زهرا جعفری- شیرازنوین
معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری فارس، با تشریح وضعیت تولید و مصرف برق در کشور، ناترازی انرژی را مسئله‌ای جدی و ملی دانست و بر لزوم تمرکز هم‌زمان بر مدیریت مصرف و توسعه ظرفیت‌های جدید تولید، به‌ویژه انرژی خورشیدی تأکید کرد.
 ظرفیت تولید و چالش ناترازی
محمود رضایی‌کوچی با اشاره به ظرفیت نیروگاهی کشور اظهار داشت: در حال حاضر ظرفیت نصب‌شده نیروگاهی کشور حدود ۹۰هزار مگاوات تولید برق داریم و ۱۲۰ سایت نیروگاهی که بخش عمده آن را نیروگاه‌های حرارتی تشکیل می‌دهد. وی افزود: بخشی از این ظرفیت به دلیل راندمان پایین برخی واحدها یا خروج از مدار بودن موقت، عملاً به‌طور کامل در دسترس نیست و همین موضوع در کنار رشد مصرف، مسئله ناترازی را تشدید می‌کند.
وی با بیان اینکه میزان تولید برق با الگوی مصرف، به‌ویژه در فصل گرما، هم‌خوانی کامل ندارد، تصریح کرد: امسال کشور با گرمای زودرس مواجه شد و این موضوع افزایش مصرف را زودتر از موعد رقم زد.
 اثر مستقیم افزایش دما بر مصرف برق
معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری فارس با اشاره به مدل‌های برآورد مصرف گفت: به‌ازای هر یک درجه سانتی‌گراد افزایش دما، بین ۱۵۰۰ تا ۱۸۰۰ مگاوات به مصرف برق کشور افزوده می‌شود. وی این میزان افزایش را معادل ظرفیت تولید دو نیروگاه سیکل ترکیبی بزرگ دانست و افزود: تنها یک درجه افزایش دما، فشاری معادل بهره‌برداری از دو نیروگاه بزرگ به شبکه وارد می‌کند که نشان‌دهنده حساسیت بالای مصرف به تغییرات اقلیمی است.
وی بخش قابل‌توجهی از این افزایش مصرف را ناشی از استفاده گسترده از وسایل سرمایشی ازجمله کولرهای آبی و گازی عنوان کرد.
 ضرورت مدیریت مصرف؛ صرفه‌جویی راهبردی، نه شعاری
رضایی‌کوچی با تأکید بر اینکه ناترازی برق موضوعی جدی و چندبعدی است، خاطرنشان کرد: تأمین برق تنها برای روشنایی منازل نیست؛ بلکه استمرار فعالیت صنایع، کشاورزی، مراکز آموزشی و خدماتی نیز به پایداری شبکه وابسته است.
وی با اشاره به بالا بودن سرانه مصرف انرژی در کشور نسبت به میانگین جهانی، گفت: درباره میزان فاصله مصرف ایران با استانداردهای جهانی، اعداد مختلفی از ۳۰ تا ۴۰ درصد مطرح می‌شود؛ اما آنچه مسلم است، اینکه مصرف انرژی در کشور بالاتر از میانگین جهانی است.
معاون استاندار فارس تصریح کرد: اگر تنها ۱۰ درصد در مصرف برق صرفه‌جویی شود، با توجه به ظرفیت حدود ۹۰هزارمگاواتی کشور، معادل ۹هزار مگاوات از بار مصرف کاسته خواهد شد؛ رقمی که می‌تواند بخش قابل‌توجهی از ناترازی موجود را جبران کند و نیاز به توسعه شتاب‌زده نیروگاه‌های جدید را کاهش دهد.
وی با بیان اینکه صرفه‌جویی نباید در حد شعار باقی بماند، افزود: اقداماتی مانند خاموش کردن لامپ‌های اضافی، جایگزینی لامپ‌های رشته‌ای پرمصرف با لامپ‌های کم‌مصرف، توجه به برچسب و کلاس انرژی وسایل برقی و رعایت الگوی مصرف در منازل، ادارات، اصناف و صنایع، اقدامات ساده اما اثرگذار هستند.
