هشدار سرخ برای قطرههای آبی، روزنامه شیراز نوین
سعیدرضا امیرآبادی- گروه گزارش
amirabadi_shznvn@yahoo.com
/// اشاره:
اینجا نفس آب به شماره افتاده است. در کشاکش بحران خشکشالی قرار داریم و نباید به بارندگیهای مقطعی دلخوش باشیم. وضعیت بارش در اقلیم فارس و ایران فرسنگها با سالهای ترآبی فاصله دارد و برای خروج از بحران باید راهکارهای مدیریت مصرف در بخشهای کشاورزی، صنعتی، خانگی به همراه نوسازی شبکه را بهصورت جدی در دستور کار قرار دهیم.
امروزه پسانداز آب در سفرههای آب زیرزمینی فارس و ایران به مرز بحران رسیده است و زمزمههای کوچ اجباری را بلندتر از هر زمان دیگر میشنویم. باران کم میبارد و برای تأمین آب شرب عمق چاههای آب فراتر از هشتصد متر رسیده است. کیفیت آبهای فسیلی که از قلب زمین استخراج میشوند برای شرب مناسب نیست اما گزینه بهتری برای عطش هستند.
سالهای خشکسالی ایران و فارس طولانی شده است و اتمام ذخائر آب سدها و خشکشدن چشمهسارها نشان از بحرانهای فزایندهای دارد که آینده جلگه پهناور ایران را تهدید میکند. با این پیشفرض که «آب همان زندگیست»؛ با اتمام آخرین قطرات آب باید شهرها و کلانشهرها را تخلیه کرد. همانگونه که صدها روستا در فلات ایران از درد جانکاه بیآبی تخلیه شدند و روستانشینان شریف به حاشیه کلانشهرها مهاجرت کردند.
استخراج بیرحمانه آب
امروزه بسیاری از دشتهای ایران دچار فرونشست شدهاند و این به معنای خالیشـدن سفرههای زیرزمینی از واپسین قطرات آب است. ما بیرحمانه کمر به استخراج آبهای گرانبها برای کشاورزی و صنعت بستیم، غافل از آن که روزی روزگاری برای آب شرب هم تشنه میمانیم.
کشورهای قاره سبز با وجود آن که از نعمت بارندگی پایدار برخوردار هستند از پسابهای تصفیهشده برای بخش صنعت و کشاورزی بهره میبرند و خطه خشکسالیزده ایران هنوز در ابتدای این راه پرپیچوخم قرار دارد. اهمیت حفظ آبهای زیرزمینی تا جایی است که از آن بهعنوان میراث گرانبهای آیندگان یاد میشود و دشتهایی که دچار فرونشست مزمن شوند، قابلیت زیستانسانی را از دست میدهند. گزارش شیرازنوین را پیرامون بحران فزاینده فرونشست را میخوانید:
ضرورت مهار فرونشست
رئیس اداره ترازیابی دقیق و تداخلسنجی راداری سازمان نقشهبرداری کشور نسبت به بحران فرونشست در استانهای تهران، فارس، کرمان، یزد و تهران هشدار داد.
دکتر معصومه آمیغپی در پاسخ به خبرنگار شیرازنوین گفت: بررسیهای تطبیقی و عکسهای ماهوارهای دربردارنده این موضوع است بحران فرونشست کشور ایران و منطقه خاورمیانه را در مقیاس وسیعی درگیر کرده است. وی بحران فرونشست زمین را ریشه در تغییر اقلیم و کمبود بارش دانست و خواستار توقف برداشتهای بیرویه از سفرههای آب زیرزمینی شد. این استاد دانشگاه با ارائه آمار و ارقامی افزود: بیش از ۷۰ درصد از دشتهای کشور در وضعیت ممنوعه و بحرانی قرار دارند و موضوع مهار فرونشست باید در زمره تصمیمات اصلی کشور قرار گیرد.
