سعیدرضا امیرآبادی- گروه گزارش
amirabadi_shznvn@yahoo.com
////اشاره:
تحکیم اتحاد ملی رمز پیروزی بر دشمن است. ملت بزرگ ایران بی‌صبرانه در انتظار شکست دشمن با اسم رمز توافق پایدار و پایان جنگ است و کشور برای دوران سازندگی و ترمیم گسل‌های اقتصادی بی‌صبرانه انتظار می‌کشد. 
ما در عرصه کارزار میدانی توانستیم هیمنه یکصدساله ایالات متحده را در هم بشکنیم و سراب شکست‌ناپذیری بزرگ‌ترین ارتش جهان را نقش برآب سازیم. حال نوبت آن رسیده است که در عرصه دیپلماسی نیز با تکیه بر رهنمودهای رهبر معظم انقلاب سربلند از میدان خارج شویم. طی روزهای آینده، رئیس مجلس شورای اسلامی و هیئت همراه به‌عنوان نماینده شایسته جمهوری اسلامی در صدر هیئتی بلندپایه راهی ژنو خواهد شد. دستگاه دیپلماسی و سران تصمیم‌سازی ایران از روزهای آغازین نبرد به آتش‌بس مقطعی و شکننده اعتقادی نداشتند و بر این باور بودند که ایران در چرخه جنگ، آتش‌بس و مذاکره دچار فرسایش تدریجی می‌شود. به همین دلیل ایران تقاضاهای مذاکره پوشالی و بی‌ثمر را در سی‌روز ابتدایی جنگ رمضان نپذیرفت و در هنگامی که شرایط را برای صلح پایدار مهیا دید، در نشست اسلام آباد حاضر شد.
 اعتماد به هنرمندی قالیباف
در این هنگامه سخت، تجربه برجام نباید برای نشست ژنو تکرار شود. فردا رئیس مجلس شورای اسلامی به‌عنوان نماینده «ایران» پا به میدان دیپلماسی می‌گذارد و او نماینده جناح سیاسی واحدی نیست. به یاد داریم که او در کوران مناظره‌های کاندیداهای ریاست جمهوری از چارچوب‌های حرفه‌ای و اخلاقی خرج نشد و به‌جای تخریب، راهکارهای عملیاتی برای برون‌رفت از شرایط بحرانی و ترمیم اقتصاد ارایه کرد. از این رو می‌توان محمدباقر قالیباف را به جای یک چهره شاخص اصول‌گرا، یک مهره فراجناحی خردمند دانست که می‌تواند کشتی بحران‌زده خاورمیانه را به ساحل آرامش، ثبات، گشایش اقتصادی و ثبات سیاسی در پرتو رهنمودهای رهبری هدایت کند.
 قالیباف در کشاکش سخت‌ترین مذاکره قرن باید حمایت و پشتیبانی چهره‌ها و جناح‌های سیاسی را داشته باشد تا با خیالی آسوده به احقاق حقوق ملت همت گمارد. متأسفانه منافع خرده جماعتی در تداوم بی‌مهابانه جنگ است و نباید به آن‌ها فرصتی برای سودجویی و منفعت طلبی از شرایط حاکم را داد. در نظر داشته باشیم که دشمن ناجوانمردانه و بدون رعایت قواعد جنگ نسبت به جنایات حقوق بشری و تخریب زیرساخت‌ها اقدام کرد و هزینه‌های جانی و مالی این هجمه‌های مزدورانه برای ملت بزرگ ایران گزاف است.
 همچنین در میدان مذاکره همانند میدان جنگ هر دو سوی میدان متحمل خسارت‌ها و اعطای امتیازاتی می‌شوند و منافع کامل یک گروه در میدان تأمین نخواهد شد. اما مهم‌ترین نکته برای جبهه ایران همانا حفظ اقتدار ایران، مانایی نظام، گشایش اقتصادی و پایان دوره‌های جنگ فرسایشی است. گزارش شیرازنوین را در این زمینه می‌خوانید:
 گام بلند ایران به سوی پیروزی 
رئیس مجلس شورای اسلامی با تقدیر از مقاومت تاریخی ملت ایران و رشادت نیروهای مسلح، تأکید کرد که جمهوری اسلامی ایران با ایستادگی در برابر تهدیدها، گامی بلند به سوی پیروزی نهایی برداشته و دشمنان در تحقق اهداف خود ناکام مانده‌اند.
