سعیدرضا امیرآبادی- گروه گزارش
/// اشاره:
تنش‌های مقطعی در سفره خانوار باید مهار شوند. افزایش نرخ مقطعی قیمت کالاهای اساسی در سفره خانوار علاوه بر لطماتی که بر امنیت غذایی جامعه وارد می‌کند، دارای پیامدهای منفی در حوزه روانی و رضایتمندی جامعه نسبت به عملکرد دولتمردان است. دولت چهاردهم پس از جراحی اقتصادی که ضروری و اجتناب‌ناپذیر بود، با تمامی توان در میدان معیشت ظاهر شد و با راهکارهایی نظیر حمایت از تولید، افزایش نظارت‌های میدانی، اعطای یارانه نقدی برای دهک‌های فرودست و کالابرگ به دنبال حفظ قدرت خرید جامعه است.
اما در فواصل زمانی کوتاه، اقلامی از سبد خرید خانوار عزم افزایش قیمت سر می‌دهند و هدایت آن‌ها به ساحل آرامش به طول انجامیده و هزینه‌های مادی و معنوی دوچندانی را بر سفره خانوار تحمیل می‌کند. هزینه‌های مادی شامل کوچک شدن سفره خانوار می‌شود و هزینه معنوی آن در حوزه بی‌اعتمادی به سیاست اقتصادی تعبیر خواهد شد و کاهش سرمایه‌های اجتماعی را به دنبال خواهد داشت.
 پای جوجه‌ها در میان است
در سناریو مرغ و تخم‌مرغ نیز این موضوع تکرار شد. دولت با هدف پشتیبانی از امنیت غذایی جامعه، اقدام به تهیه نهاده‌های دامی در مقیاس وسیع کرد و تا ماه‌های آینده در این حوزه نگرانی وجود نخواهد داشت. بر اساس تحقیقات میدانی خبرنگار شیرازنوین، متغیرهای تصمیم‌ساز برای قیمت‌گذاری مرغ و تخم‌مرغ منحصر به یک فراورده نیست و این بار افزایش بیش از ده‌برابری بهای جوجه یک‌روزه، به افزایش قیمت مرغ دامن زد. این تلاطم قیمت تا مدتی بیش از یک ماه ادامه داشت و در نهایت طی هفته‌های اخیر شاهد کاهش نسبی بهای مرغ و تخم‌مرغ در بازار هستیم. هرچند که قیمت‌گذاری یک عدد مرغ متوسط به بهای بیش از هشتصدهزار تومان همچنان در توان خرید اقشار فرودست و بسیاری از طبقات متوسط جامعه نیست. گزارش شیرازنوین را در این زمینه می‌خوانید:
 تولید پایدار دام و طیور
بر اساس مشاهدات میدانی، استان فارس در تولید دام و طیور فارس طی جنگ تحمیلی موفق بود و امنیت غذایی جامعه تأمین شد. در همین راستا، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان فارس از تحقق ۷۶درصدی برنامه ابلاغی جوجه‌ریزی در استان فارس خبر داد و گفت: با تداوم پایدار تولیدات دام و طیور در طول دوره جنگ ۱۲روزه و جنگ رمضان نیاز بازار و حفظ امنیت غذایی استان به‌طور کامل تأمین شد.
احد بهجت‌حقیقی در تشریح اقدامات انجام‌شده، اظهار کرد: با برنامه‌ریزی منسجم و همکاری تشکل‌ها و تولیدکنندگان، تولید در بخش دام و طیور استان بدون وقفه ادامه یافت و نیاز بازار به‌طور کامل تأمین شد. وی بیان کرد: در این مدت، هماهنگی‌های مستمر با اتحادیه مرغداران و زنجیره‌های تولید، برای پایداری و توسعه «تولید قراردادی» انجام شده است.
به گفته این مقام مسئول، تأمین و توزیع نهاده‌های دامی، اجرای طرح خرید اعتباری نهاده در سامانه بازارگاه (طرح پالیز)، مدیریت عرضه در کشتارگاه‌ها برای جلوگیری از انباشت تولید و تأمین سوخت و ذخایر راهبردی را از دیگر اقدامات مهم این دوره برشمرد.
بهجت‌حقیقی همچنین اجرای طرح خرید حمایتی گوشت مرغ را یکی از اقدامات مؤثر در تنظیم بازار دانست و گفت: در این طرح گوشت مرغ مازاد از تولیدکنندگان خریداری و برای مدیریت بازار در سردخانه‌ها ذخیره شد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان فارس عنوان کرد: مجموعه این اقدامات موجب شد تا تولید و تأمین محصولات پروتئینی استان در آن دوره بدون اختلال ادامه یابد و امنیت غذایی به‌طور کامل حفظ شود. این موفقیت نشان‌دهنده توانمندی و انعطاف‌پذیری بخش کشاورزی استان فارس در مواجهه با شرایط بحرانی است.
