محققان یک ژن غیرکدکننده کشف کرده‌اند که به‌طور مستقیم میزان رشد و بزرگ شدن سلول‌ها را کنترل می‌کند.
به گزارش مهر به نقل از اینترستینگ انجینرینگ، محققان از مدت‌ها پیش درباره اینکه سلول‌ها چگونه به‌اندازه کافی رشد می‌کنند، سردرگم بوده‌اند. سلول‌های بسیار کوچک یا بزرگ ممکن است بیماری‌های خطرناکی را به وجود بیاورند؛ اما یک کلید ژنتیکی ورای این توازن همیشه مبهم باقی مانده بود.
اکنون محققان مدعی شده‌اند که این کلید مرموز را یافته‌اند. گروهی از پژوهشگران در بیمارستان SickKids برای نخستین‌بار ژنی را در ژنوم غیرکدکننده (non coding genome) یافته‌اند که به‌طور مستقیم اندازه سلول را کنترل می‌کند.
این کشف شیوه درک محققان از رشد در سطح بنیادی زیست‌شناختی را تغییر می‌دهد و ایده قدیمی که دی‌ان‌ای غیرکدکننده یا همان دی‌ان‌ای زائد نقش عملکردی اندکی دارد را به چالش می‌کشد. تحقیق مذکور نشان داد یک آران‌ای غیرکدکننده طولانی به نام CISTR-ACT به‌عنوان تنظیم‌کننده اصلی اندازه سلول عمل می‌کند و روی آنکه سلول‌ها در بافت‌های مختلف چقدر بزرگ یا کوچک باشند، تأثیر می‌گذارد.
CISTR-ACT برخلاف ژن‌های معمولی که پروتئین‌ها را کدگذاری می‌کنند، به ژنوم غیرکدکننده‌ای تعلق دارد که حدود ۹۸ درصد دی‌ان‌ای انسان را تشکیل می‌دهد. تا همین اواخر، پژوهشگران درک درستی از این مناطق ژنومیک نداشتند.
فیلیپ ماس محقق ارشد Sick Kids دراین‌باره می‌گوید: پژوهش ما نشان داد آران‌ای‌های غیرکدکننده طولانی و مناطق غیرکدکننده ژنوم ممکن است فرایندهای بیولوژیکی مهمی ازجمله تنظیم اندازه سلول را پیش ببرند.
او در ادامه افزود: گروه نخستین آراِن‌ای غیرکدکننده که به‌طور مستقیم روی اندازه سلول تأثیر می‌گذارد را شناسایی کرده است.
CISTR-ACT قبلاً با بیماری‌های مندلی و ناهنجاری‌های غضروفی مرتبط شده بود، اما نقش آن در تنظیم رشد سلول ناشناخته مانده بود. بیماری‌های مندلی به اختلالاتی گفته می‌شود که بر اساس قوانین وراثت مندل از والدین به فرزندان منتقل می‌شوند.
محققان برای کشف این عملکرد، ابزارهای مهندسی ژنتیک کریسپر کاس ۹ و Cas13 را با زیست شناسایی رایانشی ترکیب کردند. نتایج نشان داد CISTR-ACT در هر دو سطح دی‌ان‌ای و آراِن‌ای فعالیت می‌کند و روی ژن‌های درگیر در رشد و ساختار سلول تأثیر می‌گذارد.