رئیس اداره ترازیابی دقیق و تداخلسنجی راداری سازمان نقشهبرداری کشور افزود: تهدید امنیت غذایی یکی از پیامدهای فرونشست است و پس از گسترش این بحران شاهد بحران ریزگردها، بیابانیشدن خاک و تغییر اقلیم در مقیاس وسیعی خواهیم بود. آمیغپی جبران فرونشست زمین را عملیاتی سخت و گاهی غیرممکن ارزیابی کرد و افزود: با تغییر ماهیت خاک با بحران روان آبها و سیلاب روبهرو خواهیم شد. وی اولین گام در راستای مقابله با بحران فرونشست را شناسایی مناطق مبتلا دانست و اظهار داشت: سازمان نقشهبرداری با بهرهگیری از تلفیق دادهها، ترازیابی منطقهای، رصد دائم موقعیت مکانی، ثقلسنجی و تکنیکهای پیشرفته زمینشناسی اقدام به پایش وضعیت دشتهای کشور میکند.
رئیس اداره ترازیابی دقیق و تداخلسنجی راداری سازمان نقشهبرداری کشور از استان فارس بهعنوان مناطق پیشتاز در فرونشست یاد کرد و نسبت به بایر شدن دشتهای حاصلخیز پایتخت کشاورزی ایران هشدار داد. دشت مرودشت بهعنوان یکی از حاصلخیزترین اراضی کشاورزی سالانه در حدود ۲۰ سانتیمتر فرونشست دارد، در وضعیت فوقبحرانی قرار میگیرد.
تغذیه مصنوعی سفرههای زیرزمینی
مدیرعامل شرکت آب منطقهای فارس از اقدامات زیرساختی بهمنظور مقابله با بحران فرونشست زمین خبر داد. سیاوش بدری در پاسخ به شیرازنوین با بیان اینکه سازههای تغذیه مصنوعی، یکی از اقدامات مهم برای کمک به تغذیه سفرههای زیرزمینی محسوب میشود، گفت: در فارس از گذشته تاکنون بالغبر 83 سازه تغذیه مصنوعی توسط این شرکت احداث شده است که در بارندگیهای اخیر، منجر به ذخیره بیش از 30میلیون مترمکعب آب حاصل از بارشها شد. وی افزود: بهحمدالله بر اثر بارشهای اخیر شاهد آبگیری قابلتوجهی در کفههای ایزدخواست، زریندشت، بیدشهر، هرم و داریون هم بودیم.
بدری با یادآوری اینکه مسئولیت شرکتهای آب منطقهای، اول حفاظت و صیانت از منابع آبی اعم از زیرزمینی و سطحی و دوم ایجاد و توسعه زیرساختهای موردنیاز تأمین آب است، گفت: در فارس 24 طرح و 45 پروژه در دست اجرا داریم. این طرحها شامل سدسازی، خطوط انتقال، شبکه آبیاری و زهکشی و ترمیم و نگهداری تغذیه مصنوعی که شامل ملی، استانی و متمرکز است. او با بیان اینکه طی سال گذشته ۱۴ طرح که یکی از آنها خط دوم آبرسانی از سد درودزن با بالغبر 15همت ارزش روز آن بود، به بهرهبرداری رسید، گفت: آب منطقهای فارس آمادگی دارد که تا پایان دولت، 8 طرح دیگر را به بهرهبرداری برساند و با این اقدام میزان استفاده از منابع آب سطحی را به حدود 44 درصد افزایش دهد.
ورود بهارستان به بحران فرونشست
طی ماههای اخیر برخی از نمایندگان مردم در مجلس شورای اسلامی از تصویب «قانون جامع فرونشست» در آینده نزدیک خبر داد. اما چنانکه از محتوای اخبار برمیآید، مقابله با بحران فرونشست هنوز به یکی از دغدغههای اصلی تصمیمسازان کشور تبدیلنشده و در چارچوب سمینارهای علمی و دانشگاهی محجور مانده است.