 امنیت غذایی فارس برقرار است
معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی فارس هم در این زمینه گفت: استان فارس با تولید بیش از یک‌میلیون و ۲۲۴هزار قطعه پولت تخم‌گذار، گام بلندی در جهت پایداری تولید تخم‌مرغ و تأمین امنیت غذایی منطقه برداشته است. علی فلاحی با توجه به عملکرد واحدهای صنعتی این استان، بیان کرد: تاکنون از ظرفیت یک‌میلیون و ۳۳۵هزار و ۲۹۲ قطعه‌ای واحدهای موجود، بالغ بر یک‌میلیون و ۲۲۴هزار و ۹۴۰ قطعه پولت تخم‌گذار با موفقیت تولید شده است.
وی اظهار کرد: فعالیت ۲۰ واحد صنعتی متخصص در این حوزه، نقشی حیاتی در تأمین نیاز واحدهای مرغ تخم‌گذار و حفظ ثبات زنجیره تأمین پروتئین در استان ایفا می‌کند. این مقام مسئول با شناسایی مناطق پیشتاز در این صنعت، اعلام کرد: شهرستان‌های خفر، بیضا و اقلید به ترتیب با بیشترین میزان تولید، قطب‌های استراتژیک و پیشران اصلی پرورش پولت تخم‌گذار در استان فارس محسوب می‌شوند.
فلاحی با اشاره به حساسیت بالای صنعت طیور، خاطرنشان کرد: کیفیت مدیریت، الگوی تغذیه و رعایت دقیق اصول بهداشتی در دوره پرورش پولت، مستقیماً بر عملکرد نهایی گله‌های تخم‌گذار و میزان تولید تخم‌مرغ تأثیر می‌گذارد. وی افزود: جهاد کشاورزی جهت تضمین کیفیت تولید، نظارت‌های فنی و تخصصی مستمر بر تمامی واحدهای پرورش پولت را در دستور کار ویژه قرار داده است.
معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی استان فارس با تأکید بر اهمیت استراتژیک این بخش، عنوان کرد: توسعه و ارتقای سطح کیفی واحدهای پرورش پولت تخم‌گذار، فراتر از افزایش بهره‌وری مرغ‌های تخم‌گذار، عاملی کلیدی در تأمین پایدار محصولات پروتئینی و تقویت امنیت غذایی جامعه است.
 شبکه توزیع مقصر گرانی بود
رئیس هیئت‌مدیره اتحادیه مرکزی مرغداران میهن هم پیش از این اعلام کرده بود که نرخ‌های موجود در بازار با واقعیت تولید همخوانی ندارد و بخشی از افزایش قیمت‌ها ناشی از عملکرد شبکه توزیع است.
حمیدرضا کاشانی با اعلام این خبر گفت: تخم‌مرغ با نرخی پایین‌تر از قیمت‌های مشاهده‌شده در سطح بازار از سوی تولیدکنندگان عرضه می‌شود و فاصله قیمتی ایجادشده در حلقه‌های بعدی زنجیره شکل می‌گیرد.
در همین رابطه، دبیر انجمن صنفی تولیدکنندگان جوجه یک‌روزه با بیان اینکه برای مدیریت حباب قیمتی، ۳۰ درصد از تولیدات با قیمت ۸۰هزار تومان به اتحادیه مرغداران عرضه می‌شود، گفت: تولیدکنندگان این صنف طی ۶ ماه گذشته به دلیل فروش جوجه با قیمت‌‌های پایین‌‌تر از نرخ واقعی، متحمل ۲۰هزارمیلیارد تومان خسارت شده‌‌اند.
محمدرضا صدیق‌پور با اشاره به نوسانات اخیر قیمت جوجه یک‌روزه اظهار داشت: قیمت‌‌های فعلی در بازار به‌‌صورت ارشادی تعیین می‌شود؛ در حالی که میانگین قیمت بازار اکنون حدود ۱۱۰هزار تومان است که موردتأیید این انجمن نیست. ما برای مدیریت حباب قیمتی و بر اساس تفاهم‌‌نامه‌ای با اتحادیه سراسری پرورش‌دهندگان مرغ گوشتی ۳۰ درصد از جوجه تولیدی را با قیمت ۸۰هزار تومان در اختیار تولیدکنندگان قرار می‌دهیم. وی اظهار داشت: توزیع جوجه‌‌های توافقی طبق لیست ارائه‌‌شده از سوی اتحادیه مرغداران به استان‌ها به‌صورت روزانه در حال انجام است و امیدواریم با این تعامل، بخشی از تنش‌‌های قیمتی در بازار نهاده‌ها و تولید گوشت مرغ برطرف شود.
 هشدار برای حذف گله‌های مولد
دبیر انجمن صنفی تولیدکنندگان جوجه یک‌روزه به دلایل افزایش قیمت جوجه یک‌روزه، تصریح کرد: طی ۶ ماه گذشته، بخش عمده‌‌ای از تولیدکنندگان به دلیل تحمیل زیان‌‌های سنگین و فروش جوجه با قیمتی کمتر از هزینه تولید (میانگین ۱۰ تا ۳۰ درصد قیمت واقعی) قادر به ادامه تولید نبوده و مجبور به حذف گله‌های مولد شدند.
