سلطه خزنده چشم‌بادامی‌ها، روزنامه شیراز نوین
سعیدرضا امیرآبادی- گروه گزارش
amirabadi_shznvn@yahoo.com
///اشاره:
مثل ویروس همه‌جا هستند. از دست‌فروشان پوشاک در خیابان زند تا حجره‌های پارچه‌فروشی در بازار وکیل؛ از تولید واکسن‌های مشکوک کووید و آنفلوانزا تا صنایع سنگین و ابزارهای پیشرفته؛ از غرفه‌های صنایع‌دستی سرای مشیر تا لوازم‌خانگی‌های سه‌‌راه نمازی؛ از لوازم‌یدکی‌های بلوار امیرکبیر تا فروشندگان تلفن‌های همراه در خیابان توحید؛ آری از نفوذ و سلطه چشم‌بادامی‌ها سخن می‌گوییم که بر همه بازارهای ایران و جهان سلطه یافته‌اند.
دلیل این موفقیت بزرگ برای چین هم آشکار است. هم‌افزایی نیروی انسانی چند‌صدمیلیونی با مدیریتی کارآمد، سخت‌گیر و روحیه سخت‌کوش مردمانش سبب می‌شود محصولات چینی همه مارکت‌های جهانی را در چشم‌بر‌هم‌زدنی زیر سلطه خود بگیرند. بسیاری از ایرانیان بر این باورند که چینی‌ها همان تولیدکننده اجناس بی‌کیفیت و یک‌بارمصرفی هستند که دوام چندانی نداشته و در مدت کوتاهی فرتوت و فرسوده می‌شوند. اما حقیقت این است که برخی از بازرگانان ما در هنگام تجارت به دنبال ارزان‌ترین و بی‌کیفیت‌ترین کالاهایی می‌روند که تنها منافع مالی آن‌ها را تأمین کرده و گوشه‌چشمی هم به کیفیت محصولات وارداتی و حقوق فراموش‌شده مصرف‌کنندگان ندارند.
از‌آنجایی‌که بسیاری از محصولات چشم‌بادامی‌ها از مبادی غیررسمی وارد ایران می‌شود، نظارت دقیقی بر کیفیت آن‌ها صورت نمی‌گیرد و شائبه‌های زیادی پیرامون اصالت، کیفیت و استاندارد آن‌ها مطرح است. در دهه‌های معاصر، بازارهای ایران و جهان محصور از تولیدات چینی شده و این به معنای شکستن کمر تولیدکنندگان داخلی است. در سوی مقابل باید به یاد داشت که معتبرترین و با‌کیفیت‌ترین برندهای جهانی به دلیل ازدیاد نیروی کار در شرق آسیا، مجوز تولید در سرزمین چشم‌بادامی‌ها را با اعمال نظارت‌های دقیق صادر کرده‌اند و این مسئله که بازارهای ایران مستور از بی‌کیفیت‌های چینی است به ناکارآمدی نظارت‌ها و منفعت‌طلبی جمعی از بازرگانان ما بازمی‌گردد. در همین راستا گروه گزارش روزنامه شیرازنوین نگاهی بر بازار خودروهای چینی و نحوه مشتری‌مداری آن‌ها داشته است.
جولان چشم‌بادامی‌ها در خیابان‌های شهر
به‌موازات بسیاری از بازارهای ایران که زیرسلطه چشم‌بادامی‌ها درآمده، شمار اتومبیل‌های خوش‌رنگ‌و‌لعاب چینی هم در خیابان‌های شهر با شیب تندی در حال افزایش است. امروز در معابر شهری نشانی از اتومبیل‌های اروپایی نیست و شمار خودروهای ژاپنی و کره‌ای نیز رو‌به‌زوال است. در آن‌سوی میدان، شاهراهی برای خودروسازان چشم‌بادامی گستردانده‌شده و با بهای نجومی در حال مخابره طرح‌های پرطمطراق فروش هستند. در این شرایط انحصاری، خودروسازان ایرانی هم نسبت به تبعیض‌ها گلایه‌مند هستند.
در سال‌های اخیر اتومبیل‌های چینی به رقیبی برای خودروسازان ایران تبدیل شده‌اند. از لحاظ قیمت، تفاوت چشمگیری میان محصولات چشم‌بادامی‌ها و نمونه‌های ایرانی با در نظر گرفتن درجه کیفی‌شان دیده نمی‌شود و تفاوت اصلی در خدماتِپسازفروش، پشتیبانی محصولات، طراحی ظاهری، بازار فروش و کیفیت آن‌هاست. به‌گواه برخی از مصرف‌کنندگان، کیفیت خودروهای چینی به‌مراتب از نمونه‌های محصولات خودروسازان ایرانی مرغوب‌تر است، اما بهای این قطعات یدکی آن‌ها با نرخ سرسام‌آور ارز محاسبه می‌شود و مقرون‌به‌صرفه نیست.