 الزامات برای دستگاه‌های اجرایی
رضایی‌کوچی در بخش دیگری از سخنان خود به تکالیف تعیین‌شده برای دستگاه‌های اجرایی اشاره کرد و گفت: ادارات موظف شده‌اند در ساعات اداری ۳۰ درصد و در ساعات غیراداری تا ۷۰ درصد مصرف برق خود را کاهش دهند. وی افزود: همراهی اصناف، اتحادیه‌ها، صنایع و عموم مردم در این زمینه می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در پایداری شبکه ایفا کند.
به گفته وی، حتی کاهش‌های کوچک در مقیاس واحدهای خرد، در سطح ملی آثار قابل‌توجهی به‌همراه خواهد داشت.
 توسعه انرژی خورشیدی در فارس
معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری فارس، محور دوم مدیریت ناترازی را افزایش ظرفیت تولید، به‌ویژه در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر دانست و اظهار کرد: توسعه نیروگاه‌های خورشیدی از سیاست‌های موردتأکید دولت است و در استان فارس نیز برنامه‌ریزی گسترده‌ای در این زمینه انجام شده است.
وی اعلام کرد: تا پایان سال جاری، بیش از یک‌هزار مگاوات ظرفیت جدید نیروگاه خورشیدی در استان فارس وارد مدار خواهد شد که تاکنون بیش از ۳۰۰ مگاوات آن به بهره‌برداری رسیده است.
رضایی‌کوچی همچنین از برنامه‌ریزی برای ایجاد ۲هزار مگاوات ظرفیت جدید خورشیدی تا سال ۱۴۰۶ در استان خبر داد و گفت: با تحقق این برنامه‌ها، مجموع ظرفیت جدید پیش‌بینی‌شده در بازه زمانی یادشده به حدود ۳هزار مگاوات خواهد رسید.
 ظرفیت تولید برق استان فارس
وی با اشاره به ظرفیت فعلی تولید برق در استان فارس تصریح کرد: در حال حاضر بیش از ۴هزار مگاوات ظرفیت تولید برق در استان وجود دارد که نیروگاه‌های حرارتی شیراز، جهرم و کازرون از مراکز اصلی تولید به شمار می‌روند. به گفته وی، افزوده شدن ظرفیت‌های خورشیدی جدید، کمک مهمی به پایداری تأمین برق در استان و نیز شبکه سراسری کشور خواهد کرد.
 برق؛ مسئله‌ای شبکه‌ای و ملی
رضایی‌کوچی در پایان با تأکید بر ماهیت شبکه‌ای صنعت برق گفت: برق یک موضوع ملی است و تولید و مصرف در استان‌ها به‌صورت مجزا قابل تفکیک کامل نیست؛ هر میزان افزایش تولید یا کاهش مصرف در یک استان، به تقویت پایداری شبکه سراسری کمک می‌کند.
وی عبور از شرایط ناترازی را مستلزم مشارکت همگانی، اصلاح الگوی مصرف و توسعه هدفمند انرژی‌های تجدیدپذیر دانست و خاطرنشان کرد: مدیریت صحیح مصرف در کنار سرمایه‌گذاری در تولید، دو بال اصلی تأمین پایدار انرژی برای کشور خواهد بود.
معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری فارس در ادامه تشریح وضعیت انرژی در استان، با اشاره به شرایط تولید و مصرف برق گفت: در شرایط عادی، میزان تولید برق در استان فارس از میزان مصرف کمتر نیست و اگر ساختار تأمین به‌صورت منطقه‌ای و مستقل (فدرالی یا ایالتی) بود، استان می‌توانست نیاز خود را تأمین کند؛ اما از آنجا که شبکه برق کشور سراسری و یکپارچه است، همان‌گونه که فارس در زمان مازاد تولید برق به سایر استان‌ها کمک می‌کند، در زمان کمبود نیز ملزم به همراهی با برنامه‌های مدیریت بار ملی است. وی افزود: بر همین اساس، اعمال محدودیت‌ها و خاموشی‌ها تابع برنامه‌ریزی شبکه سراسری است و استان‌ها در چارچوب برنامه زمان‌بندی ابلاغی عمل می‌کنند.