صدیق‌پور گفت: به‌عنوان مثال، قیمت تمام‌شده هر قطعه جوجه در اسفندماه برای تولیدکننده بسیار بالاتر از قیمت فروش بود؛ به‌گونه‌‌ای که در برخی بازه‌‌ها جوجه یک‌روزه با قیمت ۵هزار تومان و گاهاً رایگان عرضه می‌شد که نه‌تنها هیچ توجیه اقتصادی نداشت، بلکه موجبات از بین رفتن گله‌های مولد به‌عنوان پایه تولید گوشت مرغ کشور را رقم زد. این در حالیست که تنها کارمزد تولید جوجه از هر تخم‌مرغ نطفه‌دار ۵هزار تومان بود. وی با تأکید بر اینکه این صنف در نیمه اول سال متحمل خسارتی بالغ بر ۲۰هزارمیلیارد تومان شده است، خاطرنشان کرد: این نوسانات و حذف گله‌‌ها، بازتاب‌دهنده وضعیت ناپایدار تولید در ماه‌های گذشته بوده است که موردمکاتبه مکرر و این وضعیت از ۶ ماه قبل هشدار داده شده به‌طور مثال در حالی که آذرماه سال گذشته ۱۷۰میلیون قطعه جوجه‌ریزی انجام شد، تولید جوجه در اسفندماه به ۱۲۰میلیون قطعه رسید که متأسفانه به دلیل نبود مشتری حتی به قیمت رایگان ۱۵میلیون قطعه جوجه معدوم شد.
صدیق‌پور از بازگشت تولید به روند عادی خبر داد و گفت: جوجه‌ریزی در فروردین‌ماه سال جاری ۹۵میلیون قطعه بود، در اردیبهشت‌ماه به ۱۲۰میلیون قطعه رسید و این رقم در خردادماه به ۱۳۰میلیون قطعه رسید. وی با اشاره به روند بازسازی ظرفیت‌های تولید، افزود: اکنون واحدهای تولیدی در حال بازگشت به مدار هستند و پیش‌بینی می‌کنیم تا پایان ماه جاری، تولید به روند عادی بازگردد. با این حال باید توجه داشت که با توجه به هزینه‌‌های تمام‌شده، قیمت هر قطعه جوجه یک‌روزه از محدوده ۷۰ تا ۹۰هزار تومان کمتر نخواهد بود. دبیر انجمن صنفی تولیدکنندگان جوجه یک‌روزه تصریح کرد: عدم توزیع مناسب نهاده در پی حذف ارز ترجیحی، شرایط تولید را با مشکل روبه‌رو کرد و نهاده‌ها در بازار سیاه عرضه می‌شد و زیان را واحدهای مرغ مادر دادند؛ بنابراین بخش قابل‌توجهی از واحدهای تولیدکننده جوجه یک‌روزه از چرخه تولید حذف شدند و اکنون به‌طور مجدد برخی در حال بازگشت به تولید هستند.
 شکستن قیمت با توقف صادرات
به گزارش شیرازنوین، دولت‌ها همیشه برای تنظیم بازار داخل، سیاست توقف مقطعی صادرات با هدف شکستن قیمت بازارهای داخلی را اجرا کرده‌اند. هم‌زمان با افزایش قیمت‌ها طی ماه‌های اخیر، وزارت جهاد کشاورزی برای کنترل بازار داخلی و جلوگیری از رشد بیشتر نرخ‌ها، صادرات تخم‌مرغ را از ابتدای اردیبهشت‌ماه متوقف کرد؛ اقدامی که با هدف افزایش عرضه در بازار داخل و ایجاد تعادل میان تولید و مصرف انجام شد و در نهایت پس از گذشت بیش از یک ماه به نتیجه رسید. حال، پس از گذشت یک دوره چهل‌وپنج‌روزه، اتحادیه مرکزی مرغداران اعلام کرده که محدودیت صادرات برداشته شده و صادرات تخم‌مرغ خوراکی به تمامی مقاصد ازجمله افغانستان، عراق و کشورهای حاشیه خلیج‌فارس آزاد است. در این شرایط باید مرغ و تخم‌مرغ دوباره به کانال‌های نجومی بازگردند، یا سیاست‌های تعادل بازار مؤثر واقع خواهد شد.
 در بازار چه می‌گذرد
بررسی‌های خبرنگار شیرازنوین نشان می‌دهد که قیمت تخم‌مرغ به‌ازای شانه‌ای 550هزار تومان، به 450هزار تومان کاهشی شده و قیمت مرغ نیز با کاهش حدودی 30درصدی، در حدود 350هزار تومان به‌ازای هر کیلوگرم در نوسان است. در این شرایط همچنان قیمت یک مرغ کامل به حدود هشتصدهزار تومان خواهد رسید و تهیه آن در توان بسیاری از اقشار جامعه ایران نیست.