دکتر محمدباقر قالیباف با‌اشاره‌به توافق با آمریکا گفت: با مقاومت تاریخی ملت بزرگ ایران و رشادت نیروهای مسلح در برابر آنان که قصد جان این ملت و نابودی و تسلیم این مملکت را کرده بودند، ایران گامی بلند به سوی پیروزی نهایی برداشت. وی تصریح کرد: جنگ باید در تمامی جبهه‌ها از جمله لبنان پایان یابد و اشغالگران با عقب‌نشینی از جنوب، شرایط را برای بازگشت عزتمندانه و با افتخار مردم به خانه و کاشانه خود فراهم کنند. رئیس هیئت مذاکره‌کننده جمهوری اسلامی ایران افزود: بدون هیچ بهانه‌ای باید به تعهداتی که داده شده عمل شود و ایران برای دفاع از همیشه آماده تر است.
 همراهی حزب‌الله با اقدامات دیپلماتیک ایران
در همین رابطه دبیرکل حزب‌الله لبنان در پیام قدردانی خود به رئیس مجلس شورای اسلامی، با تمجید از مواضع قاطع ایران در قبال تحولات منطقه، نقش وی در جایگاه رئیس هیئت مذاکره‌کننده را عاملی حیاتی در تبدیل روزنه امید مهار دشمن به یک واقعیت میدانی دانست و تأکید کرد که جمهوری اسلامی با حمایت‌های بی‌دریغ و فداکاری‌های عظیم خود، به جهانیان ثابت کرد که یاور راستین مقاومت و حق‌طلبان است.
حجت‌الاسلام‌والمسلمین جناب شیخ نعیم قاسم ضمن ابراز سپاس عمیق از مواضع قاطع و حمایتگرانه جمهوری اسلامی در قبال ملت و مقاومت لبنان، از نقش محوری وی در تبدیل روزنه امید مهار تجاوزات به یک واقعیت ملموس تجلیل کرد و با تأکید بر پیوند راهبردی توقف عملیات نظامی در تمامی جبهه‌ها با صیانت از عزت ایران، جمهوری اسلامی را نماد شرافت و یاور حقیقی مستضعفان برشمرد که با فداکاری عظیم و ایستادگی در کنار انتخاب‌های مقاومت، معادلات استکبار را در منطقه دگرگون کرده است.
 لحظه‌شماری ژنو برای صلح پایدار
با‌وجود آن که مذاکرات منتهی به توافق ایران و آمریکا در مسیر موسوم به «مذاکرات اسلام‌آباد» پیش رفت، دو طرف تصمیم گرفته‌اند سند نهایی را در ژنو امضا کنند؛ تصمیمی که از نگاه کارشناسان، ریشه در ملاحظات سیاسی، امنیتی و دیپلماتیک دارد. با نزدیک شدن به موعد امضای رسمی تفاهم‌نامه میان ایران و آمریکا، توجه‌ها تنها به محتوای توافق معطوف نیست؛ بلکه محل برگزاری مراسم امضا نیز به موضوعی مهم در تحلیل‌های سیاسی تبدیل شده است. پرسش اصلی این است که چرا توافقی که در روندی موسوم به «مذاکرات اسلام‌آباد» شکل گرفته، قرار است در ژنو سوئیس امضا شود و نه در پاکستان یا یکی از کشورهای منطقه؟
شورای عالی امنیت ملی ایران اعلام کرده است متن تفاهم‌نامه مربوط به پایان درگیری‌ها میان تهران و واشنگتن در ۱۴ ژوئن نهایی شده و قرار است مراسم امضای رسمی آن روز ۱۹ ژوئن برگزار شود. بر‌اساس اعلام مقام‌های ایرانی، این تفاهم‌نامه زمینه توقف کامل و دائمی عملیات نظامی، پایان محاصره دریایی ایران و آغاز روندی جدید برای مذاکرات نهایی میان دو طرف را فراهم می‌کند. هم‌زمان، مقام‌های پاکستانی نیز تأیید کرده‌اند که مراسم امضای توافق در سوئیس برگزار خواهد شد. کاخ سفید نیز از نهایی‌شدن توافق خبر داده و آن را نقطه عطفی در روند کاهش تنش میان دو کشور توصیف کرده است.