 مدیریت مصرف با کارگروه‌های تخصصی
رضایی‌کوچی با اشاره به تشکیل کارگروه‌های تخصصی در استان، اظهار داشت: در حوزه‌های عمرانی و مدیریت بحران، کارگروه مدیریت مصرف و انرژی فعال است و به‌صورت مستمر وضعیت توزیع و جابه‌جایی بار میان بخش‌های مختلف را رصد می‌کند؛ اینکه چه میزان از مدیریت مصرف بر عهده صنعت، چه میزان بر عهده کشاورزی و چه میزان در حوزه خانگی باشد، در این کارگروه‌ها بررسی و تصمیم‌گیری می‌شود.
وی ابراز امیدواری کرد که در سال جاری، محدودیت‌ها کمتر متوجه بخش خانگی شود و افزود: احتمال دارد در برخی بازه‌ها، چهار تا پنج ساعت مدیریت مصرف در بخش کشاورزی اعمال شود و بخش‌هایی از صنعت نیز همکاری کنند تا فشار کمتری به مشترکان خانگی وارد شود.
 آسیب به برخی زیرساخت‌های انرژی در جنگ
معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری فارس با اشاره به خسارات واردشده در جریان جنگ اخیر، گفت: بخشی از شبکه‌های برق کشور در برخی استان‌ها آسیب دید. در استان فارس موارد محدود و یکی‌دو مورد بیشتر نبود؛ اما در برخی استان‌های دیگر خسارات گسترده‌تری گزارش شد که این موضوع نیز بر شرایط تأمین و پایداری شبکه اثرگذار بوده است.
 وضعیت گاز؛ مصرف بالا و کاهش عرضه پس از آسیب پالایشگاه‌ها
رضایی‌کوچی در ادامه به موضوع گاز پرداخت و گفت: مصرف گاز کشور به‌طور متوسط روزانه بین ۷۰۰ تا ۸۰۰میلیون مترمکعب است و سهم استان فارس حدود ۴۰میلیون مترمکعب در شبانه‌روز برآورد می‌شود.
وی با بیان اینکه در جریان جنگ، چند پالایشگاه در جنوب کشور آسیب دیدند، افزود: هرچند وارد جزئیات عددی نمی‌شویم، اما آسیب به برخی تأسیسات پالایشی باعث شد میزان گاز قابل توزیع در شبکه سراسری تا حدی کاهش یابد و این موضوع به‌طور طبیعی فشار بر شبکه را افزایش داده است.
 الگوی مصرف گاز در فصول مختلف
معاون استاندار فارس با اشاره به تفاوت الگوی مصرف در فصول سال، گفت: در زمستان، مصرف عمده گاز مربوط به بخش خانگی برای گرمایش است و پس از آن صنایع و نیروگاه‌ها قرار دارند. اما در تابستان مصرف خانگی کاهش می‌یابد و سهم صنایع و نیروگاه‌ها افزایش پیدا می‌کند.
وی افزود: در استان فارس، بخش‌های عمده مصرف‌کننده گاز شامل صنایع انرژی‌بر، منطقه ویژه پتروشیمی در شهرستان لامرد، نیروگاه‌ها، کارخانه‌های سیمان، شهرک‌های صنعتی و همچنین بخش کشاورزی (به‌ویژه گلخانه‌ها) هستند.
رضایی‌کوچی تصریح کرد: در فصل گرم سال، در بخش خانگی مشکل خاصی از نظر تأمین گاز وجود ندارد، اما در سایر بخش‌ها همچنان نیازمند مدیریت و صرفه‌جویی هستیم.
 تعرفه‌های گاز و نقش قیمت در مدیریت مصرف
وی پیرامون افزایش تعرفه‌های گاز گفت: یکی از ابزارهای کنترل و مدیریت مصرف در حوزه‌هایی مانند بنزین، گازوئیل، آب و گاز، نرخ‌گذاری و تعرفه‌هاست. به گفته وی، سیاست تعرفه‌گذاری به‌گونه‌ای طراحی می‌شود که مشترکان کم‌مصرف متحمل فشار نشوند و افزایش هزینه عمدتاً متوجه مشترکان پرمصرف باشد.
