پارکینگ بی‌عدالتی؛
وقتی خودروساز
بر گُرده مردم سوار است

وضعیت امروز بازار خودروی کشور، دیگر نه یک «نوسان اقتصادی» و نه یک «چالش فنی» است؛ این یک «دهن‌کجی آشکار» به معیشت، کرامت و صبر مردم است. وقتی قیمت خودرو نه با کیفیت، نه با تورم جهانی و نه با قدرت خرید عمومی، بلکه با میل و اراده دو شرکت انحصاری همسو می‌شود، یعنی ما با یک «بحران مدیریت» روبه‌رو نیستیم، بلکه درگیر یک «مافیای ساختاری» شده‌ایم که نبض بازار را در اختیار دارد.
اینکه وزیر صمت با تعجب از «غیرمنطقی بودن قیمت‌ها» سخن می‌گوید، خود اعتراف به یک شکست بزرگ است. پرسش اینجاست: اگر این قیمت‌ها غیرمنطقی است، چه کسی باید این «منطق زور» را در هم بشکند؟ چرا مسندنشینان مسئول، به‌جای ایستادن در کنار مردم و اعمال قدرت حاکمیتی، تنها به تماشای این سقوط آزاد قدرت خرید مردم نشسته‌اند؟ بی‌پاسخ ماندن این پرسش، معنایی جز «بی‌مسئولیتی» یا «نظاره‌گری مصلحت‌جویانه» ندارد.
در دهه‌های گذشته، دو شرکت خودروساز داخلی تحت لوای «حمایت از تولید ملی» و «صنعت استراتژیک»، دیوار بلند انحصار را دور خود کشیده‌اند. نتیجه؟ محصولاتی که در استانداردهای جهانی، حکم یک شوخی تلخ را دارند، در داخل کشور با قیمت‌های نجومی فروخته می‌شوند. این نه «تولید ملی»، که «اسارت ملی» است. مردم نه از روی انتخاب، که از روی اضطرار و بسته بودن راه‌های واردات، تن به خرید ارابه‌هایی می‌دهند که نه امنیت جانی دارند و نه در شأن یک ملت بزرگ هستند. این انحصار زشت، ریشه اصلی نارضایتی‌های اجتماعی است. وقتی جوانی که سال‌ها برای خرید یک خودروی معمولی پس‌انداز کرده، می‌بیند قیمت‌ها در عرض چند‌ماه نه با منطق بازار، که با فرمول‌های نامعلوم این دو خودروساز جهش می‌کند، نباید انتظار داشت که نگاهش به آینده روشن باشد. این وضعیت، حس «تبعیض» و «بی‌پناهی» را در لایه‌های مختلف جامعه تزریق کرده است.
مسئولان امر باید بدانند که با «دستورهای کاغذی» یا «اظهار نگرانی‌های بی‌پشتوانه» نمی‌توان جلوی این سیل نارضایتی را گرفت. مادامی که دیوار انحصار فرو نریزد و رقابت در بازار خودرو به یک اصل بی‌تعارف تبدیل نشود، هر وعده‌ای برای واردات یا کنترل قیمت، تنها مسکنی برای یک جراحی عمیق است. خودروسازان داخلی، «بدهکار» این ملت‌اند، نه «طلبکار» بازار. آن‌ها سال‌هاست که از رانت ممنوعیت واردات بهره برده‌اند، اما در مقابل، چه به مردم داده‌اند؟ جز خودروهایی که در امنیت و کیفیت، سال‌ها از تکنولوژی روز دنیا عقب‌مانده‌اند؟ زمان آن رسیده است که مسئولان از لاک دفاع از انحصار خارج شوند و بدانند که حمایت از صنعت، به‌معنای «حمایت از خودروساز ناکارآمد» نیست، بلکه به‌معنای «حراست از حقوق مصرف‌کننده» است. نارضایتی امروز مردم، یک هشدار جدی است. خودرو دیگر یک کالای لوکس نیست؛ یک ابزار زیست است. وقتی مسئولان در برابر گران‌فروشی نهادینه و بی‌کیفیتی مفرط سکوت می‌کنند یا واکنش‌هایشان به‌جای «عمل»، «بیانیه» است، اعتماد عمومی بیش از هر خودرویی در جاده‌های نابرابری اقتصادی، متلاشی می‌شود.
حکمرانی مسئولانه یعنی شکستن انحصار، باز کردن راه‌های رقابت و پاسخ‌گو کردن شرکت‌هایی که سال‌هاست بر گُرده این مردم سوارند. اگر قرار است تغییری رخ دهد، باید از همین نقطه شروع شود: «پایان یکه‌تازی دوقلوهای خودروساز.» غیر از این، هرچه می‌شنویم، تنها نوای تکراری وعده‌هایی است که نه گرهی از کار مردم می‌گشاید و نه به این مسابقه گرانی، پایان می‌دهد. مردم، بیش از وعده، به «عدالت در بازار» نیاز دارند.