رسانهها؛ خاموشی نت و فرصت روایت اول، روزنامه شیراز نوین
در دنیای امروز، جنگها تنها در میدانهای نظامی تعیینتکلیف نمیشوند. آنچه در کنار قدرت نظامی میتواند مسیر یک بحران را تغییر دهد، «مدیریت افکار عمومی» است؛ عرصهای که رسانهها در آن نقش خط مقدم را ایفا میکنند. تجربه تحولات و بحرانهای سالهای اخیر در جهان نشان داده است که روایتسازی و اطلاعرسانی دقیق، گاه بهاندازه یک عملیات میدانی در سرنوشت یک کشور اثرگذار است. در شرایط بحران، جامعه بیش از هر زمان دیگری به اطلاعات نیاز دارد. مردم میخواهند بدانند چه رخ داده، چه پیامدهایی دارد و آینده چگونه خواهد بود. اگر رسانههای رسمی و حرفهای نتوانند این نیاز را بهموقع، دقیق و قابلاعتماد پاسخ دهند، خلأ اطلاعاتی به سرعت با شایعه، تحلیلهای غیرکارشناسی و روایتهای تحریفشده پر میشود. در چنین فضایی، مدیریت افکار عمومی دشوارتر میشود و حتی ممکن است نگرانیها و اضطرابهای اجتماعی افزایش یابد. از همین رو، رسانهها در زمان بحران وظیفهای دوچندان دارند. نخستین وظیفه، اطلاعرسانی دقیق و مسئولانه است. سرعت در انتشار خبر اهمیت دارد، اما سرعت بدون دقت میتواند به بیاعتمادی عمومی منجر شود. رسانه حرفهای باید میان سرعت و صحت توازن برقرار کند؛ خبری منتشر کند که هم بهموقع باشد و هم از اعتبار و صحت کافی برخوردار باشد. دومین وظیفه رسانهها، مقابله با شایعه و روایتهای نادرست است. در عصر شبکههای اجتماعی، هر فردی میتواند به تولیدکننده محتوا تبدیل شود و اخبار تأییدنشده را منتشر کند. این وضعیت اگرچه بخشی از واقعیت جهان رسانهای امروز است، اما مسئولیت رسانههای حرفهای را سنگینتر میکند. رسانهها باید با ارائه اطلاعات دقیق، تحلیلهای کارشناسی و روایتهای مستند، مرجعیت خبری خود را حفظ کنند و مانع از گسترش فضای ابهام و بیاعتمادی شوند. در کنار این وظایف، رسانهها باید به آرامش اجتماعی نیز توجه داشته باشند. اطلاعرسانی در زمان بحران نباید به هیجانسازی و بزرگنمایی منجر شود. جامعه در چنین شرایطی نیازمند امید، انسجام و اعتماد است. رسانهای که بتواند واقعیتها را صادقانه بیان کند و درعینحال از ایجاد هراس و التهاب غیرضروری پرهیز کند، به تقویت سرمایه اجتماعی کمک خواهد کرد.
از سوی دیگر، مدیریت افکار عمومی تنها به انتشار خبر محدود نمیشود. تحلیل درست رویدادها، تبیین زمینهها و ارائه تصویری روشن از واقعیتها نیز بخشی از این مسئولیت است. مردم نیاز دارند بدانند چرا یک بحران شکل گرفته و چه راهکارهایی برای عبور از آن وجود دارد. رسانهای که بتواند این تصویر جامع را ارائه دهد، در واقع به افزایش آگاهی عمومی و تقویت قدرت تصمیمگیری جامعه کمک میکند. در نهایت باید پذیرفت که در عصر ارتباطات، میدان روایتها بهاندازه میدانهای عملیاتی اهمیت یافته است. کشورهایی که بتوانند روایت دقیق، معتبر و قابلاعتماد از رویدادها ارائه دهند، در مدیریت بحرانها موفقتر عمل خواهند کرد. در این میان، رسانهها نه صرفاً ناظران رویدادها، بلکه بازیگران اصلی این میدان هستند. اعتماد عمومی مهمترین سرمایه رسانه است؛ سرمایهای که تنها با صداقت، دقت و مسئولیتپذیری حفظ میشود. اگر رسانهها بتوانند این اصول را در عمل رعایت کنند، نهتنها نقش خود را در مدیریت افکار عمومی بهدرستی ایفا خواهند کرد، بلکه به تقویت انسجام اجتماعی و عبور کمهزینهتر جامعه از بحرانها نیز کمک خواهند کرد. در این میان، خاموشی و محدودیت اینترنت یکی از عوامل مهم از دست رفتن «فرصت روایت اول» برای رسانههای داخلی بوده است. در دنیای امروز، نخستین روایت منتشرشده از یک رویداد، چارچوب ذهنی افکار عمومی را شکل میدهد و مسیر تحلیلها را تعیین میکند. هنگامی که رسانههای داخلی به دلیل اختلال در زیرساختهای ارتباطی امکان انتشار سریع و گسترده روایت خود را از دست میدهند، این خلأ به سرعت توسط منابع غیررسمی یا رسانههای بیرونی پر میشود؛ روایتهایی که لزوماً دقیق، کامل یا منطبق با واقعیتهای میدانی نیستند. از دست رفتن روایت اول، حتی اگر در ادامه اطلاعرسانی دقیق انجام شود، هزینههای سنگینی برای بازسازی اعتماد و اصلاح ذهنیت عمومی به همراه دارد و جایگاه مرجعیت رسانهای را با چالش مواجه میکند.
تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
خبرهای تصادفی روزنامه شیراز نوین