رضایی‌کوچی تأکید کرد: هدف از اصلاح تعرفه‌ها، صرفاً افزایش درآمد نیست؛ بلکه ایجاد سازوکاری برای کنترل مصرف و جلوگیری از اتلاف منابع است.
 توسعه زیرساخت‌ها و افزایش تقاضا
معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری فارس با اشاره به گسترش زیرساخت‌های گازرسانی در کشور، گفت: امروز تقریباً تمامی شهرهای استان فارس و روستاهای بالای ۲۰ خانوار از نعمت گاز برخوردارند. این در حالی است که در گذشته چنین پوششی وجود نداشت و بسیاری از مناطق از سوخت‌های جایگزین مانند نفت و سایر فراورده‌ها استفاده می‌کردند.
وی خاطرنشان کرد: گسترش شبکه گازرسانی، هرچند دستاورد مهمی است، اما به‌طور طبیعی موجب افزایش تقاضا و مصرف نیز شده و همین امر یکی از عوامل بروز ناترازی در سال‌های اخیر است.
رضایی‌کوچی تأکید کرد: چه در حوزه برق و چه در حوزه گاز، ناترازی مسئله‌ای چندوجهی است که بخشی به افزایش مصرف، بخشی به توسعه زیرساخت‌ها و بخشی نیز به شرایط خاص کشور ازجمله آسیب به تأسیسات انرژی بازمی‌گردد. رضایی تنها راه نجات از وضعیت فعلی، هوشمندسازی و سلب امکان تقلب از طریق سیستمی‌کردن امور است. 
رضایی با بیان اینکه الگوی مصرف شهروندان، تابعی از قیمت‌گذاری پیرامون تعرفه‌های پلکانی آب و برق است، گفت: زمانی که پله اول مصرف، بسیار ارزان و ناچیز تعریف می‌شود، برای شهروند انگیزه اقتصادی برای اصلاح الگوی مصرف ایجاد نمی‌شود. 
وی تصریح کرد: وقتی هزینه استفاده از خدمات برای یک خانواده تنها ۲۰۰هزار تومان باشد، دغدغه‌ای برای مدیریت مصرف باقی نمی‌ماندو ناخواسته، فرهنگ مصرف بالا را به جامعه دیکته می‌کنیم.
معاون عمرانی استاندار فارس، آسیب‌های ناشی از قاچاق سوخت را فراتر از هدررفت سرمایه ملی دانست واز تخریب زیرساخت‌های جاده‌ای سخن گفت و اظهار داشت: بسیاری جاده‌های ما در حال مستهلک شدن زیر بار تردد سوختی هستند که مقصدش قاچاق است، نه توسعه و خدمت.
رضایی‌کوچی نیز پیرامون ابعاد سوداگری سوخت، گفت: قیمت گازوئیل در داخل ۳۰۰ تا ۵۰۰ تومان است؛ اما در آن ‌سوی مرزها تا ۳۰۰هزار تومان ارزش‌گذاری می‌شود. این شکاف قیمتی قاچاق را به تجارتی بی‌رقیب تبدیل کرده است. وی با اشاره به موفقیت اجرای طرح (GPS) روی ۳۰هزار تراکتور در استان فارس که منجر به صرفه‌جویی ۱۰میلیون‌لیتری گازوئیل شد، تأکید کرد: مشکل اینجاست که در نقاط خاصی نظارت را دنبال می‌کنیم، اما قاچاقچی تغییر مسیر می‌دهد. راهکار فقط «پیمایش» است. سوخت باید دقیقاً بر اساس میزان تردد واقعی تخصیص یابد؛ نه بر اساس بارنامه‌های صوری و ادعاهای کاغذی. باید از سیستم «سهمیه‌بندی حدسی» به سمت «تخصیص دقیق مبتنی بر پیمایش» حرکت کنیم.
معاون عمرانی استاندار فارس یادآور شد: هوشمندسازی به‌معنای بی‌اعتمادی به انسان نیست؛ بلکه به‌معنای بستن راه‌های لغزش است.