و اصناف است.
آینده معابر شیراز
مشکل سد و سپس مسدودسازی کامل معبر، تنها یک ناهماهنگی بصری نیست؛ این پدیده، امنیت، سلامت و حق شهروندی مردم برای تردد آسان و ایمن را نقض می‌کند. پیاده‌روهای باز و قابل‌عبور، شاخصی از یک شهر زنده و مردم‌محور است.
شیراز، شهر شعر و ادب و مهد فرهنگ و تمدن ایران، شایسته است خیابان‌ها و پیاده‌روهایی منظم، زیبا و قابل‌عبور برای همه شهروندان داشته باشد.
تحقق این امر، تنها با عزم جدی مدیریت شهری، همراهی سایر نهادها و آگاهی‌بخشی به شهروندان و کسبه ممکن خواهد بود.
نبرد برای بازپس‌گیری پیاده‌روها، نبردی برای احیای حق شهروندی و ارتقای کیفیت زندگی در کلان‌شهر شیراز است.
خدمات شهری، در حال خدمت
معاون خدمات شهری منطقه چهار شهرداری شیراز با اشاره به تشدید اقدامات مقابله با سد معبر در بلوار پاسارگاد، گفت: نیروهای ما به‌صورت مستمر و تقریباً هر دو روز یک بار عملیات جمع‌آوری سد معبر را در این بلوار انجام می‌دهند.
محمدمهدی رحیمی افزود: به‌طور مثال در هفته گذشته، با دست‌فروشان و متخلفانی که در ابتدای بلوار پاسارگاد (سمت چپ) اقدام به سد معبر و عرضه مواد غذایی می‌کردند، برخورد و محل توسط نیروهای شهرداری پاک‌سازی شد.
وی با بیان اینکه این محل به یک نقطه مزاحم ثابت تبدیل شده است، اظهار کرد: حتی شامگاه گذشته نیز نیروهای شهرداری با همراهی کلانتری برای پاک‌سازی اقدام کردند؛ ولی به‌دلیل سابقه طولانی معضل در این نقطه، اصلاح وضعیت به‌سرعت امکان‌پذیر نیست و نیاز به زمان و اقدامات بازدارنده قوی‌تر دارد.
معاون خدمات شهری منطقه چهار شیراز از اخطار مکتوب به همه مغازه‌داران متخلف این محدوده خبر داد و گفت: به تمامی واحدهای صنفی اخطار داده‌ایم که در صورت تکرار سد معبر، با جمع‌آوری اموال و جریمه‌های سنگین مواجه خواهند شد؛ مشکل اصلی اینجاست که سال‌ها این نقطه بدون ناظر جدی رها شده و فرهنگ سد معبر در آن ریشه دوانده است.
رحیمی با تأکید بر لزوم بازدارندگی جرائم سد معبر، تصریح کرد: جریمه‌ها باید به‌گونه‌ای باشد که مانع تکرار شود؛ از سوی دیگر، ما با کمبود نیروی مستقر مواجهیم و نمی‌توانیم به‌صورت دائم در تمام نقاط بحرانی حاضر باشیم.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به مشکل ترافیک در برخی معابر منطقه نیز اشاره کرد و گفت: به‌طور مثال، کوچه طویل و باریک شماره ۶ پاسارگاد غربی که از سمت شاه‌قلی‌بیگی به بلوار پاسارگاد متصل می‌شود، به دلیل داشتن مراکز تجاری، مسکونی، نانوایی، باشگاه و... بسیار شلوغ است و گاهی ترافیک آن تا ۲۰ دقیقه طول می‌کشد و در بعضی موارد به درگیری هم کشیده می‌شود.
رحیمی خاطرنشان کرد: برای حل این مشکل، پیشنهاد داده‌ایم که این کوچه حداقل به‌صورت یک‌طرفه یا با محدودیت پارک مواجه شود که این موضوع باید در شورای ترافیک استان بررسی و مصوب شود. معاون خدمات شهری منطقه چهار شیراز ابراز امیدواری کرد که با پیگیری‌های جدی و تعامل با نهادهای مربوطه، شاهد بهبود تدریجی وضعیت سد معبر و ترافیک در این منطقه در هفته‌ها و ماه‌های آینده باشیم.
شیراز، شهر فرهنگ و ادب، شایسته خیابان‌ها و پیاده‌روهایی منظم و ایمن است. بازپس‌گیری پیاده‌روها تنها یک اقدام شهری نیست؛ نبردی برای احیای حق شهروندی و ارتقای کیفیت زندگی در کلان‌شهری است که باید دوباره به مردمش بازگردد.