ضرورت اقتصادی‌سازی سرمایه سبز  شیراز

باغات شیراز، به‌ویژه باغ‌های قصردشت، نه‌تنها 
میراث طبیعی و فرهنگی این شهر کهن‌اند، بلکه سرمایه‌ای اجتماعی و زیست‌محیطی محسوب می‌شوند که حیات شهری را معنا می‌بخشند. با‌این‌حال، تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که سیاست‌های صرفاً سلبی ازجمله جریمه‌های سنگین، ممنوعیت‌های سخت‌گیرانه و برخوردهای قهری نتوانسته‌اند این سرمایه ارزشمند را حفظ کنند. واقعیت تلخ آن است که باغات همچنان در معرض تهدید تخریب، تغییر کاربری و فرسایش قرار دارند و این نشان می‌دهد که رویکردهای گذشته نیازمند بازنگری جدی است.
حفظ باغات تنها با «بگیر‌و‌ببند» ممکن نیست. باغدار باید باغ خود را دوست داشته باشد، آن را سرمایه‌ای اقتصادی و اجتماعی بداند و انگیزه کافی برای نگهداری‌اش داشته باشد. اگر باغدار احساس کند باغ صرفاً هزینه‌ای سنگین و بی‌ثمر است، طبیعی است که در برابر وسوسه تغییر کاربری یا فروش زمین مقاومت نکند. بنابراین، راهکار اصلی در صیانت از باغات، اقتصادی‌سازی آن‌هاست؛ یعنی ایجاد شرایطی که باغ برای مالک سودآور باشد و در عین حال منافع عمومی شهر نیز حفظ شود.
شورای شهر شیراز با بررسی‌های کارشناسی و گفت‌وگوهای میدانی با مردم و باغداران به این نتیجه رسیده است که باید به باغدار اجازه داده شود امکانات حداقلی برای بهره‌برداری مشروع از باغ خود داشته باشد؛ از‌جمله ساخت انبار کوچک، ایجاد فضای خانوادگی محدود، یا احداث حوض و استخر کوچک برای مدیریت آب. چنین اقداماتی نه‌تنها انگیزه مالک را برای حفظ باغ افزایش می‌دهد، بلکه مانع از تخریب و نابودی تدریجی این سرمایه سبز خواهد شد.
تجربه تملک باغ‌ها توسط شهرداری نیز نشان داد که این راهکار کارآمد نیست. شهرداری باغدار خوبی نیست و نگهداری باغ‌ها نیازمند عشق و انگیزه مالک است. بنابراین، باید به‌جای خرید و مصادره، به سمت مشارکت و همراهی باغداران حرکت کرد. این مشارکت زمانی محقق می‌شود که باغدار احساس کند باغش ارزش اقتصادی دارد و می‌تواند در کنار حفظ آن، منافع مادی نیز کسب کند.
از سوی دیگر، نقش دستگاه‌های اجرایی و نظارتی در این مسیر حیاتی است. استانداری، جهاد کشاورزی و شهرداری باید با هم‌گرایی و تعامل، مسیر اقتصادی‌سازی باغات را هموار کنند. تأمین نهاده‌های کشاورزی، مدیریت آب، ایجاد تصفیه‌خانه‌های محلی و حمایت‌های فنی و مالی از باغداران می‌تواند به حفظ پایدار باغات کمک کند.
باغات شیراز نه‌تنها ریه‌های تنفسی شهر، بلکه بخشی از هویت فرهنگی و تاریخی آن هستند. اگر امروز در حفظ آن‌ها کوتاهی کنیم، فردا با شهری بی‌روح و بی‌هویت مواجه خواهیم شد. 
سیاست‌های سلبی شکست خورده‌اند؛ اکنون زمان آن رسیده است که با نگاه اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی، باغات را به سرمایه‌ای زنده و پایدار تبدیل کنیم. تنها در این صورت است که می‌توان امیدوار بود نسل‌های آینده نیز از سایه‌سار درختان قصردشت و منصورآباد بهره‌مند شوند و شیراز همچنان «شهر باغ‌ها» باقی بماند.