ریال به دلار

زندگی با درآمد ریالی و هزینه‌های دلاری جان‌فرساست. طی هفته‌های اخیر بازار پول‌های خارجی با افسارگسیختگی تاریخی روبه‌رو شد و نرخ هر دلار ایالات متحده تا یک‌میلیون‌وپانصدهزار ریال افزایش یافت؛ اگرچه تغییر مهرهای دولت در بانک مرکزی توانست اندکی بر آشوب بازار مرهم گذارد، اما گذران معیشت با دلار 120هزار تومانی هم برای بسیاری از اقشار جامعه سخت و غیرممکن به نظر می‌رسد؛ چراکه بسیاری از مایحتاج ضروری جامعه از سبد وارداتی تأمین می‌شود و کاهش ارزش ریال به‌معنای چشم‌پوشی از هزینه‌های درمان، ترک تحصیل، کم‌رنگی سفره‌ها و ناتوانی در تأمین نیازهای اولیه زندگی است.
در این کارزار، مؤلفه‌های بسیاری بر نوسان نرخ ارز مؤثر هستند. التهابات سیاسی می‌تواند به‌صورت لحظه‌ای آتش بر بازار پول‌های خارجی در ایران بیفکند و برخاستن دود سفید از میدان مذاکرات، به سقوط نرخ یورو، درهم و یوان می‌انجامد. اما این یک سوی ماجراست و نوسانات نرخ ارز تابعی از عرضه و تقاضا هم خواهد بود.
تحریم‌های ناجوانمردانه‌ای که علیه ملت بزرگ ایران اعمال می‌شود، زمینه‌ساز کاهش مبادلات تجاری شده و تراکنش‌های مالی با بسیاری از کشورهای جهان سخت و غیرممکن شده است. به دلیل تحریم‌هاست که نفت ایران به قیمتی کمتر از تعرفه جهانی به برخی از کشورهای انگشت‌شمار صادر می‌شود و در بسیاری از موارد، بازگشت عواید آن به‌صورت کالاهای غیرضروری است. این امر سبب می‌شود فرایند تأمین ارز بازار دستخوش کاستی شود و به‌دنبال آن شاهد سیر صعودی تابلوهای صرافی‌ها باشیم. 
بر اساس آمارهای موجود، اقتصاد ایران در شرایط فعلی به ۱۳۰میلیارد دلار ارز و سرمایه‌گذاری خارجی نیاز دارد و این در حالی است که از سال ۹۷ تاکنون بیش از ۹۵میلیارد دلار ارز حاصل از صادرات به کشور برنگشته است.
منابع اعتباری دولت هنوز وابستگی عمیقی به درآمدهای نفتی دارند و با شیب ملایمی در حال دل کندن از طلای سیاه هستند. دولت طی سال‌های اخیر به‌دنبال جایگزینی درآمدهای پایدار به‌جای ارز نفتی بوده است و تحقق این امر منوط به حمایت از بخش خصوصی خواهد بود.
در این شرایط، دولت برای سامان‌دهی بازار ارز که ارتباط مستقیمی با معیشت جامعه دارد، راه سختی پیش روی خود می‌بیند. حلقه تحریم‌ها و دسیسه‌های دشمن هر روز تنگ‌تر و جان‌فرساتر می‌شود و کشمکش‌های سیاسی فرصتی برای سودجویان و رانت‌خواران پدید می‌آورد که از آب گل‌آلود ماهی‌های فربه صید کنند. در این میان، حذف ارز چندنرخی به‌واسطه جراحی اقتصادی دولت می‌تواند علیه رانت ایستادگی کند و دست ویژه‌خواران را از منابع عمومی کشور کوتاه نماید.
اما در شرایط کنونی، ایران نیاز مبرمی به مُسکن‌های مقطعی به‌موازات اقدامات دوراندیشانه دارد تا حباب‌های ارزی فروکش کرده و پول‌های خارجی به کانال‌های واقعی نردیک شوند. بازگشت درآمدهای ارزی حاصل از صادرات می‌تواند نقش مؤثری در این عرصه ایفا کند.