در نظر داشته باشیم که ایران منهای خاک زیستپذیر به اقلیمی باید و بدون جمعیت تبدیل خواهد شد و آوردگاهی تقدیم جناحهای سیاسی برای تسویهحسابهای حزبی نمیکند. در آموزههای قرآنی و فرازهای تمدن ایرانی مطالب بسیاری در مذمت اسراف و صیانت از منابع آمده است و پیشینیان همواره از جان گرفتن هیولای خشکسالی در هراس بودهاند.
از درمانهای مقطعی تا تدابیر بلندمدت
رئیس سازمان نقشهبرداری کشور در این زمینه گفت: بخش زیادی از فضای کشور ما به دلیل دورههای خشکسالیهای متعدد با محدودیتهای آبی روبهرو هستند و اثرات آن را میتوان در دشتهای کشور، در مناطقی که فعالیتهای کشاورزی صورت میگیرد، ببینیم. تقریباً به غیر از مجموعه استانهایی که در حاشیه دریاچه خزر هستند، مانند استان گیلان، سایر مناطق در بازههای مختلف با فرونشست روبهرو هستند. اسکندر صیدایی در رابطه با توصیههایی که سازمان نقشهبرداری کشور میتواند در زمینه فرونشت زمین و معضل کمآبی به سازمانهای مربوطه ارائه دهد، گفت: فرونشست پدیدهای نیست که بتوان برای آن نسخه لحظهای ارائه کرد. حادترین و فوریترین توصیهای که میتوانیم ارائه دهیم، این است که برداشت آب از مناطق آسیبدیده انجام نگیرد.
در مناطقی که شریانها و جریانهای آب مانند حوزههای آبخیز و دشتها وجود دارد، شریانیافتن و جریانیافتن آب را توصیه میکنیم. در شهرها که این امکان وجود ندارد، هشدار میدهیم و محدودیتهایی ایجاد میکنیم، همچنین برداشت آب را بهصورت ممنوعیت اعلام میکنیم تا بیش از این آن مناطق با فرونشست روبهرو نشوند.
وی در خصوص مناطقی که با بیشترین فرونشت زمین به دلیل کمآبی مواجه بودند، تصریح کرد: بخش زیادی از فضای کشور ما به دلیل دورههای خشکسالی متعدد با محدودیتهای آبی روبهرو هستند و اثرات آن را میتوان در دشتهای کشور، در مناطقی که فعالیتهای کشاورزی صورت میگیرد، ببینیم. تقریباً به غیر از مجموعه استانهایی که در حاشیه دریاچه خزر هستند مانند استان گیلان، سایر مناطق با بازههای مختلف با فرونشست روبهرو هستند.
آمارهای نگرانکننده از بحران زمین
بر اساس آمار و ارقام رسمی، نرخ فرونشست زمین در هجده استان بالای ۱۰ سانتیمتر در سال است و استانهای البرز با 30 سانتیمتر، تهران با 22 سانتیمتر، خراسان رضوی با ۱۷ سانتیمتر، گلستان و فارس ۱۵ سانتیمتر بیشترین نرخ فرونشست در سال را متحمل میشوند. از میان شهرها و کلانشهرهای ایران نیز اصفهان، کاشان و مرودشت وضعیت بحرانی دارند و بحران فرونشست به شکلهای کم و زیاد در تمامی استانهای کشور بهجز گیلان مشهود است.
با نرخ بیش از ۱۵ سانت در سال در رتبههای بعد هستند و درمجموع، در ۳۰ استان کشور (بهجز گیلان) پدیده فرونشست شناساییشده و حتی در استانهایی مانند مازندران، آذربایجانغربی، اردبیل، آذربایجانشرقی و گلستان که از نظر منابع آبی و نزولات جوی وضعیت نسبتاً مطلوبتری دارند، این پدیده در حال توسعه جدی است.»
تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
خبرهای تصادفی روزنامه شیراز نوین