عجیب، هنرمندی عجیب بود. این‌ نخستین عبارتی است که احتمالاً درباره «سالوادور دالی» به ذهن می‌رسد. ۱۲۲ سال پیش در چنین روزی جهان شاهد تولد یکی از عجیب‌ترین، نابغه‌ترین و جنجالی‌ترین چهره‌های دنیای هنر بود. «سالوادور دالی»، پسر یک سردفتر اسپانیایی، بعدها کسی شد که نه‌تنها نقاشی، بلکه سینما و حتی رفتار شخصی‌اش را به عرصه‌ای برای شگفتی تبدیل کرد.
به گزارش ایسنا،‌ نام «سالوادور دالی» همچنان به قوت دوران اوجش قدرتمند است. به احتمال زیاد درباره سبیل‌های عجیب و ساعت‌های ذوب‌شده نقاشی‌هایش شنیده باشید، اما پشت این چهره مشهور، مردی چندبعدی، زیرک و شاگرد مکتب «زیگموند فروید» بود که آنچه را در رؤیاهاش می‌دید خلق می‌کرد. عجیب به نظر می‌رسد، نه؟ فکر کنید اگر شما رؤیاهایتان را نقاشی می‌کردید، نقاشی‌هایتان چه شکلی می‌شد؟ قطعاً آن‌ها هم خیلی عجیب می‌شدند! ۱۱ مه مصادف با سالروز تولد «دالی» است. به همین مناسبت نگاهی کوتاه به زندگی پرشور این هنرمند داریم. برای شروع بهتر است مشخص کنیم که «دالی» فقط یک نقاش نبود. او یک هنرمند همه‌فن‌حریف واقعی بود. طراحی صحنه فیلمی برای «هیچکاک»، ساخت کلاهی به شکل کفش، همکاری با عکاسانی چون «من ری» و معماری موزه‌ای در اسپانیا که امروز آرامگاه خودش است، تنها چند مورد از تجربیات متنوع «دالی» را تشکیل می‌دهند. شاید بتوان گفت که «دالی» نشان داد که جنون خلاقیت هیچ مرزی نمی‌شناسد.
نام «دالی» همواره هم‌نشین «سوررئالیسم»‌ است. «سوررئالیسم»‌ چیست؟ خب این یک جنبش هنری بود که در آن نقاشان صحنه‌های رؤیاگونه خلق می‌کردند و موقعیت‌هایی را نشان می‌دادند که در زندگی واقعی عجیب‌وغریب یا غیرممکن هستند. برای مثال به این نقاشی در بالا نگاه کنید، دریاچه شبیه یک ماهی به نظر می‌رسد!
پای «دالی» حتی به «دیزنی» هم باز شد. کمتر کسی می‌داند که دالی عاشق آثار «والت دیزنی» بود و او را «سوررئالیست بزرگ آمریکایی» می‌نامید. حاصل تحسین متقابل آن‌ها، فیلم کوتاهی به نام «Destino » (سرنوشت) بود که مراحل اولیه آن در ۱۹۴۶ انجام شد، اما سال ۲۰۰۳ کامل و منتشر شد. این انیمیشن شش دقیقه‌ای، حاصل رؤیای مشترک دو نابغه از دو دنیای متفاوت است. انیمیشن باعث نشد که عطش «دالی» برای تجربه زمینه‌های مختلف خلاقیت فروکش کند. او در ۱۹۶۹ لوگو معروف آبنبات‌چوبی «چوپا چاپس» را طراحی کرد که اتفاقاً هنوز هم استفاده می‌شود. خواندن کتاب «تعبیر خواب» زیگموند فروید در دهه ۱۹۲۰، مسیر زندگی «دالی» را تغییر داد. او آن‌قدر به فروید علاقه داشت که در زندگی‌نامه‌اش از رؤیاهایش درباره مکالمه با او نوشت و در سال ۱۹۳۸ با فروید ملاقات کرد. تأثیرپذیری «دالی» از «فروید» و نگاه روان‌کاوانه حاصل از آن به آثار او در عین زیبایی، چاشنی تلخ و تاریکی بخشید. سالوادور دالی در ۲۳ ژانویه ۱۹۸۹ چشم از جهان فروبست، اما رؤیاهای پریشان، ساعت‌های ذوب‌شده و رویکرد خاص او برای دیدن جهان، همچنان در موزه‌ها و گالری‌های سراسر جهان زنده است.
بعد از گذشت سال‌ها، نام «دالی» و تصویر ساعت‌های ذوب‌شده با هم عجین شده‌اند. «تداوم حافظه» نه‌تنها ماندگارترین اثر کارنامه «دالی»، بلکه یکی از مشهورترین نقاشی‌های تمام تاریخ هنر است. «سالوادور  دالی»‌ معروف‌ترین نقاشی خود یعنی «تداوم حافظه» را وقتی ۲۷ساله بود خلق کرد. چشم‌انداز این نقاشی از  زمین‌های دماغه کروز و کوه پانی نزدیک به آن برگرفته شده بود. اما راز ساعت‌های ذوب‌شده چیست؟ برخی مورخان این فرضیه را مطرح کرده‌اند که ساعت‌های ذوب‌شده این نقاشی از نظریه «نسبیت عام» آلبرت اینشتین الهام گرفته شده بودند، اگرچه دالی این ارتباط را رد کرد، در عوض خاطره پنیر کاممبر را ذکر کرد که دیده بود در آفتاب آب می‌شود. سال‌ها بعد، این شاهکار به‌طور ناشناس به موزه هنر مدرن نیویورک (MoMA) اهدا شد و امروز همچنان یکی از پربازدیدترین و ارزشمندترین آثار این مجموعه است. چه طعنه‌آمیز است که یک هنرمند طردشده و بی‌پول، جاودانه‌ترین اثر تاریخ سوررئالیسم را خلق کرد.
دیگر اثر قابل‌توجه «دالی»‌ نقاشی «انعکاس شبیه فیل قوها»(Swans Reflecting Elephants) است. به این نقاشی خوب نگاه کنید. قوهایی که در آب شنا می‌کنند، اما انعکاسشان در آب تبدیل به فیل می‌شود. این دقیقاً همان «روش پارانوید- انتقادی» مخصوص دالی است که یعنی دیدن یک چیز در دل چیز دیگر. وقتی جنگ داخلی اسپانیا در ۱۹۳۶ آغاز شد، دالی نتوانست سکوت کند. او نقاشی وحشتناک، اما صادقانه «ساختار نرم با لوبیای آب‌پز»(۱۹۳۶) را خلق کرد: موجودی غول‌پیکر که تکه‌های گوشت خود را با چاقو و چنگال می‌درد. دالی می‌خواست بگوید: «اسپانیایی‌ها با جنگیدن، خودشان را تکه‌تکه می‌کنند.» دالی دوست داشت از مواد مختلف زیادی برای ساخت هنر استفاده کند، از جمله نقاشی، مجسمه و فیلم. او حتی مبلمان، جواهرات و صحنه برای تولیدات تئاتر طراحی کرد. او مردی با استعدادهای بسیار بود و هنوز هم به‌عنوان یک هنرمند بزرگ دیده می‌شود که امروزه بر بسیاری از هنرمندان تأثیر می‌گذارد.