 امضای یک توافق به پشتوانه جهانی
با‌این‌حال، انتخاب ژنو از نگاه بسیاری از تحلیلگران، حامل پیام‌هایی فراتر از یک تصمیم اجرایی است. به باور آنان، انتقال مراسم امضا از اسلام‌آباد به ژنو تلاشی برای ارتقای جایگاه بین‌المللی تفاهم‌نامه و تبدیل آن از یک توافق سیاسی منطقه‌ای به سندی با اعتبار و پشتوانه جهانی است.کارشناسان معتقدند ژنو در حافظه دیپلماتیک جهان، نماد بی‌طرفی و میانجیگری است. این شهر که میزبان دفاتر اروپایی سازمان ملل متحد و ده‌ها نهاد بین‌المللی است، در طول دهه‌های گذشته بارها محل مذاکرات حساس و توافقات مهم جهانی بوده است. از‌این‌رو، امضای توافق در ژنو این پیام را منتقل می‌کند که سند مورد‌نظر نه در خاک یکی از طرفین و نه در پایتخت کشوری همسو با یکی از آن‌ها، بلکه در فضایی بی‌طرف و مورد‌ پذیرش جامعه بین‌المللی منعقد می‌شود. این مسئله برای ایران نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. ژنو پیش از این نیز یکی از مهم‌ترین ایستگاه‌های پرونده هسته‌ای جمهوری اسلامی بوده و توافق موقت هسته‌ای سال ۲۰۱۳ و بخشی از مذاکرات منتهی به برجام در همین شهر انجام شده بود. از همین منظر، برخی تحلیلگران انتخاب ژنو را تلاشی برای بازگرداندن پرونده از فضای تقابل نظامی به مسیر گفت‌وگو و دیپلماسی ارزیابی می‌کنند.
 ماراتن مذاکره تداوم دارد
با‌این‌حال، تحلیلگران تأکید دارند که اهمیت محل امضا نباید توجه‌ها را از اصل ماجرا منحرف کند. آنچه سرنوشت این تفاهم‌نامه را تعیین خواهد کرد، نه مراسم روز جمعه، بلکه مذاکرات ۶۰ روز آینده است؛ مذاکراتی که قرار است درباره پرونده هسته‌ای، رفع تحریم‌ها، ترتیبات امنیتی منطقه و سایر مسائل اختلافی میان دو کشور انجام شود.برخی ناظران نیز هشدار می‌دهند که توافق کنونی بیش از آن که پایان قطعی منازعه باشد، نوعی «اعلام اصول» و چارچوب اولیه برای ادامه گفت‌وگوهاست. به همین دلیل، همچنان احتمال بروز اختلافات جدید یا حتی بازگشت تنش‌ها در‌صورت شکست مذاکرات وجود دارد. در مجموع، به‌نظر می‌رسد انتخاب ژنو تنها یک تصمیم فنی یا تشریفاتی نبوده است.
اسلام‌آباد نقشی کلیدی در گشودن مسیر گفت‌وگو و کاهش تنش ایفا کرد، اما ژنو قرار است به توافقی که در این مسیر شکل گرفته، اعتبار بین‌المللی، نماد دیپلماتیک و وزن سیاسی بیشتری ببخشد. از همین رو، بسیاری از تحلیلگران معتقدند پرونده ایران و آمریکا اکنون از مرحله میانجیگری امنیتی عبور کرده و وارد مرحله‌ای شده است که موفقیت یا شکست آن را روند مذاکرات ماه‌های آینده مشخص خواهد کرد. در این بزنگاه سخت، تحکیم اتحاد ملی رمز پیروزی بر دشمن است.