در خیابان یقطین که قدم بزنیم، با موارد جالبی پیرامون خودروهای چینی روبه‌رو می‌شویم. برای مثال سپر یک خودرو یک‌میلیاردی ایرانی در حدود چهار میلیون تومان است و همین قطعه در خودروهای چینی به بهای چهل‌و‌پنج میلیون تومان عرضه می‌شود. در همین راستا چراغ اتومبیل‌های هم قیمت ایرانی و چینی تفاوت چشمگیری به‌اندازه سی میلیون تومان باهم دارد. همچنین گستردگی لوازم‌یدکی خودروهای چینی در ایران مطلوب نیست و این امر زمینه‌ساز مشکلات و نارضایتی‌های فراوانی برای مصرف‌کنندگان شده است.
مزیت‌های سواری با محصولات خاورِ دور
بررسی‌های خبرنگار شیرازنوین نشان می‌دهد خودروهای چینی از نظر مصرف‌کنندگان دارای مزیت‌هایی هم است. روند فرسوده‌شدن قطعات و به خرج افتادن یک خودروی چینی نسبت به نمونه ایرانی آهسته‌تر است و از نظر نمای بیرونی سودای رقابت با خودروسازان جهانی دارند. در سال‌های اخیر شاهد روند بهبود در تأمین قطعات خودروهای چینی بوده‌ایم، اما این اصلاحات با شیب ملایمی صورت می‌گیرد و قیمت‌گذاری قطعات بر پایه دلار و یوان با اقتصاد ایرانیان همخوانی ندارد و خودروسازان چینی هم به دلیل منفعت هنگفتی که از صادرات قطعات می‌برند، تمایلی برای راه‌اندازی خطوط تولید در ایران و سایر کشورهای در حال توسعه نشان نمی‌دهند. البته مشکلاتی که به اختصار اشاره شد، قبل از آن که به عاملیت‌های پس‌ازفروش بازگردد، متوجه وزارت صمت و عملکرد دولت‌های اخیر است که باید قراردادهای اولیه را به‌گونه‌ای تنظیم کنند که مصرف‌کننده ایرانی با مشکلات کمتری روبه‌رو شود.
چینی‌سوارها چه می‌گویند!
یکی از دارندگان خودرو چینی که در صف انتظار پذیرش نمایندگی قرار دارد به خبرنگار شیرازنوین می‌گوید: از زمانی که نوبت‌دهی الکترونیک در دستور کار نمایندگی‌ها قرار گرفت با شرایط مطلوب‌تری روبه‌رو هستیم. وی می‌افزاید: بیش از ده سال است که از اتومبیل‌های چینی مختلف استفاده کرده‌ام و تا زمانی که قطعات آن خراب و فرسوده نشده است به‌مراتب از خودروهای ایرانی کیفیت بهتری دارد. یزدانی از وزارت صمت درخواست کرد خودروسازان خارجی را ملزم به تأمین قطعات کند و نظارت بیشتری بر عملکرد نمایندگی‌ها انجام دهد.
یکی دیگر از دارندگان خودرو چینی به خبرنگار شیرازنوین گفت: برای تأمین یک قطعه یدکی به مدت دو ماه اتومبیل خوابیده بود. این قطعه در بازار ایران موجود نبود و سفارش آن از کشور خارجی مدت‌های طولانی زمان برد. در این مدت متأسفانه باطری اتومبیل خوابید، لاستیک‌ها فرسوده شد و درحالیکه چند میلیارد برای خرید اتومبیل هزینه کرده بودم، مبالغ گزافی هم برای حملونقل پرداخت گردم. علی‌پور افزود: پس از تحویل اتومبیل از نمایندگی برای فروش آن زیر قیمت هم که شده، درنگ نمی‌کنم.
گلایه خودروسازان داخلی از تبعیض به نفع چینی‌ها
در همین راستا، دبیر انجمن خودروسازان ایران ضمن انتقاد از فشار بر تولید داخل گفت: درحالیکه واردات کالاهای چینی با حداقل سخت‌گیری انجام می‌شود، استانداردهای تولید داخلی سخت‌تر و پیچیده‌تر است، بنابراین باید شرایط برابر میان تولیدکنندگان داخلی و واردکنندگان برای رقابت عادلانه ایجاد شود.
احمد نعمت‌بخش گفت: از کمیسیون صنایع مجلس انتظار داریم به‌عنوان نمایندگان مردم، شرایط تولید داخلی را تسهیل کنند؛ همان‌گونه که برای واردات، قوانین و مسیرها بسیار ساده است. متأسفانه درحالیکه واردات کالاهای چینی با حداقل سخت‌گیری‌های استاندارد انجام می‌شود، تولیدکنندگان داخلی با الزامات سخت‌گیرانه‌تری مواجه‌اند. انتظار ما این است که همان‌گونه که برای واردات محصولات خارجی استاندارد تعیین می‌شود، برای تولید داخل نیز با همان میزان دقت و نه سخت‌تر عمل شود تا رقابت عادلانه میان تولید و واردات برقرار شود.
