اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه در نشست خبری ۹ تیرماه ۱۴۰۵ با اصحاب رسانه، تأکید کرد: اصل «تعهد در برابر تعهد» در مذاکرات به این معناست که ما تا زمانی تعهدات خود را اجرا می‌کنیم که طرف مقابل هم تعهدات خود را اجرایی کند. قرار نیست تعهدی به‌صورت یک‌سویه و یک‌جانبه اجرا بشود. 
اسماعیل بقایی گفت: از ابتدایی که ما وارد این روند دیپلماتیک شدیم، کسی تصور یک فرایند روان و بدون چالش را نداشت. در نظر داشته باشید که این روند دیپلماتیک بعد از دو جنگ، در کمتر از یک سال، شروع شد؛ در فضای سوءظن شدید، در فضای بدگمانی و با توجه به تجارب قبلی، تجارب عهدشکنی آمریکا و کارشکنی‌های رژیم صهیونیستی. خب، ما انتظار داشتیم که در مرحله اجرا با چالش‌هایی مواجه بشویم.
وی خاطرنشان کرد: برای ما ملاک اصلی، پایبندی آمریکا به این تعهدات و وادار کردن رژیم صهیونیستی توسط آمریکا به اجرای این تعهدات است؛ چراکه طرف توافق جمهوری اسلامی ایران در این یادداشت تفاهم، آمریکاست و این کشور موظف است در هر مقطعی که لازم باشد، رژیم صهیونیستی را نیز وادار به اجرای تعهدات خود کند. درمورد هرگونه ادعا، توافق یا عدم توافقی ملاک اصلی برای سنجش میزان پایبندی آمریکا، صرفاً متن همین یادداشت تفاهم است. مقاومت و ملت لبنان با تکیه بر تجارب ذی‌قیمتی که طی سالیان متمادی از رفتار و عهدشکنی‌های رژیم صهیونیستی اندوخته‌اند، قطعاً به بهترین نحو ممکن و بر اساس مصلحت، عزت، حاکمیت ملی و استقلال کشور خود در این زمینه تصمیم‌گیری و برخورد خواهند کرد.
سخنگوی وزارت خارجه خاطرنشان کرد: متن یادداشت تفاهم خیلی دقیق و روشن نگارش شده است. هم در بند یک مشخص است که توقف جنگ در همه جبهه‌ها باید شامل لبنان بشود و هم اینکه آمریکا، به‌عنوان طرف دیگر یادداشت تفاهم، باید به تعهدات خود پایبند باشد و در رابطه با لبنان هم هر کاری که لازم است، انجام بدهد تا تجاوزهای نظامی رژیم صهیونیستی علیه لبنان متوقف بشود. با در نظر گرفتن این پیشینه و این مختصات، ما باید به‌صورت لحظه‌ای ایفای تعهدات طرف مقابل را رصد کنیم. هرجا که لازم باشد، از ابزارها و اهرم‌های خود برای صیانت از منافع ملی و امنیت ملی ایران استفاده خواهیم کرد.
سخنگوی وزارت امور خارجه درمورد برخی انتقادها از هیئت مذاکره‌کننده ایرانی و برخی شعارها و اعتراضات در تجمع‌های خیابانی، توضیح داد: ما جامعه‌ای چندصدایی داریم و طبیعی است که همه مردم ما تحولات را هوشمندانه و بادقت رصد کنند و دغدغه امنیت ملی و منافع ملی داشته باشند. این به نظرم یکی از برکات انقلاب اسلامی است که مردم ما آگاهانه درمورد مباحث مربوط به سرنوشتشان، هم فکر می‌کنند و هم نظراتشان را اعلام می‌دارند. ما باید این را قدر بدانیم و حتماً در مواردی که لازم است، باید تبیین بیشتری صورت بگیرد.
وی ادامه داد: اما یک نکته را من با ضرس قاطع خدمتتان عرض می‌کنم و آن اینکه هر تصمیمی که در رابطه با وظایف ما به‌عنوان دستگاه دیپلماسی اتخاذ می‌شود، بر اساس روالی است که در کشور برای چند دهه تثبیت شده است. همه ارکان نظام در جریان تصمیم‌گیری‌های مربوط به جنگ و صلح و مربوط به مذاکرات و گفت‌وگوهایی که برای وضعیت فعلی و آتی کشور بسیار اساسی است، قرار دارند. این‌طور نیست که یک وزارتخانه یا یک دستگاه خاص به‌تنهایی تصمیمی را اتخاذ بکند. حتماً هر تصمیمی با توجه به سنجش معایب و مزایایش اتخاذ می‌شود و وزارت خارجه در نهایت موظف به اجرای دستورالعمل‌هایی است که از سوی نهادهای بالادستی، ازجمله شورای‌عالی امنیت ملی، به آن ابلاغ می‌شود.
