گریز از کویر

اقلیم خشک ایران، تشنه سال‌های ترآبی است. ما برای دهه‌های طولانی در کشاکش خشک‌سالی‌های پیاپی گرفتار آمدیم و نتیجه آن خالی شدن روستاها، تعطیلی کشاورزی، فقر پوشش‌های گیاهی، فرونشست زمین، تشنه کامی شهرها و روستاها، رسیدن عمق چاه‌ها به آب‌های فسیلی و موارد نگران‌کننده‌ای از‌این‌دست شد.
آب مایه حیات انسان است و بدون این ماده زندگی بخش دیگر تنش‌های سیاسی و بحران‌های اقتصادی معنایی ندارد. به همین دلیل است که جنگ‌های دهه‌های آتی با محوریت آب صورت می‌گیرد و بسیاری از مجادلات امروزی رنگ می‌بازد. جلگه‌های حاصلخیز بدون آب به کویرهای تن تشنه و لم‌یزرع تبدیل می‌شوند که ارزش چندانی برای حکمرانی ندارند و زندگی از آن‌ها رخت بر‌می‌بندد.
در این میان، رابطه آب و پوشش‌های گیاهی دوجانبه است. آب به گیاهان جان می‌بخشد و پوشش‌های گیاهی مناسب با اقلیم می‌تواند رطوبت خاک را حفظ کرده و از گسترش قلمرو کویر پیشگیری کنند. در این برهه است که کشاورزی دانش‌بنیان بیش از همه اهمیت می‌یابد. باید از تجارب پیشینیان و علوم کارشناسان حوزه کشاورزی برای گسترش فضای سبز بهره برد و نسبت به گسترش پوشش‌های گیاهی سازگار با اقلیم در راستای بازگشت زندگی به فلات ایران بهره‌مند شد.
متأسفانه تاریخ‌مصرف روش‌های منسوخ کشت غرقابی هنوز در بسیاری از نقاط ایران به‌سرنیامده و تولید محصولات کشاورزی غیراقتصادی در پهنه وسیعی دنبال می‌شود. کشت بسیاری از اقلام کشاورزی با در نظر گرفتن حجم منابع آبی و خاکی که به آن‌ها اختصاص می‌یابد، هیچ توجیه اقتصادی ندارد و صنعت کشت و زرع ایران باید به سمت‌و‌سوی مبانی دانش‌بنیان کوچ کند.
در سال جاری، میانگین بارش از قلمرو حاد خشک‌سالی اندکی فاصله گرفت و زمینه‌ساز رویش جوانه‌های امید در دل مردم شد. اما در بزنگاه خانه تکانی بهار باید به خاطر سپرد که حجم بسیاری از سدهای کشور هنوز به نیمه نرسیده است و چنانچه در مصرف یکایک قطرات آب صرفه‌جویی نکنیم، در انقلاب تابستانی تشنه‌لب می‌مانیم. 
صیانت از آب قبل از آن که متوجه بخش خانگی باشد، رسالت بخش صنعت است. هنوز بسیاری از صنایع آب بر ایران چشم به چاه‌ها و رودخانه‌ها برای تولید دارند و هیچ نشانی از آب‌های خاکستری در شریان آن‌ها دیده نمی شود. در‌حالی‌که قانون به صنایع یادآور‌شـده که باید از پساب تصفیه برای تولید استفاده کنند. در شهرها و کلان‌شهرها نیز اوضاع از همین قرار است. کام فضای سبز از پساب تصفیه‌شـده خالی‌مانده و مدیریت شهری با شتاب قطرات آب را از قلب زمین برای حفظ پوشش‌های گیاهی استخراج می‌کند.
برای آن که قلمرو کویر لوت در قلب ایران گسترش نیابد، یکایک ایرانیان باید دغدغه آب داشته باشند و صیانت از مایه حیات در دستور کار اصلی حاکمیت قرار گیرد. سایه روز صفر آبی از جلگه دیرینه ایران دور نیست و برای مقابله با این کابوس شوم نیازمند هم‌افزایی همه ارکان جامعه هستیم.