دبیر انجمن صنایع همگن نیرومحرکه و قطعه‌سازان خودروی کشور هم نظرات مشابهی دارد. آرش محبی‌نژاد گفت: از روزی که فرانسوی‌ها به علت تحریم‌ها صنعت خودروسازی ایران را رها کردند و رفتند تا امروز توانستیم در داخلی‌سازی بسیاری از قطعات خودکفا شویم و این در حالی است که در سال‌های اخیر کشوری مثل روسیه که در بخش نظامی و تکنولوژی از کشورهای قدرتمند جهان است در حوزه خودرو نتوانسته قد علم کند و صنعت خودروسازی ایران نسبت به آن‌ها در جایگاه بالاتری قرار دارد. وی خاطرنشان کرد: تا زمانی که فرانسوی‌ها در ایران حضور داشتند خودرو ال۹۰ حدود ۵۵ درصد ساخت داخل شد و امروز عمق ساخت داخل این خودرو پیشرفت بسیاری کرده و محصول جدید که بر پایه پلتفرم خودرو ال۹۰ است با استانداردهای جدیدتر و به عمق بالاتری رسیده و به‌جرئت می‌توان گفت بیشتر از ۸۰ درصد قطعات این محصول ساخت قطعه‌سازان داخلی است.
ردپای چینی‌ها در خودروهای ایرانی
در همین رابطه رئیس کمیته لوازم‌یدکی انجمن صنایع همگن نیرومحرکه و قطعه‌سازان کشور وضعیت همه خودروهای چینی را یکسان نمی‌داند.
بابک کریمخان با اشاره به دسته‌بندی قطعات یدکی و تفاوت آن‌ها در خودروهای داخلی، مونتاژی و وارداتی گفت: نمی‌توان یک نسخه کلی برای همه خودروها پیچید. وضعیت قطعات یدکی بسته به تیپ خودروها، اعم از تولید داخل، مونتاژی یا وارداتی کامل کاملاً متفاوت است. حتی در محصولات داخلی نیز بسیاری از قطعات به‌ظاهر تولید ملی، اجزایی وارداتی دارند. بنابراین وقتی واردات قطعه یا مواد اولیه آن با تأخیر یا مشکل مواجه شود، زنجیره تولید قفل می‌شود.
به گفته وی، امروز بخشی از کسری قطعاتی که نمایندگی‌ها به مشتریان اعلام می‌کنند، مربوط به همین قطعات نیمه‌داخلی است که اجزای مهم آن وارداتی بوده و به دلیل مشکلات تخصیص ارز، تولید آن متوقف مانده است. او بیان داشت: برخی ثبت سفارش‌های مربوط به گذشته هنوز باز نشده‌اند. وقتی تأمین قطعه واسطه‌ای مختل شود، کل مونتاژ یا تولید متوقف می‌شود. این بلاتکلیفی برنامه‌ریزی تولید را با مشکل مواجه‌کرده و نمی‌توان قطعه نهایی را به‌موقع تحویل داد. بنابراین آنچه امروز در بازار می‌بینیم، نتیجه اختلال در مراحل قبل‌تر است.
رئیس کمیته لوازم‌یدکی انجمن همگن قطعه‌سازان کشور در پایان تصریح کرد: اگر واردکننده‌ای با مجوز دولت خودرو وارد می‌کند، باید متعهد به تأمین قطعات نیز باشد. نهادهای نظارتی و سازمان‌های بازرسی باید بررسی کنند؛ چرا قطعه‌ای که تعهد داده‌شـده، تأمین‌نشده و اگر واردکننده به تعهد خود در قبال خدماتِپسازفروش عمل نمی‌کند، باید مشمول محدودیت شود.
و مردمی که در رقابت خودروسازان برنده نیستند
در این کارزار، برنده رقابت خودروسازان ایرانی مردم نیستند. امروزه خودروسازان ایرانی سهمی در اشتغال و رونق نسبی چرخه صنعت دارند و این در حالی است که طیفی از خودروسازان چینی از راه‌اندازی خطوط تولید در ایران دریغ‌کـرده و محصول نهایی را با ارزش‌افزوده وارد بازار ما می‌کنند. با این شرایط به نظر می‌رسد که خودروسازان چینی از بازار متزلزل و بی‌کیفیت تولیدکنندگان ایرانی با فرصت‌طلبی بهره بسیار برده و از این بازار گل‌آلود ماهی‌های فربه صید می‌کنند. آن‌ها هر روز محصول تازه‌ای با نسخه شبیه‌سازی‌شده از نمونه‌های اروپایی روانه بازار می‌کنند که محتوای آن نشان چندانی از مرغوبیت اروپای غربی، کره جنوبی و ژاپن ندارد.
در پایان به این نتیجه برسیم که صنعت خودروسازی ایران نیازمند یک دگردیسی بزرگ در همه زمینه‌ها است تا حقوق پایمال‌شـده مصرف‌کنندگان مظلوم ایرانی اندکی جبران شود و خودروسازان خارجی به سردمداری چینی‌ها از این
آب گل‌آلود ماهی‌های فربه صید نکنند. در صنعت خودروسازی وطنی و خدمات‌پس‌از‌فروش خودروهای وارداتی نشانه‌های زیادی از پایمالی حقوق مصرف‌کننده ایرانیان دیده می‌شود.
تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
خبرهای تصادفی روزنامه شیراز نوین