بقایی خاطرنشان کرد: مهم این است که در این شرایط، ما از هیچ بیان و کلامی که در راستای تقویت انسجام ملی است، کوتاهی نکنیم و از آن طرف هم از دامن زدن به مباحثی که واقعیت ندارد و می‌تواند موجب تفرقه در صفوف مردم بشود، پرهیز بکنیم.
اسماعیل بقایی افزود: مهم این است که ما به این دارایی‌ها آزادانه دسترسی داشته باشیم و بتوانیم آن‌گونه که تشخیص می‌دهیم، برای تأمین نیازهای خود و خرید کالاهای موردنیاز از آن استفاده کنیم. در رابطه با تنگه هرمز، تکلیف کاملاً روشن است. بند ۵ یادداشت تفاهم، مسئولیت جمهوری اسلامی ایران را به‌صراحت بیان کرده است. یک بار دیگر آن را قرائت می‌کنم: «با امضای این یادداشت تفاهم، جمهوری اسلامی ایران ترتیباتی را با حداکثر تلاش خود برای عبور ایمن کشتی‌های تجاری، بدون هزینه، فقط برای ۶۰ روز از خلیج‌فارس به دریای عمان و بالعکس اتخاذ خواهد کرد. تردد کشتی‌های تجاری بلافاصله آغاز و با توجه به ضرورت رفع موانع فنی و نظامی و مین‌زدایی توسط جمهوری اسلامی ایران، ظرف ۳۰ روز برقرار خواهد شد.»
بقایی گفت: خط ارتباطی ایران و آمریکا بین نظامیان نیست؛ بلکه یک خط ارتباطی بین بخش‌های سیاسی دو کشور است. خط ارتباطی بین وزارت امور خارجه ایران و یکی از مقام‌های ذی‌ربط در تشکیلات سیاسی آمریکا مسئول این ارتباط هستند. وی افزود: این یکی از تفاهم‌هایی بود که در جریان نشست سوئیس حاصل شد و نشانگر رویکرد مسئولانه جمهوری اسلامی ایران در قبال اجرای بخش‌های مختلف یادداشت تفاهم است.
سخنگوی هیئت مذاکره‌کننده ایران اظهار کرد: فروش نفت و فراورده‌های نفتی و پتروشیمی بسیار تسهیل شده ‌است.
سخنگوی هیئت مذاکره‌کننده ایران گفت: تعامل ایران با آژانس به همان شیوه‌ای که تا چند ماه اخیر وجود داشته، ادامه پیدا خواهد کرد. به این معنا که ما به‌عنوان عضو معاهده NPT و کشوری که دارای توافق‌نامه جامع پادمان هستیم، در رابطه با مراکزی که آسیب ندیده‌اند، همان تعاملات قبلی ادامه دارد.
وی افزود: در رابطه با دسترسی به مراکز آسیب‌دیده، بارها گفته شده که در این مورد، اولاً آژانس به وظایف خود عمل نکرده است.
او عنوان کرد: شخص دبیرکل آژانس نیز در جریان تجاوز نظامی رژیم صهیونیستی در خردادماه در محکومیت آن اقدام قصور داشت و همچنین در جریان تجاوز نظامی اخیر. 
بقایی اظهار کرد: تعهد جمهوری اسلامی ایران بر اساس یادداشت تفاهم خاتمه جنگ، مورخ ۲۸ خرداد ۱۴۰۵، در خصوص تنگه هرمز روشن است. جمهوری اسلامی ایران بهتر از هر طرفی به مسئولیت‌هایش واقف است و توان ایفای آن‌ها را نیز دارد و نیازی به مداخله دیگران وجود ندارد؛ مداخلاتی که حتی اگر با نیت خیر نیز صورت گیرد، در عمل صرفاً موجب پیچیده‌تر شدن وضعیت خواهد شد. بقایی همچنین در خصوص جزئیات سفر محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی به چین، احتمال همراهی هیئتی از وزارت امور خارجه، برنامه‌ریزی برای سفر احتمالی بعدی به روسیه و محورهای موردبررسی در پکن، اظهار داشت: سفر دکتر قالیباف در ظرفیت نماینده ویژه جمهوری اسلامی ایران در امور چین صورت خواهد گرفت؛ بنابراین اجازه بفرمایید که در رابطه با جزئیات سفر، زمان سفر و ترکیب هیئت، دوستان همکار و متولی موضوع در مجلس شورای اسلامی در این خصوص اطلاع‌رسانی بکنند. سخنگوی وزارت امور خارجه درباره برخی گزارش‌ها درباره نحوه نظارت مجلس بر یادداشت تفاهم و توافق احتمالی مطرح شده و اینکه آیا این یادداشت تفاهم نیاز دارد در مجلس بررسی و تصویب شود یا خیر، گفت: مجلس به‌طور کامل در جریان روند مربوط به این یادداشت تفاهم بوده است. رئیس مجلس شورای اسلامی، مذاکره‌کننده ارشد در این زمینه است و وزارت امور خارجه نیز در کنار او وظایف خود را انجام داده است.